Ένα βήμα πριν το χτύπημα; Τα 6+1 σενάρια στρατιωτικής σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν

• Ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας σε επίπεδα προ-2003
• Προθεσμία 10–15 ημερών από τον Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη
• Επτά βασικά σενάρια σε περίπτωση επίθεσης, από περιορισμένα πλήγματα έως γενικευμένο χάος

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται έτοιμες να πλήξουν το Ιράν, έχοντας ενισχύσει αισθητά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κλιμάκωση παραπέμπει στα προεόρτια της εισβολής στο Ιράκ το 2003.

Οι ενδείξεις επικείμενης επίθεσης πυκνώνουν, αν και δεν αποκλείεται η κινητοποίηση να λειτουργεί ως μέσο διαπραγματευτικής πίεσης προς την Τεχεράνη. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει προθεσμία 10 έως 15 ημερών για την επίτευξη συμφωνίας, ωστόσο τα σενάρια σε περίπτωση στρατιωτικού πλήγματος παραμένουν ανοιχτά και εξαιρετικά σύνθετα.

Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, εάν ο Τραμπ δώσει το «πράσινο φως» –ακόμη και για περιορισμένης κλίμακας επίθεση– οι εξελίξεις θα μπορούσαν να κινηθούν σε επτά βασικές κατευθύνσεις.

1. Χειρουργικά πλήγματα και πολιτική μετάβαση

Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπολύουν στοχευμένες επιθέσεις κατά βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης, εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικών υποδομών.

Η αποδυνάμωση του καθεστώτος θα μπορούσε –θεωρητικά– να ανοίξει τον δρόμο για πολιτική μετάβαση. Ωστόσο, τα προηγούμενα της Λιβύης και του Ιράκ δείχνουν ότι η στρατιωτική επέμβαση σπάνια οδηγεί σε σταθερή δημοκρατία και συχνά καταλήγει σε παρατεταμένη αστάθεια.

2. Επιβίωση του καθεστώτος με μετριοπαθή στροφή

Ένα λιγότερο πιθανό σενάριο προβλέπει επιβίωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με περιορισμό του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος και μείωση της στήριξης σε ένοπλους πληρεξουσίους.

Ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ έχει, ωστόσο, επιδείξει διαχρονικά ελάχιστη διάθεση για ουσιαστικούς συμβιβασμούς, καθιστώντας το σενάριο αυτό μάλλον απίθανο.

3. Κατάρρευση και στρατιωτική διακυβέρνηση

Πολλοί αναλυτές θεωρούν πιθανότερη την αντικατάσταση του θεοκρατικού καθεστώτος από μια σκληρή στρατιωτική διακυβέρνηση, με κυρίαρχο ρόλο των Φρουρών της Επανάστασης.

Παρά τις επαναλαμβανόμενες αιματηρές διαδηλώσεις, ο μηχανισμός ασφαλείας παραμένει ισχυρός και βαθιά ενσωματωμένος στην οικονομία, γεγονός που θα μπορούσε να ευνοήσει μια τέτοια εξέλιξη σε συνθήκες χάους.

4. Ιρανικά αντίποινα κατά ΗΠΑ και συμμάχων

Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει άμεσα σε οποιαδήποτε επίθεση. Πιθανοί στόχοι περιλαμβάνουν αμερικανικές βάσεις στον Περσικό Κόλπο, αλλά και συμμάχους της Ουάσιγκτον, όπως το Ισραήλ και η Ιορδανία.

Η επίθεση κατά εγκαταστάσεων της Saudi Aramco το 2019 ανέδειξε την ευαλωτότητα των ενεργειακών υποδομών, εντείνοντας την ανησυχία σε Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

5. Ναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ

Από τα Στενά του Ορμούζ διακινείται έως το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου και περίπου το 20% του LNG. Μια ναρκοθέτηση της περιοχής θα προκαλούσε άμεση παγκόσμια ενεργειακή κρίση, πλήττοντας ιδιαίτερα μεγάλους εισαγωγείς όπως η Κίνα.

6. Πλήγμα σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο

Ένα από τα πιο ανησυχητικά σενάρια αφορά επίθεση με drones και ταχύπλοα σε αμερικανικό πολεμικό πλοίο. Η παρουσία αεροπλανοφόρων όπως το USS Gerald R. Ford αυξάνει το διακύβευμα.

Η επίθεση της Αλ Κάιντα στο USS Cole το 2000 υπενθυμίζει ότι ασύμμετρες ενέργειες μπορούν να έχουν δυσανάλογα σοβαρές συνέπειες.

7. Χάος τύπου Συρίας

Το πιο δυσοίωνο σενάριο είναι η πλήρης αποσταθεροποίηση του Ιράν, με εθνοτικές και περιφερειακές εντάσεις να οδηγούν σε εμφύλια σύγκρουση, ανάλογη με εκείνες σε Συρία, Υεμένη και Λιβύη.

Με πληθυσμό περίπου 93 εκατομμυρίων, το Ιράν αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό πυλώνα. Μια γενικευμένη κατάρρευση θα μπορούσε να προκαλέσει προσφυγική και ανθρωπιστική κρίση μεγάλης κλίμακας.

Ένας πόλεμος χωρίς σαφές τέλος

Η συγκέντρωση ισχυρών αμερικανικών δυνάμεων γύρω από το Ιράν αυξάνει την πίεση για αποφασιστική κίνηση. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η έναρξη μιας σύγκρουσης χωρίς σαφή στρατηγικό στόχο και χωρίς προβλέψιμο τέλος, με επιπτώσεις που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν τη Μέση Ανατολή και να επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τραμπ: 9 δισ. δολάρια δεσμεύσεις για την ανοικοδόμηση της Γάζας μέσω του νέου Συμβουλίου Ειρήνης
• Απειλές Νετανίαχου προς Ιράν: Αν επιτεθεί θα αντιμετωπίσει απάντηση που «δεν μπορεί να φανταστεί»
• Η κυβέρνηση Τραμπ ενισχύει τις εξουσίες της ICE – Δυνατότητα κράτησης προσφύγων εν αναμονή πράσινης κάρτας