Από την αντλία στο ράφι: Πώς το ακριβό πετρέλαιο περνά στην οικονομία

Αντιμέτωπη με τις αλυσιδωτές επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή βρίσκεται η ελληνική οικονομία, με το ενεργειακό κόστος να αποτελεί τον βασικό παράγοντα αβεβαιότητας. Στελέχη της κυβέρνησης εξηγούν στο Fortune Greece ότι η διάρκεια της κρίσης θα αποτελέσει το βασικό «βαρόμετρο» για τη λήψη αποφάσεων και την ενεργοποίηση μέτρων στήριξης. «Εάν η πολεμική σύγκρουση διαρκέσει περισσότερο από τρεις εβδομάδες -ένα κρίσιμο χρονικό διάστημα εντός του οποίου η οικονομία μπορεί να απορροφήσει το πρώτο σοκ- τότε οι συνέπειες θα είναι πιο έντονες», σημειώνουν. Μεταφορές, βιομηχανία, τουρισμός αλλά και αγροτική παραγωγή συγκαταλέγονται στους κλάδους που εκτιμάται ότι θα δεχθούν τις μεγαλύτερες πιέσεις σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Το πρώτο σήμα έχει ήδη αρχίσει να καταγράφεται στην αγορά καυσίμων, όπου οι τιμές στην αντλία ακολουθούν την ανοδική πορεία του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Χθες καταγράφηκε πάντως υποχώρηση στην τιμή του Βrent, η οποία διαμορφώθηκε κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, μετά από αναφορές για σχέδιο των ΗΠΑ να συνοδεύουν δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη επιβεβαίωση.

Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση, παράγοντες της αγοράς ενέργειας και των μεταφορών επισημαίνουν στο «F» ότι η πραγματική επίπτωση στην οικονομία δεν εξαντλείται στο κόστος που πληρώνουν οι οδηγοί στα πρατήρια. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής» για ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, επηρεάζοντας μεταφορές, logistics και τελικά τις τιμές προϊόντων.

Η επίδραση στην αντλία

Σε μια οικονομία όπως η ελληνική, όπου οι μεταφορές και οι εισαγωγές παίζουν καθοριστικό ρόλο στην τροφοδοσία της αγοράς, η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων. Και αυτό γιατί το κόστος καυσίμων επηρεάζει τόσο τις χερσαίες μεταφορές όσο και τις θαλάσσιες, επιβαρύνοντας σταδιακά ολόκληρη την αλυσίδα από την παραγωγή μέχρι το ράφι, εξηγούν οι ίδιες πηγές.

Στην Ελλάδα, όπου σημαντικό μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων διαμορφώνεται από φόρους και διεθνείς τιμές, τα περιθώρια απορρόφησης των αυξήσεων είναι περιορισμένα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές διακυμάνσεις στο πετρέλαιο μπορούν να μεταφραστούν σε αισθητές αλλαγές στο κόστος για τους καταναλωτές. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν επίσης ότι σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας δεν λείπουν φαινόμενα κερδοσκοπικών ανατιμήσεων, με «επιτήδειους» να εκμεταλλεύονται τη συγκυρία. Να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, οι τιμές στα καύσιμα κίνησης ενδέχεται μέχρι το τέλος της εβδομάδας να ξεπεράσουν το «φράγμα» των 2 ευρώ ανά λίτρο. Ιδιαίτερα έντονη είναι η άνοδος στο ντίζελ κίνησης, το οποίο πριν από περίπου δέκα ημέρες βρισκόταν κοντά στα 1,50 ευρώ ανά λίτρο.

Σε αυτό το πλαίσιο, σε λίγη ώρα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου και ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος (συγκεκριμένα στις 14:00) θα ανακοινώσουν έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας.

Το ντόμινο στις μεταφορές

H ένταση στη Μέση Ανατολή διαταράσσει την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς αυξάνεται το κόστος των πρώτων υλών που προέρχονταν από την ευρύτερη περιοχή. Ανεβαίνουν ναύλα, ασφάλιστρα και πρόσθετες χρεώσεις πολεμικού κινδύνου, επηρεάζοντας το εμπόριο και τη βιομηχανία, που μεταφέρουν το αυξημένο κόστος στις τιμές των προϊόντων που διατίθενται προς κατανάλωση. Το πετρέλαιο κίνησης, ωστόσο, αποτελεί βασικό λειτουργικό κόστος για τις οδικές μεταφορές, με αποτέλεσμα κάθε σημαντική αύξηση στην τιμή του να μεταφράζεται σε υψηλότερα μεταφορικά για επιχειρήσεις και προμηθευτές.

Παράγοντες του κλάδου των logistics επισημαίνουν ότι όταν η τιμή του diesel αυξάνεται, οι μεταφορικές εταιρείες αναγκάζονται να αναπροσαρμόζουν τα κόμιστρα, μεταφέροντας μέρος του κόστους στους πελάτες τους. Αυτό επηρεάζει άμεσα την αλυσίδα διανομής προϊόντων, από τη μεταφορά πρώτων υλών μέχρι τη διανομή αγαθών σε χονδρεμπόρους και λιανεμπόριο.

Όπως εξηγούν τα ίδια στελέχη, η επίδραση αυτή δεν μεταφέρεται πάντα άμεσα στις τιμές των προϊόντων, καθώς πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν με συμβόλαια μεταφοράς που αναπροσαρμόζονται περιοδικά. Ωστόσο, όταν οι αυξήσεις στο καύσιμο διατηρούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, το επιπλέον κόστος τείνει να περνά σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα διανομής. «Σε ορισμένες περιπτώσεις, βλέπουμε ήδη αυξήσεις στο κόστος μεταφοράς φορτίων ειδικά στα μεγαλύτερα δρομολόγια εντός της χώρας, με τη μέση επιβάρυνση ανά δρομολόγιο να φτάνει ακόμη και τα 100 ευρώ», επισημαίνουν τα ίδια στελέχη.

Η προσοχή της ελληνικής κυβέρνησης είναι εστιασμένη στη διαμόρφωση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αφού μια παρατεταμένη σύραξη θα εκτινάξει το κόστος των μεταφορών – που επηρεάζει το σύνολο των προϊόντων- και την ακρίβεια, πολλώ δε μάλλον όταν η κρίση βρίσκει την Ελλάδα με υψηλό πληθωρισμό (3% τον Φεβρουάριο) και θα απαιτήσει πρόσθετα κονδύλια για μέτρα ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Goldman Sachs: Νέα στοιχήματα κατά των δανείων τεχνολογικών εταιρειών
• Φον ντερ Λάιεν: «Στρατηγικό σφάλμα» της ΕΕ να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια
• Τραμπ: Πιθανός διάλογος με το Ιράν, αλλά «εξαρτάται από τους όρους»
• Fitch: Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ίσως διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα – Πώς επηρεάζεται η ελληνική οικονομία