Γροιλανδία, δασμοί και φυσικό αέριο: Πώς η ΕΕ παγιδεύεται ενεργειακά από τις ΗΠΑ
- Η ΕΕ εισάγει ήδη το 25% του φυσικού αερίου της από τις ΗΠΑ
- Το ποσοστό μπορεί να φτάσει έως και το 40% έως το 2030
- Η πλήρης απαγόρευση ρωσικού αερίου αυξάνει την εξάρτηση
Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνεται, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολιτικές σχέσεις Βρυξελλών–Ουάσιγκτον βρίσκονται στο πιο εύθραυστο σημείο των τελευταίων δεκαετιών.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Politico, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει ήδη περίπου το 25% του φυσικού αερίου που καταναλώνει από τις ΗΠΑ, κυρίως υπό τη μορφή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, καθώς η Ένωση εφαρμόζει σταδιακά την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, δημιουργεί νέα γεωπολιτικά ρίσκα.
Η σκιά της Γροιλανδίας
Η επιδείνωση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον συνδέεται άμεσα με την επιμονή του Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία — αυτόνομη περιοχή της Δανίας — γεγονός που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.
Το Σαββατοκύριακο, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να επιβάλει νέους δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία, η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για την πώληση της Γροιλανδίας.
Η απειλή αυτή έχει προκαλέσει ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η ενεργειακή εξάρτηση από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης.
«Ο κίνδυνος διακοπής του εφοδιασμού πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι Βρυξέλλες «ελπίζουν να μη φτάσουμε ποτέ σε αυτό το σημείο».
Πώς δημιουργήθηκε η νέα εξάρτηση
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινήθηκε με ταχύτητα για να απεξαρτηθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο το 2021 κάλυπτε σχεδόν το 50% των εισαγωγών της.
Το κενό καλύφθηκε κυρίως από LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω έκτακτων συμφωνιών και μακροχρόνιων συμβολαίων. Σύμφωνα με την IEEFA, οι νέες συμφωνίες που έχουν ήδη υπογραφεί θα μπορούσαν να αυξήσουν το μερίδιο του αμερικανικού φυσικού αερίου στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα έως και στο 40% έως το 2030, από περίπου 27% σήμερα.
Παράλληλα, η Ευρώπη εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το ένα τέταρτο των συνολικών ενεργειακών της αναγκών από φυσικό αέριο, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια άμεσης απεξάρτησης.
Δύσκολη η διαφοροποίηση
Η Κομισιόν έχει δεσμευτεί για διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, ωστόσο ανώτεροι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι αυτό είναι δύσκολο βραχυπρόθεσμα, καθώς η παγκόσμια προσφορά LNG συγκεντρώνεται σε λίγες χώρες.
Στο τραπέζι βρίσκονται εναλλακτικές εισαγωγές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χωρίς όμως να μπορούν να αντικαταστήσουν άμεσα τους όγκους των ΗΠΑ.
Μονόδρομος η πράσινη μετάβαση
Για αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους, η παρούσα συγκυρία ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης.
Ο ευρωβουλευτής Thomas Pellerin-Carlin επισημαίνει ότι, παρά την αυξημένη συμμετοχή του αμερικανικού LNG στο ενεργειακό μείγμα, η συνολική ζήτηση φυσικού αερίου στην ΕΕ μειώνεται σταδιακά.
«Αν συνεχίσουμε να επενδύουμε με ψυχραιμία στις ανανεώσιμες πηγές και στη βιωσιμότητα, μπορούμε να μειώσουμε τόσο πολύ τη ζήτηση φυσικού αερίου ώστε να περιορίσουμε ουσιαστικά την εξάρτησή μας από το αμερικανικό LNG — ακόμη και χωρίς ρωσικό αέριο», τονίζει.
