Politico: Το σχέδιο των 5 βημάτων για τη μερική ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ ως το 2027
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα πρωτόγνωρο σχέδιο που θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία καθεστώς μερικής ένταξης στο ευρωπαϊκό μπλοκ ακόμη και από το επόμενο έτος, καθώς οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ενισχύσουν τη θέση της χώρας στην Ευρώπη και να την απομακρύνουν περαιτέρω από τη ρωσική σφαίρα επιρροής, σύμφωνα με δέκα αξιωματούχους και διπλωμάτες.
Τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας και με το Κίεβο να επιδιώκει ένταξη στην ΕΕ έως το 2027 -στόχος που θέλει να συμπεριληφθεί σε μια μελλοντική ειρηνευτική συμφωνία με το Κρεμλίνο- η ιδέα αυτή συνιστά μια ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ένωση εντάσσει νέα κράτη. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση στο «τραπέζι» της ΕΕ πριν ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για πλήρη δικαιώματα μέλους.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση χαρακτηρίζουν την ένταξη επείγουσα υπόθεση. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε την Παρασκευή στο Κίεβο ότι η Ρωσία είναι πιθανό να προσπαθήσει να «ανακόψει την πορεία μας προς την ΕΕ». «Γι’ αυτό ζητάμε να οριστεί ημερομηνία. Μια συγκεκριμένη ημερομηνία, που θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία», ανέφερε.
Η ιδέα της ΕΕ θυμίζει το σχέδιο της «Ευρώπης πολλών ταχυτήτων» που έχει παρουσιάσει επανειλημμένα από το 2017 ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν. Η πιο πρόσφατη εκδοχή έχει λάβει ανεπίσημα την ονομασία «αντίστροφη διεύρυνση», καθώς ουσιαστικά φέρνει μια χώρα εντός της Ένωσης στην αρχή -και όχι στο τέλος- της διαδικασίας συμμόρφωσης με τα κριτήρια ένταξης.
Σύμφωνα με αξιωματούχους, το σχέδιο θεωρείται ελκυστικό επειδή θα έδινε στην Ουκρανία πολιτικό και θεσμικό «οξυγόνο» για να ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις στη δημοκρατική λειτουργία, τη Δικαιοσύνη και το πολιτικό της σύστημα, μειώνοντας τον κίνδυνο να χαθεί η προοπτική ένταξης και να στραφεί μακριά από τη Δύση. Ωστόσο, τα εμπόδια είναι σημαντικά, με κυριότερο την αντίθεση του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν.
Με βάση συνομιλίες με πέντε διπλωμάτες από διαφορετικές χώρες, καθώς και με αξιωματούχους της ΕΕ και της Ουκρανίας, το Politico περιγράφει πέντε διακριτά στάδια του σχεδίου
Προετοιμασία της Ουκρανίας
Η ΕΕ έχει αρχίσει να επισπεύδει τη διαδικασία, παρέχοντας στο Κίεβο άτυπες κατευθύνσεις για τα διαπραγματευτικά «clusters», δηλαδή τα νομικά βήματα προς την ένταξη. Έχουν ήδη δοθεί λεπτομέρειες για τρία από τα έξι clusters, ενώ σε άτυπη συνάντηση υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Κύπρο τον Μάρτιο αναμένεται να δοθούν περισσότερα στοιχεία. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι δεν θα υπάρξουν «συντομεύσεις» στις μεταρρυθμίσεις.
Δημιουργία «light» ένταξης
Σε πρόσφατη συνάντηση στις Βρυξέλλες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρουσίασε διάφορα μοντέλα για την υπέρβαση των αδιεξόδων στη διεύρυνση, μεταξύ των οποίων και η «αντίστροφη διεύρυνση». Η ιδέα δεν είναι να χαμηλώσει ο πήχης, αλλά να σταλεί ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα σε χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί λόγω πολέμου ή πολιτικών αντιστάσεων.
Αναμονή για τις εξελίξεις στην Ουγγαρία
Η ένταξη απαιτεί ομοφωνία και η στάση της Βουδαπέστης αποτελεί κρίσιμο εμπόδιο. Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες παρακολουθούν τις εκλογές στην Ουγγαρία, ελπίζοντας σε πολιτική αλλαγή που θα μπορούσε να μεταβάλει τη στάση απέναντι στην Ουκρανία.
Το «χαρτί» των ΗΠΑ
Εάν η αντίθεση της Ουγγαρίας παραμείνει, Ευρωπαίοι ηγέτες εκτιμούν ότι ο μόνος που θα μπορούσε να ασκήσει αποτελεσματική πίεση είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεδομένων των στενών σχέσεών του με τον Όρμπαν και της εμπλοκής του σε πρωτοβουλίες για ειρηνευτική συμφωνία.
Το Άρθρο 7
Εάν όλες οι άλλες επιλογές αποτύχουν, η ΕΕ θα μπορούσε να επαναφέρει στο τραπέζι το Άρθρο 7 της Συνθήκης, το οποίο προβλέπει την αναστολή δικαιωμάτων κράτους-μέλους. Πρόκειται για το πιο ακραίο πολιτικό μέτρο, το οποίο προς το παρόν δεν θεωρείται άμεση επιλογή, αλλά παραμένει ως έσχατη λύση.
