Ισχυρό ευρώ, ακριβό τίμημα: Γιατί το «παγκόσμιο νόμισμα» ανησυχεί την Ευρώπη
Η πρόσφατη ενίσχυση του ευρώ αναγκάζει τους ευρωπαίους πολιτικούς και κεντρικούς τραπεζίτες να επανεξετάσουν έναν στρατηγικό στόχο που εδώ και χρόνια προβάλλεται ως πλεονέκτημα: τη μετατροπή του κοινού νομίσματος σε παγκόσμιο ανταγωνιστή του δολαρίου ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Politco, το δολάριο διατηρεί τον ρόλο του κυρίαρχου αποθεματικού νομίσματος από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν αντικατέστησε τη στερλίνα. Η ιδιότητα αυτή σημαίνει ότι στο δολάριο διεξάγεται το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και ότι σε αυτό διακρατείται το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγματικών αποθεμάτων παγκοσμίως, επιτρέποντας στις ΗΠΑ να δανείζονται φθηνά για δεκαετίες.
Το δέλεαρ – και η παγίδα – του «παγκόσμιου ευρώ»
Το χαμηλότερο κόστος δανεισμού, η μεγαλύτερη νομισματική σταθερότητα και η μερική θωράκιση από αμερικανικές κυρώσεις εξηγούν γιατί η Ευρώπη διατηρεί τη φιλοδοξία να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ. Ωστόσο, για να λειτουργήσει ως αποθεματικό νόμισμα, το ευρώ πρέπει να είναι ισχυρό – και να φαίνεται ότι θα παραμείνει ισχυρό.
Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό αρχίζει να προκαλεί τριγμούς. Το ευρώ ξεπέρασε πρόσφατα τα 1,20 δολάρια για πρώτη φορά μετά από τέσσερα χρόνια, εξέλιξη που απειλεί το εξαγωγικό μοντέλο της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης, της Γερμανίας.
«Παρακολουθώ με ανησυχία την εξέλιξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας του δολαρίου εδώ και αρκετό καιρό», δήλωσε ο καγκελάριος της Γερμανίας Friedrich Merz, προειδοποιώντας ότι η ισοτιμία αποτελεί «σημαντικό επιπλέον βάρος για τη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία».
Η «παγκόσμια στιγμή» του ευρώ
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε το περασμένο καλοκαίρι, όταν η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ μίλησε για την πιθανότητα ενός σπάνιου «παγκόσμιου ευρώ», σε μια περίοδο όπου εμφανίζονταν ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου.
Παρότι οι ξένοι επενδυτές εξακολουθούν να εμπιστεύονται σε μεγάλο βαθμό τις αμερικανικές αγορές μετοχών και ομολόγων, φαίνεται ότι προστατεύονται όλο και περισσότερο από τον συναλλαγματικό κίνδυνο του δολαρίου, ενισχύοντας έμμεσα το ευρώ.
Σήμερα, το δολάριο αντιστοιχεί περίπου στο 57% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, έναντι περίπου 20% για το ευρώ.
«Αν θέλετε το νόμισμά σας να είναι παγκόσμιο αποθεματικό, πρέπει να αποδεχτείτε ότι θα ενισχυθεί», σημειώνει ο Κάρστεν Μπρζέσκι, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικών της ING, υπογραμμίζοντας ότι η αυξημένη ζήτηση για ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία οδηγεί αναπόφευκτα σε υψηλότερη ισοτιμία.
Πληθωρισμός, εξαγωγές και κινεζικός ανταγωνισμός
Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις εξαγωγές. Ένα ισχυρότερο ευρώ καθιστά τις κινεζικές εισαγωγές φθηνότερες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που το Πεκίνο επιδιώκει σταθερή ισοτιμία με το δολάριο. Το ευρώ βρίσκεται ήδη κοντά στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 12 ετών έναντι του γουάν.
Ανησυχία εκφράζεται και στο εσωτερικό της ΕΚΤ. Λίγες ώρες μετά τη διάσπαση του επιπέδου των 1,20 δολαρίων, αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι ενδέχεται να απαιτηθεί δράση για να αποτραπεί η πτώση του πληθωρισμού κάτω από τον στόχο του 2%.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό δήλωσε ότι η ανατίμηση του ευρώ αποτελεί παράγοντα που θα επηρεάσει τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής και επιτοκίων τους επόμενους μήνες, επαναλαμβάνοντας αντίστοιχες ανησυχίες άλλων κεντρικών τραπεζιτών της Ευρωζώνης.
Ένα τίμημα που βαραίνει την ανάπτυξη
Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές βρίσκονται σε ύφεση τα τελευταία δύο χρόνια, υπό το βάρος του υψηλού κόστους παραγωγής, του φθηνότερου κινεζικού ανταγωνισμού και των αμερικανικών δασμών. Οτιδήποτε τις καθιστά ακόμη ακριβότερες στη μεγαλύτερη αγορά του κόσμου έρχεται σε μια ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία.
Η Ευρωζώνη, με σταθερό εμπορικό πλεόνασμα και βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη που εξαρτάται από ευνοϊκή συναλλαγματική ισοτιμία, πληρώνει ήδη το τίμημα. Όπως προειδοποίησε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ, μιλώντας στο Politico, «αν το ευρώ φτάσει τα 1,20 δολάρια, οι Ευρωπαίοι θα αρχίσουν να διαμαρτύρονται ότι είναι πολύ ισχυρό».
