Στην Αντεπίθεση ο Τραμπ: Το «μπλόκο» του Ανώτατου Δικαστηρίου και το απρόσμενο πολιτικό του όφελος
- Το Supreme Court of the United States ακύρωσε την επιβολή παγκόσμιων δασμών από τον Ντόναλντ Τραμπ, περιορίζοντας σημαντικά τις προεδρικές εξουσίες.
- Ο Τραμπ επιχειρεί να επιβάλει νέους δασμούς 10%-15% μέσω εναλλακτικής νομικής οδού, με σαφώς αυστηρότερους περιορισμούς.
- Η απόφαση ενδέχεται να λειτουργήσει ως «κρυφό δώρο», απομακρύνοντάς τον από μια πολιτικά κοστοβόρα οικονομική στρατηγική.
Σε μια από τις πιο ηχηρές θεσμικές παρεμβάσεις της δεύτερης θητείας του, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε την Παρασκευή την πιο εμβληματική οικονομική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ: τους παγκόσμιους δασμούς.
Η απόφαση, στην οποία συνέπραξαν ακόμη και δύο δικαστές που είχαν διοριστεί από τον ίδιο, συνιστά θεσμικό φρένο σε μια στρατηγική που ο Λευκός Οίκος προωθούσε ως εργαλείο αναγέννησης της αμερικανικής βιομηχανίας και ενίσχυσης της διαπραγματευτικής ισχύος των ΗΠΑ.
Ωστόσο, πίσω από την πολιτική ήττα, διαφαίνεται ένα παράδοξο: η δικαστική παρέμβαση ίσως αποσυμπιέζει μια στρατηγική που επιβάρυνε την οικονομία – και το ίδιο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Οικονομία υπό πίεση
Μόλις 90 λεπτά πριν από την ανακοίνωση της απόφασης, η Υπηρεσία Οικονομικής Ανάλυσης δημοσιοποίησε στοιχεία που έδειξαν ετήσια αύξηση ΑΕΠ μόλις 1,4% το τέταρτο τρίμηνο – καθιστώντας το 2025 ένα από τα ασθενέστερα έτη ανάπτυξης από το 2016.
Παράλληλα:
- Η απασχόληση καταγράφει από τις πιο αδύναμες επιδόσεις των τελευταίων δεκαετιών.
- Ο πληθωρισμός παραμένει επίμονος, παρά τη μικρή αποκλιμάκωση.
- Μοναδική φωτεινή εξαίρεση παραμένει η χρηματιστηριακή αγορά.
Αν και δεν είναι σαφές πόσο άμεσα ευθύνονται οι δασμοί για τη στασιμότητα, η αβεβαιότητα και το αυξημένο κόστος εισαγωγών επιβάρυναν το επιχειρηματικό κλίμα. Πολιτικά, έδωσαν στους ψηφοφόρους ένα απλό αφήγημα: οι εμπορικές κυρώσεις κοστίζουν.
Η εναλλακτική οδός και οι περιορισμοί
Μετά την απόφαση, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει δασμούς 10% – με πρόθεση αύξησης στο 15% – βάσει του Άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974.
Ωστόσο, η νέα αυτή νομική βάση:
- Περιορίζει τους δασμούς στο 15%.
- Θέτει χρονικό όριο 150 ημερών.
- Απαιτεί έγκριση του Κογκρέσου για παράταση.
Σε αντίθεση με την ευρεία εξουσία που διεκδικούσε μέσω έκτακτης ανάγκης, η νέα οδός μειώνει την ευελιξία του. Επιπλέον, δεν είναι σαφές αν πληρούνται οι προϋποθέσεις «διεθνούς προβλήματος πληρωμών» που απαιτεί ο νόμος.
Με απλά λόγια: η διαπραγματευτική του ισχύς αποδυναμώνεται – και οι εμπορικοί εταίροι το γνωρίζουν.
Ρεπουμπλικανική αμηχανία
Η απόφαση φέρνει στο προσκήνιο και τις εσωκομματικές ισορροπίες. Πολλοί Ρεπουμπλικανοί, παραδοσιακά υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς, είχαν κρατήσει αποστάσεις χωρίς να συγκρουστούν ανοιχτά με τον πρόεδρο.
Η παρέμβαση του Ανώτατου Δικαστηρίου δημιουργεί πολιτικό χώρο για αναδίπλωση χωρίς άμεση σύγκρουση. Ενδεικτική ήταν και η σύμφωνη γνώμη του δικαστή Neil Gorsuch, ο οποίος ουσιαστικά κάλεσε το Κογκρέσο να ανακτήσει τον νομοθετικό του ρόλο στα ζητήματα εμπορικής πολιτικής.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν ο Τραμπ μπορεί να επαναφέρει τους δασμούς. Είναι αν τον συμφέρει πολιτικά να το επιχειρήσει.
Το «κρυφό δώρο»
Η ακύρωση των δασμών αφαιρεί από τον Τραμπ ένα ισχυρό εργαλείο – αλλά ταυτόχρονα τον απαλλάσσει από μια στρατηγική που επιβάρυνε την οικονομία και το πολιτικό του κεφάλαιο.
Σε μια περίοδο επιβράδυνσης, η μετατόπιση της ευθύνης στο δικαστήριο μπορεί να λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης. Η πρόκληση για τον ίδιο είναι να μετατρέψει την ήττα σε αφήγημα θεσμικής σύγκρουσης και όχι οικονομικής αποτυχίας.
Η επόμενη κίνηση θα καθορίσει εάν πρόκειται για προσωρινή αναδίπλωση ή για σημείο καμπής στη δεύτερη θητεία του.
