Από τα απόβλητα στη δημιουργία αξίας: Ελληνικές επιχειρήσεις που επαναπροσδιορίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη

Η LPC αποτελεί έναν από τους πιο ώριμους πυλώνες της κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα, μεταφέροντας τη λογική της επαναχρησιμοποίησης στον πυρήνα της βαριάς βιομηχανίας. Ως μέλος του ομίλου Motor Oil, η εταιρεία εξειδικεύεται στην παραγωγή λιπαντικών και στην επαναδιύλιση χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων, αναπτύσσοντας ένα πλήρως καθετοποιημένο μοντέλο με εγκαταστάσεις στον Ασπρόπυργο.

Στην καρδιά της δραστηριότητάς της βρίσκεται η τεχνολογία re-refining, μέσω της οποίας τα απόβλητα λιπαντικά μετατρέπονται εκ νέου σε βασικά λιπαντικά υψηλής ποιότητας, μειώνοντας τις εκπομπές έως και 65% σε σύγκριση με την παραγωγή από πρωτογενές πετρέλαιο. Μέσω της θυγατρικής CYTOP, η LPC έχει αναπτύξει το μεγαλύτερο δίκτυο συλλογής στην Ελλάδα, με περισσότερα από 8.000 σημεία.

Όπως εξήγησε ο Δημήτρης Κονταξής, Γενικός Διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του ομίλου Motor Oil, μιλώντας στο Business Monitor και τον CEO/Editor in Chief του Fortune Greece, Τάσο Ζάχο «τα απόβλητα λιπαντικά συλλέγονται και επαναδιυλίζονται με τέτοιο τρόπο ώστε τα νέα προϊόντα να είναι ποιοτικά αναβαθμισμένα, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και ανώτερα από τα πρωτογενή. Πρόκειται ουσιαστικά για μια διαδικασία upcycling». Όπως σημείωσε, η LPC έχει συμβάλει καθοριστικά ώστε η Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις κορυφαίες ευρωπαϊκές επιδόσεις στη διαχείριση λιπαντικών αποβλήτων.

Με παρουσία σε περισσότερες από 60 χώρες μέσω του brand Cyclon και χαρτοφυλάκιο άνω των 200 προϊόντων, η LPC αποδεικνύει ότι η κυκλική οικονομία μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε μεγάλη βιομηχανική κλίμακα.

Το Staramaki επαναπροσδιορίζει ένα από τα πιο απλά προϊόντα καθημερινής χρήσης μέσα από μια καθαρά κυκλική λογική: το καλαμάκι του προέρχεται απευθείας από το στέλεχος του σιταριού, αξιοποιώντας ένα υποπροϊόν της αγροτικής παραγωγής. Μέσα από διαδικασία επιλογής πρώτης ύλης, κοπής και αποστείρωσης με θερμό αέρα, προκύπτει ένα 100% φυσικό, βιοδιασπώμενο προϊόν με μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα.

Η εταιρεία, με έδρα το Κιλκίς και ίδρυση το 2019, ανέπτυξε γρήγορα εμπορική δυναμική, ενισχυμένη από συνεργασίες με τη Nestlé και παρουσία σε δίκτυα υψηλών απαιτήσεων του κλάδου HO.RE.CA., όπως Costa Navarino, Sani/Ikos, Hyatt Regency και Nespresso.

Καθοριστικό σημείο αποτέλεσε η χρηματοδότηση που ξεπέρασε το 1 εκατ. ευρώ —η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί σε ελληνική κοινωνική επιχείρηση— με πιο πρόσφατο γύρο 755.000 ευρώ τον Μάρτιο του 2025 από επενδυτές της Investing For Purpose. Τα κεφάλαια κατευθύνονται σε νέο εξοπλισμό, με στόχο την αύξηση της παραγωγής και τη μείωση του κόστους ανά μονάδα.

Στο πλαίσιο αυτής της μετάβασης, η εταιρεία άλλαξε νομική μορφή σε Α.Ε., διατηρώντας τον κοινωνικό της χαρακτήρα. Όπως σημείωσε ο συνιδρυτής και CEO Στέφανος Καμπέρης, με αφορμή την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης, «η επένδυση αυτή μας επιτρέπει να επιταχύνουμε την καινοτομία και να ενισχύσουμε την αποδοτικότητα της παραγωγής, με στόχο την ηγετική θέση στην ελληνική αγορά και την εξαγωγή τεχνογνωσίας στην Ευρώπη».

Με στενή συνεργασία με τοπικούς παραγωγούς και έμφαση στην απασχόληση στην περιοχή, το Staramaki διαμορφώνει ένα μοντέλο που συνδέει την αγροτική παραγωγή με τη σύγχρονη, υπεύθυνη επιχειρηματικότητα.

*Πηγή φωτογραφίας: staramaki.gr

Η PHEE ανήκει σε εκείνη τη νέα γενιά ελληνικών startups που αντιμετωπίζουν τα απόβλητα ως πρώτη ύλη. Ιδρύθηκε το 2015 στην Πάτρα, αναπτύσσοντας μια τεχνολογία που δίνει «δεύτερη ζωή» σε φυτικά υπολείμματα, από τα φύλλα της Posidonia oceanica που ξεβράζονται στις μεσογειακές ακτές έως βιομηχανικά κατάλοιπα όπως καφές και κακάο.

Μέσα από εξειδικευμένες διεργασίες, η εταιρεία μετατρέπει τη βιομάζα σε πιστοποιημένα βιοβασιζόμενα σύνθετα υλικά, τα οποία υποκαθιστούν συμβατικές λύσεις πετροχημικής προέλευσης. Τα υλικά της βρίσκουν εφαρμογή στον κατασκευαστικό κλάδο, την επιπλοποιία και τον σχεδιασμό προϊόντων, με παρουσία τόσο σε ξενοδοχειακά projects όσο και σε συνεργασίες με ελληνικά brands.

Η τεχνολογία της λειτουργεί και ως πλατφόρμα συνεργασίας με τη βιομηχανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνεργασία με τη Nespresso για την αξιοποίηση υπολειμμάτων καφέ στο Cophee Board, αλλά και με τη ΙΟΝ, όπου οι φλοιοί κακάο μετατρέπονται σε νέο βιοϋλικό, ενσωματωμένο ξανά στην αλυσίδα αξίας.

Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα είναι μετρήσιμο, καθώς η αντικατάσταση ενός κυβικού μέτρου συμβατικών επιφανειών μπορεί να εξοικονομήσει έως και 200 kg CO₂, ενώ περιορίζεται σημαντικά η ποσότητα αποβλήτων που καταλήγει σε ΧΥΤΑ.

Με συνεχή επένδυση σε R&D, όπως η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έργο BIOS-Mater για ανάπτυξη 100% βιοβασιζόμενων υλικών, η PHEE επεκτείνει τις εφαρμογές της, διαμορφώνοντας ένα scalable μοντέλο που γεφυρώνει τη βιοοικονομία με τη σύγχρονη βιομηχανική παραγωγή.

*Πηγή φωτογραφίας: phee.gr

Το The New Raw επαναπροσδιορίζει τη σχέση μεταξύ design, τεχνολογίας και απορριμμάτων, μετατρέποντας το πλαστικό σε πρώτη ύλη υψηλής αισθητικής και λειτουργικότητας. Το ερευνητικό και σχεδιαστικό studio, με έδρα το Ρότερνταμ, ιδρύθηκε το 2015 από τους αρχιτέκτονες Πάνο Σάκκα και Φωτεινή Σετάκη, με στόχο να δώσει νέα αξία σε υλικά που μέχρι πρότινος θεωρούνταν άχρηστα.

Στον πυρήνα της δραστηριότητάς του βρίσκεται η ανάπτυξη ιδιόκτητων τεχνικών «ψηφιακής χειροτεχνίας», που συνδυάζουν ρομποτική 3D εκτύπωση με πλαστικό απόβλητο. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το υλικό αποκτά νέα μορφή, με έντονη υλικότητα και χαρακτηριστική layer-by-layer υφή, μετατρέποντας την παραγωγή σε μέρος της ίδιας της σχεδιαστικής αφήγησης.

Το studio δημιουργεί έπιπλα για εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους που είναι ανθεκτικά, μεγάλης διάρκειας ζωής και πλήρως κυκλικά, διατηρώντας παράλληλα τις «ατέλειες» της πρώτης ύλης ως στοιχείο ταυτότητας. Η δουλειά τους έχει παρουσιαστεί σε διεθνείς διοργανώσεις όπως το Design Biennale Rotterdam και το Alcova στο Μιλάνο, ενώ έχει αποσπάσει σημαντικές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Dezeen Design Award (2021).

Με ένα portfolio συνεργασιών που εκτείνεται από διεθνή brands όπως η Adidas και η Unilever έως θεσμικούς φορείς όπως ο δήμος του Άμστερνταμ, το The New Raw λειτουργεί ως πλατφόρμα που συνδέει τον σχεδιασμό με τη βιομηχανία και τις πόλεις. Την ίδια στιγμή, διατηρεί ενεργή παρουσία και στην Ελλάδα, μέσα από συνεργασίες με τον Δήμος Θεσσαλονίκης, projects με την Coca-Cola στην ελληνική αγορά και συμπράξεις με δημιουργικά δίκτυα όπως η Ogilvy Greece. Αυτές οι πρωτοβουλίες ενισχύουν τη σύνδεση της τεχνολογίας με την τοπική παραγωγή και αναδεικνύουν πώς η κυκλική λογική μπορεί να ενσωματωθεί σε πραγματικά αστικά και εμπορικά περιβάλλοντα, μετατρέποντας το πλαστικό από πρόβλημα σε λειτουργικό πόρο.

Πηγή φωτογραφίας Instagram: the_new_raw

Σε ένα ενεργειακό περιβάλλον που μετασχηματίζεται, η VERD αποτελεί έναν από τους πιο ώριμους παίκτες της ελληνικής αγοράς στη σύνδεση της κυκλικής οικονομίας με τα ανανεώσιμα καύσιμα. Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2005 και δραστηριοποιείται στην παραγωγή και εμπορία βιοκαυσίμων, με βασικό asset τη μονάδα βιοντίζελ στον Βόλο, δυναμικότητας 80.000 τόνων ετησίως.

Κεντρικός άξονας της δραστηριότητάς της είναι η αξιοποίηση αποβλήτων ως πρώτης ύλης. Μέσω της θυγατρικής Πράσινο Λάδι, η VERD έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο συλλογής χρησιμοποιημένων μαγειρικών ελαίων, ξεπερνώντας τα 15.000 σημεία πανελλαδικά και συγκεντρώνοντας περίπου 25.000 τόνους ετησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο ήμισυ των διαθέσιμων αποβλήτων ελαίων στη χώρα.

Η ένταξή της στον όμιλο Motor Oil το 2022, μέσω εξαγοράς ύψους 15,4 εκατ. ευρώ, σηματοδότησε την επιτάχυνση της στρατηγικής για εναλλακτικά καύσιμα χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Στόχος είναι η δημιουργία ενός περιφερειακού κόμβου παραγωγής και εμπορίας βιώσιμων καυσίμων, αξιοποιώντας συνέργειες σε δίκτυα, υποδομές και τεχνογνωσία.

Όπως περιέγραψε ο Δημήτρης Κονταξής, Γενικός Διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του ομίλου Motor Oil, μιλώντας στο Business Monitor, «τα χρησιμοποιημένα λάδια της κουζίνας, που υπό άλλες συνθήκες θα κατέληγαν στην αποχέτευση δημιουργώντας προβλήματα, συλλέγονται και μετατρέπονται σε βιοντίζελ, το οποίο διατίθεται ως καύσιμο για κινητήρες εσωτερικής καύσης, ένα καύσιμο χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος».

Σε επίπεδο επιδόσεων, το 2021 η εταιρεία κατέγραψε κύκλο εργασιών 27,7 εκατ. ευρώ και EBITDA 2,3 εκατ. ευρώ, απασχολώντας 67 εργαζομένους. Παράλληλα, επενδύει σε έρευνα για νέες πρώτες ύλες, όπως μικροφύκη, διευρύνοντας το αποτύπωμά της στη βιοοικονομία.

Σε έναν κλάδο άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ρύπανση, η οικογενειακή επιχείρηση Κλήμης από την Καλαμάτα κατάφερε να ανατρέψει τα δεδομένα, μετατρέποντας ένα παραδοσιακό καύσιμο σε προϊόν κυκλικής λογικής. Στον πυρήνα της δραστηριότητάς της βρίσκεται το πυρηνοκάρβουνο, ένα 100% φυσικό καύσιμο που παράγεται από τον πυρήνα της ελιάς, αξιοποιώντας υπολείμματα της ελαιοπαραγωγής.

Η ιδέα ανήκει στον ιδρυτή Κλήμη Κλημεντίδη, ο οποίος, ήδη από τη δεκαετία του ’70, πειραματιζόταν με τρόπους αξιοποίησης αγροτικών καταλοίπων. Μετά από χρόνια δοκιμών, το προϊόν κυκλοφόρησε στην αγορά το 1992 και σταδιακά εξελίχθηκε σε εξαγώγιμο success story, με παρουσία σε αγορές όπως η Γερμανία, η Αυστρία, το Ηνωμένο Βασίλειο και πιο πρόσφατα ο Καναδάς.

Σήμερα, τη διοίκηση έχουν αναλάβει η τρίτη γενιά της οικογένειας, με έμφαση στην ανάπτυξη δικτύων πωλήσεων και την περαιτέρω ενίσχυση της έρευνας. Το προϊόν διατηρεί σαφή διαφοροποίηση, καθώς δεν περιέχει χημικά πρόσθετα, δεν παράγει έντονο καπνό ή οσμές και παρουσιάζει υψηλή θερμογόνο απόδοση.

Όπως σημειώνει η Δήμητρα Κοτταρίδη, γενική διευθύντρια πωλήσεων της εταιρείας, με αφορμή τη διεθνή προβολή της μέσω του Euronews, «πρόκειται για ένα οικολογικό κάρβουνο με υψηλή απόδοση, που εκλύει έως και 30% λιγότερο μονοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με το συμβατικό ξυλοκάρβουνο».

Με ευρωπαϊκές πατέντες, διεθνείς διακρίσεις και συμμετοχή σε προγράμματα όπως το EMAS, η Κλήμης αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ελληνικά παραδείγματα για το πώς η κυκλική αξιοποίηση πρώτων υλών μπορεί να μεταφραστεί σε βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο με εξαγωγικό αποτύπωμα.

Πηγή φωτογραφίας: klimiscoal.gr