Παγκόσμιος «συναγερμός» για τα καύσιμα: Τα μέτρα-ασπίδα κυβερνήσεων στην εκτίναξη των τιμών πετρελαίου
- Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ εκτόξευσε τις τιμές καυσίμων, επηρεάζοντας το 20% της παγκόσμιας ροής ενέργειας.
- Οι κυβερνήσεις απαντούν με επιδοτήσεις, μειώσεις φόρων, αλλά και περιοριστικά μέτρα κατανάλωσης.
- Σε ακραίες περιπτώσεις εφαρμόζονται δελτία καυσίμων, τηλεργασία και δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες.
Η απότομη άνοδος των τιμών πετρελαίου, στον απόηχο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και της διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ, έχει πυροδοτήσει ένα παγκόσμιο κύμα παρεμβάσεων από κυβερνήσεις που επιχειρούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Με περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου να διέρχεται από την κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδό, το ενεργειακό σοκ θεωρείται πιθανό να έχει διάρκεια, ωθώντας χώρες σε έκτακτα – και σε ορισμένες περιπτώσεις πρωτοφανή – μέτρα.
Ελλάδα: Επιδοτήσεις και fuel pass
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση ενεργοποιεί πακέτο στήριξης ύψους 300 εκατ. ευρώ, με στόχο την άμεση ανακούφιση των πολιτών.
Τα βασικά μέτρα περιλαμβάνουν:
- Επιδότηση diesel κίνησης κατά 20 λεπτά/λίτρο για Απρίλιο–Μάιο
- Fuel Pass με ενίσχυση έως 60 ευρώ για αυτοκίνητα και 35 ευρώ για μοτοσικλέτες
- Επιδότηση 15% στα λιπάσματα
- Στήριξη ακτοπλοϊκών για συγκράτηση τιμών εισιτηρίων
Ευρώπη: Φοροελαφρύνσεις και στοχευμένες ενισχύσεις
Σε επίπεδο Ευρώπης, η έμφαση δίνεται κυρίως στη μείωση φόρων και στην ενίσχυση παραγωγικών κλάδων:
- Ισπανία: Πακέτο 5 δισ. ευρώ με μειώσεις ΦΠΑ, εκπτώσεις έως 30 λεπτά/λίτρο και επιδοτήσεις σε αγρότες και μεταφορείς
- Κύπρος: Μείωση ΦΠΑ στην ενέργεια έως 5% και επιδότηση μισθών στον τουρισμό έως 30%
- Νορβηγία & Ιρλανδία: Μειώσεις φόρων σε καύσιμα και επιδόματα θέρμανσης
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης στην αγορά, ενώ ενισχύει ευάλωτα νοικοκυριά.
ΗΠΑ και Ασία: Από αποθέματα έως παρεμβάσεις στην αγορά
Οι μεγάλες οικονομίες επιλέγουν πιο στρατηγικές κινήσεις:
- ΗΠΑ: Άνοδος τιμών έως 30%, με έμφαση σε γεωπολιτική πίεση και ενεργειακή στρατηγική
- Κίνα: Αξιοποιεί στρατηγικά αποθέματα έως 900 εκατ. βαρέλια και περιορίζει εξαγωγές
- Ινδία: Διασφαλίζει αποθέματα 60 ημερών και αποτρέπει αγορές πανικού
Έκτακτα μέτρα: Δελτία, περιορισμοί και τηλεργασία
Σε πιο ευάλωτες οικονομίες, τα μέτρα είναι πιο δραστικά:
- Σρι Λάνκα & Μιανμάρ: Δελτία καυσίμων και περιορισμοί κυκλοφορίας
- Φιλιππίνες: Κατάσταση έκτακτης ανάγκης και τετραήμερη εργασία
- Αίγυπτος: Πρόωρο κλείσιμο καταστημάτων και τηλεργασία
- Σλοβενία: Όρια στην αγορά καυσίμων
Δωρεάν μετακινήσεις και αλλαγή συμπεριφοράς
Ορισμένες χώρες επιχειρούν να μειώσουν τη ζήτηση:
- Αυστραλία: Δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες σε πολιτείες
- Ταϊλάνδη & Βιετνάμ: Οδηγίες για περιορισμό κατανάλωσης ενέργειας
- Νέα Ζηλανδία: Σχέδιο 4 φάσεων για διαχείριση καυσίμων
Η «νέα κανονικότητα» της ενέργειας
Η παγκόσμια αντίδραση αποκαλύπτει ότι η ενεργειακή ασφάλεια επιστρέφει στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής. Από επιδοτήσεις μέχρι περιορισμούς, οι κυβερνήσεις κινούνται σε δύο άξονες:
- άμεση στήριξη εισοδημάτων
- διαχείριση της ζήτησης και των αποθεμάτων
