Κάθετος Διάδρομος: Στην Ουάσιγκτον το ενεργειακό παζλ ΗΠΑ–ΕΕ – Τα «750 δισ.», οι ταρίφες και το ελληνικό στοίχημα
- Υπουργική σύνοδος στην Ουάσιγκτον για τον Κάθετο Διάδρομο LNG με 12 χώρες
- Στο επίκεντρο τα μακροχρόνια συμβόλαια, οι ταρίφες και η ευρωπαϊκή στάση
- Θετικό σήμα από τη δημοπρασία δυναμικότητας – αλλά με υψηλό κόστος
- Ανοικτό το πακέτο φυσικού αερίου των 750 δισ. ευρώ ΕΕ–ΗΠΑ
Η Ουάσιγκτον φιλοξενεί από σήμερα τη «Transatlantic Gas Security Summit», που συνδιοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, με τη συμμετοχή 12 χωρών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αμερικανικών τραπεζών και κολοσσών της ενέργειας.
Την Ελλάδα εκπροσωπεί ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, επικεφαλής αποστολής στην οποία συμμετέχουν στελέχη των Aktor, ΔΕΣΦΑ, Gastrade και ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Στην Ουάσιγκτον βρίσκεται και ο CEO της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, με ατζέντα που συνδέεται κυρίως με επαφές με hyperscalers για το mega data center των 2,3 δισ. ευρώ στη Δυτική Μακεδονία, δυναμικότητας 300 MW.
Θετικό σήμα, αλλά με υψηλό κόστος
Σημαντικό –αν και όχι καθοριστικό– σήμα αποτέλεσε η πρόσφατη δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας για τον Μάρτιο, όπου υπήρξε ισχυρό ενδιαφέρον για την είσοδο μέσω Ρεβυθούσας, με τη ΔΕΠΑ να δεσμεύει το 98% της ποσότητας (25 GWh) για λογαριασμό της Atlantic SEE LNG Trade, ενεργοποιώντας το συμβόλαιο με τη Naftogaz.
Ωστόσο, το βασικό αγκάθι παραμένει οι ταρίφες. Μετά τις εκπτώσεις των Διαχειριστών:
-
Πολωνία: 4,4 €/MWh
-
Κροατία–Ουγγαρία: 4,7 €/MWh
-
Ελλάδα μέσω Ρεβυθούσας: ~7 €/MWh
-
Ελλάδα μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης: έως 9 €/MWh
Η διαφορά κόστους καθιστά τον Κάθετο Διάδρομο λιγότερο ανταγωνιστικό έναντι εναλλακτικών οδεύσεων, παρά τη γεωπολιτική του αξία.
Το «πακέτο» των 750 δισ. και η ευρωπαϊκή αβεβαιότητα
Η σύνοδος διεξάγεται σε περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ για τους δασμούς της περιόδου Τραμπ. Η απόφαση έχει «παγώσει» την εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ 2025, στην οποία εντάσσεται και το πακέτο προμήθειας φυσικού αερίου ύψους 750 δισ. ευρώ για την τριετία 2026–2028.
Αρκετοί στις Βρυξέλλες αμφισβητούν από την αρχή τη ρεαλιστικότητα της συμφωνίας, καθώς θα απαιτούσε τετραπλασιασμό των ετήσιων ευρωπαϊκών εισαγωγών αερίου από τις ΗΠΑ. Η εμπλοκή στερεί από την Ουάσιγκτον διαπραγματευτικό μοχλό και ενισχύει φωνές υπέρ περαιτέρω διαφοροποίησης προμηθευτών, όπως Καναδάς και Κατάρ.
Μακροχρόνια συμβόλαια ή… τίποτα
Κοινή συνισταμένη όλων των παρεμβάσεων είναι ότι χωρίς μακροχρόνια συμβόλαια LNG, ο Κάθετος Διάδρομος δεν μπορεί να αποκτήσει κρίσιμη μάζα. Οι τράπεζες –μεταξύ αυτών το DFC και η Ex-Im Bank– ζητούν ορατότητα εσόδων για να χρηματοδοτήσουν νέες υποδομές.
Στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια για συμβόλαια έως 15 bcm, διάρκειας 20 ετών, αλλά παραμένει ανοικτό αν θα είναι δεσμευτικά ή σε επίπεδο μνημονίων κατανόησης.
FSRU, Κομισιόν και εθνικά συμφέροντα
Κρίσιμο ερώτημα αποτελεί αν θα υπάρξει αμερικανική χρηματοδότηση για το δεύτερο FSRU στη Θράκη (600–650 εκατ. ευρώ), αλλά και αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αλλάξει στάση απέναντι:
-
στη χρηματοδότηση νέων υποδομών φυσικού αερίου
-
στην αναγνώριση των προϊόντων του Κάθετου Διαδρόμου στο κοινοτικό πλαίσιο
Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ρουμανία εμφανίζονται απρόθυμες να μειώσουν περαιτέρω τα τέλη διαμετακόμισης, καθώς προετοιμάζονται να εξελιχθούν σε καθαρούς εξαγωγείς αερίου με το κοίτασμα Neptun Deep.
Στη σύνοδο συμμετέχουν, πέρα από τις χώρες της διαδρομής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), και αγορές όπως Ουγγαρία, Σλοβακία, Πολωνία, Λιθουανία. Στόχος των ΗΠΑ είναι ένα ευρύτερο «τόξο» αντικατάστασης 17–18 bcm ρωσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ενδεικτική του ανταγωνισμού είναι η πολωνική «σφήνα», με την ταχεία αδειοδότηση δύο νέων αγωγών 280 χλμ. που ενισχύουν το transit προς Ουκρανία και Σλοβακία.
Παπασταύρου: Η Ελλάδα στον πυρήνα της ενεργειακής συνεργασίας ΕΕ και ΗΠΑ
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, συμμετείχε ως ομιλητής στην εκδήλωση «10 χρόνια συνεργασίας ΗΠΑ-ΕΕ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο», στο πλαίσιο της επίσκεψης που πραγματοποιεί στην Ουάσιγκτον.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι «η ενέργεια συνιστά πυλώνα ασφάλειας και ανθεκτικότητας, και θεμελιώδες δομικό στοιχείο της στρατηγικής σύγκλισης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», συμπληρώνοντας πως «σήμερα, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 60%, καθιστώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση τον μεγαλύτερο παγκόσμιο προορισμό για αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο».
Επιπλέον, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπενθύμισε ότι «το 2022, όταν η Ρωσία εργαλειοποίησε την ενέργεια και άφησε πολλές χώρες στο σκοτάδι, οι ΗΠΑ στάθηκαν στο πλευρό της ΕΕ. Τον Μάρτιο, η ΕΕ ξεκίνησε μια ιδιαίτερα φιλόδοξη και αποφασιστική διαδικασία, το REPowerEU, όπου ομόφωνα αποφασίστηκε ότι αποτελεί οξύμωρο από τη μία να στηρίζουμε στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά την Ουκρανία απέναντι στη ρωσική εισβολή και από την άλλη να χρηματοδοτούμε τη ρωσική πολεμική μηχανή που εισέβαλε στην Ουκρανία. Αυτό το οξύμωρο σταμάτησε όταν αποφασίσαμε τον Μάρτιο του 2025 ότι θα καταργήσουμε σταδιακά το ρωσικό αέριο έως το τέλος του 2027».
Εν συνεχεία, είπε «για την Ελλάδα, ως χώρα που έχει βιώσει την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, αυτή ήταν αυτονόητη θέση: να στηρίξουμε την Ουκρανία, όπως κάνουμε από την πρώτη ημέρα, και να σταματήσουμε τη ρωσική επιθετικότητα».
Ανέφερε, δε, ότι η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει μεριμνήσει για τη σημαντική ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών της χώρας.
Για τον Κάθετο Διάδρομο, είπε ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από φυσικό αέριο. Είναι μια αρτηρία ειρήνης και ευημερίας. Ο Νταγκ Μπέργκαμ, Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, είχε δηλώσει σε podcast του FDD τον Οκτώβριο ότι «ο Κάθετος Διάδρομος πρέπει να πετύχει. Η δημιουργία ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή μπορεί να αποτρέψει συγκρούσεις και πολέμους περισσότερο απ’ ό,τι μπορεί το ΝΑΤΟ».
Ο κ. Παπασταύρου έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: «Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη παράμετρος: πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το ρωσικό αέριο δεν θα επανεισέλθει στην Ευρώπη. Το ρωσικό αέριο βρίσκει αυτή την στιγμή «ανορθόδοξους» τρόπους για να επιστρέφει. Η νέα ρύθμιση της ΕΕ προβλέπει ότι οτιδήποτε έρχεται από την Τουρκία θεωρείται εκ προοιμίου ρωσικής προέλευσης, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο. Αλλά πρέπει να δούμε αν αυτό αρκεί. Αν δεν υπάρχει πεποίθηση ότι η απεξάρτηση είναι μη αναστρέψιμη, τότε δεν θα επιτευχθεί. Το ρωσικό αέριο μπορεί να επανέλθει μέσω Τουρκίας – περίπου 17 δισ. κυβικά μέτρα το 2025. Αν αυτά δεν εξαλειφθούν, δεν θα υπάρξει πραγματική απεξάρτηση. Αν επιστρέψει σε χαμηλότερη, ανταγωνιστική τιμή, μπορεί να υπονομεύσει τη διαδικασία. Είναι πραγματικός κίνδυνος. Παρά τον εμπορικό ανταγωνισμό, είμαστε ενωμένοι σε ένα: δεν θέλουμε να ξαναδούμε την Ευρώπη υπό την ενεργειακή ομηρία της Ρωσίας», κατέληξε χαρακτηριστικά.
Στην εκδήλωση που διοργανώθηκε από τους οργανισμούς LNG Allies και Τhe USLNG Association, συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Ενέργειας της Λιθουανίας, κ. Zygimantas Vaiciunas, ο Υπουργός Ενέργειας της Πολωνίας, κ. Milosz Motyka, και η Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ditte Juul Jorgensen.
Σημειώνεται ότι η επίσκεψη του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας πραγματοποιείται στη συνέχεια των ενεργειακών συμφωνιών που υπεγράφησαν στο πλαίσιο της Διατλαντικής Διάσκεψης για την Ενέργεια (P-TEC), και αποσκοπεί στην περαιτέρω εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας στον τομέα του υγροποιημένου φυσικού αερίου LNG, καθώς και στην ενίσχυση των υποδομών που θα επιτρέψουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Σήμερα, Τρίτη, ο κ. Παπασταύρου θα συμμετάσχει στη Διατλαντική Σύνοδο για την Ασφάλεια Φυσικού Αερίου και τον Κάθετο Διάδρομο.
