Φιάσκο Τραμπ: Η «διπλωματία των κανονιοφόρων» χάρισε στην Κίνα 55 τρισ. δολάρια
Με μία αρμάδα στην Καραϊβική και μία ακόμη ανοιχτά του Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν διστάζει να επιλέγει τη σύγκρουση. Ο κίνδυνος, ωστόσο, είναι να χάσει από το οπτικό του πεδίο τον τρόπο με τον οποίο η αμερικανική ισχύς λειτουργούσε διαχρονικά ως αποτρεπτικός παράγοντας σε κρίσιμα γεωπολιτικά μέτωπα.
Εδώ και πάνω από μία δεκαετία, οι Αμερικανοί στρατηγιστές ζητούν «στροφή προς την Ασία», όπου συγκεντρώνεται το κέντρο βάρους της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης. Αν αυτή είναι η προτεραιότητα, προκύπτουν δύο βασικές συνέπειες: οι ΗΠΑ χρειάζονται συμμάχους για να αναχαιτίσουν την Κίνα — και οφείλουν να στηρίζουν το πλαίσιο των διεθνών κανόνων, εφόσον θέλουν και οι άλλοι να τους τηρούν.
Ωστόσο, ο Τραμπ πιέζει ακόμη και τους συμμάχους της Αμερικής, με εδαφικές διεκδικήσεις και εμπορικές απειλές, ακόμη κι αν δεν προχωρά πάντα στην υλοποίησή τους. Η ρητορική περί «νόμου της ζούγκλας» στις διεθνείς σχέσεις και η λογική των «σφαιρών επιρροής» σηματοδοτούν μια πιο επιθετική προσέγγιση, που ξεκινά από την εδραίωση ελέγχου στη δυτική ημισφαίρια.
Η ομάδα Τραμπ υποστηρίζει ότι έχει θέσει την ανάσχεση της Κίνας στο επίκεντρο της πολιτικής της, στέλνοντας μήνυμα σε Πεκίνο και Μόσχα και πιέζοντας την Ευρώπη να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Το πραγματικό διακύβευμα για την παγκόσμια οικονομία
Οι περιοχές όπως η Ταϊβάν και η Νότια Σινική Θάλασσα έχουν πολλαπλάσια σημασία για τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία σε σχέση με τα μέτωπα που αναδεικνύει το λεγόμενο «Δόγμα Ντονρόε». Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Economics:
- Ένας πόλεμος για την Ταϊβάν θα μπορούσε να κοστίσει πάνω από 10 τρισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία.
- Από τη Νότια Σινική Θάλασσα διακινούνται εμπορεύματα αξίας περίπου 4 τρισ. δολαρίων ετησίως.
Την ίδια στιγμή, η Ασία αναμένεται να αυξήσει το ΑΕΠ της από 38 τρισ. δολάρια το 2025 σε 55 τρισ. δολάρια το 2035, έναντι 37 τρισ. δολαρίων της Ευρώπης. Αντίθετα, η αμερικανική ήπειρος (εκτός ΗΠΑ) προβλέπεται να φτάσει μόλις τα 11,5 τρισ. δολάρια.
Με άλλα λόγια, η περιοχή που διακυβεύεται είναι αυτή που θα καθορίσει το παγκόσμιο οικονομικό ισοζύγιο ισχύος την επόμενη δεκαετία.
«TACO trade»: Η αβεβαιότητα ως μόνιμος παράγοντας κινδύνου
Πολλές από τις απειλές του Τραμπ δεν υλοποιούνται. Μετά τις δηλώσεις για προσάρτηση της Γροιλανδίας, ακολούθησε υπαναχώρηση. Από τους δασμούς που έχει ανακοινώσει, μόνο περίπου το ένα τέταρτο εφαρμόζεται.
Οι αγορές έχουν επινοήσει ακόμη και τον όρο «TACO trade» (Trump Always Chickens Out), περιγράφοντας τη συχνή αναδίπλωση. Παρ’ όλα αυτά, κάθε επεισόδιο αυξάνει την αβεβαιότητα των συμμάχων των ΗΠΑ, οι οποίοι δεν γνωρίζουν αν οι υποχωρήσεις είναι προσωρινές ή πότε θα προκύψει η επόμενη κρίση.
Και ενώ η Ουάσινγκτον ανοίγει πολλαπλά μέτωπα, η Κίνα ενισχύει τη στρατιωτική και οικονομική της θέση. Διαθέτει ήδη μεγαλύτερο ναυτικό στόλο από τις ΗΠΑ και διευρύνει τη γεωπολιτική της επιρροή στην Ασία.
Παράλληλα, οι εμπορικές εντάσεις των ΗΠΑ με Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ινδία — τρεις βασικούς εταίρους στην Ασία — δημιουργούν ρήγματα σε ένα μέτωπο που θεωρείται κρίσιμο για την ανάσχεση του Πεκίνου.
Η προειδοποίηση Κάρνεϊ και η «αρπακτική ηγεμονία»
Ο Μαρκ Κάρνεϊ χαρακτήρισε την τάξη βασισμένη σε κανόνες ως μια χρήσιμη «μυθοπλασία» που πλέον δεν λειτουργεί. «Βρισκόμαστε εν μέσω ρήξης, όχι μετάβασης. Ένας κόσμος φρουρίων θα είναι φτωχότερος, πιο εύθραυστος και λιγότερο βιώσιμος», σημείωσε.
Ο καθηγητής του Harvard, Stephen M. Walt, περιγράφει τη στρατηγική της δεύτερης θητείας Τραμπ ως «αρπακτική ηγεμονία», προειδοποιώντας ότι μπορεί να αποδώσει βραχυπρόθεσμα, αλλά όχι σε έναν πολυπολικό κόσμο, όπου οι μεγάλες δυνάμεις διαθέτουν εναλλακτικές για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ.
