Συνταγματική Αναθεώρηση: Οι τομές Μητσοτάκη, οι κόκκινες γραμμές και το δύσκολο παιχνίδι των 180 ψήφων
Την εκκίνηση της κορυφαίας θεσμικής διαδικασίας της Συνταγματικής Αναθεώρησης σηματοδότησε το σχεδόν τετράλεπτο τηλεοπτικό μήνυμα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, με έμφαση –όπως τόνισε– στην ανάγκη «τολμηρών και γενναίων αλλαγών» που θα απαντούν στις σύγχρονες προκλήσεις, από την τεχνητή νοημοσύνη έως την κλιματική κρίση.
Στον πυρήνα των προτάσεων της κυβερνητικής πλειοψηφίας βρίσκονται η αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών, η ίδρυση μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, η καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς και η ενίσχυση του ρόλου των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημόσια διοίκηση, με αιχμή την αξιολόγηση και την επανατοποθέτηση της έννοιας της μονιμότητας σε «νέα βάση».
Ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για αναγκαίες δικλείδες που θα διασφαλίζουν τη δημοσιονομική ισορροπία και τη συνέπεια της κυβερνητικής δράσης, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο επιστροφής σε πρακτικές λαϊκισμού. Στο ίδιο πλαίσιο, κάλεσε κόμματα και πολίτες σε έναν «εποικοδομητικό προβληματισμό» με αίσθηση κοινής ευθύνης, υπογραμμίζοντας ότι το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει την αναζήτηση συναινέσεων.
Ήδη, οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν λάβει επιστολή με την οποία καλούνται να καταθέσουν προτάσεις και παρατηρήσεις έως το τέλος Φεβρουαρίου, ενώ η ολοκληρωμένη κυβερνητική πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί τον Μάρτιο, ώστε τον Απρίλιο να ξεκινήσει η κοινοβουλευτική διαδικασία.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης ήταν άμεσες. Το ΠΑΣΟΚ ξεκαθάρισε ότι δεν θα δώσει «λευκή επιταγή», προαναγγέλλοντας δική του ολοκληρωμένη πρόταση, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να θέτει ως αιχμές το άρθρο 86, τη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και τη διατήρηση της μονιμότητας στο Δημόσιο, παράλληλα με αξιολόγηση «με διαφάνεια».
Ο ΣΥΡΙΖΑ μίλησε για ανάγκη συνταγματικής αναθεώρησης μόνο στο πλαίσιο μιας προοδευτικής κυβερνητικής αλλαγής, απορρίπτοντας τόσο την αναθεώρηση του άρθρου 16 όσο και την άρση της μονιμότητας. Το ΚΚΕ ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να συναινέσει, ενώ η Νέα Αριστερά κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να «συνταγματοποιήσει» τις επιλογές της.
Από την πλευρά της Ελληνικής Λύσης, ο Κυριάκος Βελόπουλος χαρακτήρισε την όλη διαδικασία επικοινωνιακή, ενώ ο Δημήτρης Νατσιός της ΝΙΚΗ έκανε λόγο για μια «κρίσιμη ευκαιρία» που δεν πρέπει να χαθεί.
Το δύσκολο θεσμικό μονοπάτι
Η διαδικασία της αναθεώρησης προβλέπει δύο ψηφοφορίες στην παρούσα Βουλή, με απόσταση ενός μήνα, και κομβικό ρόλο να παίζουν οι πλειοψηφίες των 151 και των 180 βουλευτών. Όσα άρθρα συγκεντρώσουν 180 ψήφους στην προτείνουσα Βουλή θα χρειαστούν απλή πλειοψηφία (151) στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή, ενώ όσα περάσουν με 151–179 ψήφους θα απαιτήσουν αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων στο επόμενο κοινοβούλιο.
Οι προτάσεις θα κατατεθούν στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, θα εξεταστούν από την Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος και, τελικά, θα τεθούν σε ονομαστική ψηφοφορία στην Ολομέλεια.
