Cambridge Dictionary: Ποια αναδείχθηκε ως «λέξη της χρονιάς»

Cambridge Dictionary: Ποια αναδείχθηκε ως «λέξη της χρονιάς»
Photo: Shutterstock

Η Τεχνητή Νοημοσύνη επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.

  • Η εκτόξευση σύνθετων όρων όπως human-made και human-driven αντανακλά την ανάγκη διάκρισης της αυθεντικής ανθρώπινης δημιουργίας από τα προϊόντα αλγορίθμων.
  • Από τον Μπιλ Γκέιτς και τον «νονό της AI» Τζέφρι Χίντον μέχρι τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και σταρ του Χόλιγουντ, κορυφαίες προσωπικότητες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τη σταδιακή «αποανθρωποποίηση».
  • Ακαδημαϊκοί εργάζονται πάνω στη δημιουργία ενός διεθνούς συμβόλου human-made, στα πρότυπα του «Fairtrade» της δεκαετίας του ’80.

Στην εποχή της ραγδαίας εξάπλωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης, το να δηλώνεις ότι κάτι δημιουργήθηκε από «άνθρωπο» παύει να είναι αυτονόητο και μετατρέπεται σε σήμα κατατεθέν. Το Λεξικό του Κέιμπριτζ (Cambridge Dictionary) ανέδειξε τη λέξη «Human» (Άνθρωπος) ως Λέξη της Χρονιάς, αποτυπώνοντας τη βαθιά υπαρξιακή, εργασιακή και πολιτισμική ανάγκη της ανθρωπότητας να οριοθετήσει την ταυτότητά της απέναντι στις μηχανές.

Ο ορισμός της λέξης στο Λεξικό του Κέιμπριτζ μοιάζει σήμερα πιο επίκαιρος από ποτέ: «αυτός που διαθέτει τις ιδιότητες, τα ελαττώματα και τα συναισθήματα των ανθρώπων, σε αντιδιαστολή με τους θεούς, τα ζώα ή τις μηχανές». Όπως εξηγεί ο αρχισυντάκτης του λεξικού, Κόλιν Μάκιντος, η εκρηκτική ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) κατέστησε αναγκαίο να προσδιορίζουμε ρητά ως «ανθρώπινα» πράγματα που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αποκλειστικό προνόμιο του είδους μας.

Η έρευνα των λεξικογράφων κατέδειξε τετραπλασιασμό της χρήσης της λέξης «human» από το 1900 μέχρι σήμερα — μια εξέλιξη που συνδέεται τόσο με την εγκατάλειψη του όρου «man» για τη συμπερίληψη ανδρών και γυναικών, όσο και με τη σύγχρονη τεχνολογική πραγματικότητα. Η λέξη, που εισήλθε στα αγγλικά τον 14ο αιώνα μέσω της γαλλικής γλώσσας και χρησιμοποιήθηκε από τον Σαίξπηρ, γνωρίζει πλέον μια πρωτοφανή αναγέννηση μέσω σύνθετων όρων όπως human-made (ανθρωπογενές/χειροποίητο) και human-driven (καθοδηγούμενο από τον άνθρωπο).

Από το Χόλιγουντ μέχρι το Βατικανό: Η μάχη για την ταυτότητα

Η αγωνία γύρω από τα όρια της ανθρώπινης υπόστασης διαπερνά πλέον κάθε πεδίο της δημόσιας σφαίρας. Στο Χόλιγουντ, η Σκάρλετ Γιόχανσον κατήγγειλε την «επίθεση στην ανθρώπινη δημιουργικότητα», ενώ ο Μάθιου ΜακΚόναχι κινήθηκε νομικά για να προστατεύσει τη φωνή και την εικόνα του από μη εξουσιοδοτημένη ψηφιακή αναπαραγωγή.

Την ίδια ώρα, ο νομπελίστας φυσικός Τζέφρι Χίντον, ευρέως γνωστός ως ο «νονός της AI», προειδοποίησε με ωμό ρεαλισμό: «Δημιουργούμε εξωγήινα όντα. Είμαι διατεθειμένος να φανώ εγωιστής και να επιλέξω τους ανθρώπους». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ αναφέρθηκε στις νέες μορφές «αποανθρωποποίησης» και στο «επιτακτικό καθήκον να παραμείνουμε βαθιά άνθρωποι».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Human-made»: Το νέο «Fairtrade» και ο φόρος στα ρομπότ

Πέρα από τη φιλοσοφική διάσταση, η συζήτηση αγγίζει τον πυρήνα της οικονομίας και της εργασίας. Ο Μάκιντος επισημαίνει τον αυξανόμενο φόβο για το τι χάνουμε όταν «αναθέτουμε τη σκέψη μας σε τρίτους» (outsourcing our thinking), από τους κορυφαίους μαθηματικούς μέχρι τους δασκάλους των μικρών παιδιών.

Ο συνιδρυτής της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, σχολιάζοντας την επιλογή του λεξικού, τόνισε πως το μέτρο επιτυχίας της AI πρέπει να είναι ο βαθμός στον οποίο βελτιώνει τις ανθρώπινες ζωές. Μάλιστα, επανέφερε την πρότασή του για «επαγγέλματα που προορίζονται αποκλειστικά για ανθρώπους» (human-reserved jobs) —όπως η φροντίδα ηλικιωμένων και ασθενών— καθώς και για την επιβολή ενός «φόρου στα ρομπότ», τα έσοδα του οποίου θα χρηματοδοτούν την επανεκπαίδευση των εργαζομένων που χάνουν τη δουλειά τους από την αυτοματοποίηση.

Παράλληλα, απέναντι στον καταιγισμό περιεχομένου που παράγεται από αλγορίθμους, ακαδημαϊκοί εργάζονται ήδη για τη δημιουργία ενός παγκοσμίως αναγνωρίσιμου συμβόλου «human-made». Στόχος είναι να λειτουργεί όπως η ετικέτα «Fairtrade» (Δίκαιο Εμπόριο) που καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1980, επιτρέποντας στους καταναλωτές να γνωρίζουν πότε ένα έργο, ένα κείμενο ή ένα προϊόν φέρει αυθεντική ανθρώπινη υπογραφή.

Το αιώνιο ερώτημα στην εποχή των αλγορίθμων

Για τους επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, η επιλογή της λέξης «Human» αντανακλά μια βαθιά γνωσιακή μετατόπιση. Όπως σημειώνει ο φιλόσοφος της επιστήμης δρ Τομ ΜακΚλέλαντ, η ανθρωπότητα προσπαθεί σήμερα να κατανοήσει τη διαφορά ανάμεσα στον ανθρώπινο και τον τεχνητό νου: «Τι είναι αυτό που μας ξεχωρίζει; Είναι η συνείδηση, η δημιουργικότητα ή η συμπόνια;»

Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Ρέιτσελ Άνταμς, ειδική σε θέματα διακυβέρνησης της AI και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συνοψίζει το διακύβευμα της επόμενης ημέρας: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη μάς επαναφέρει στα ερωτήματα που θέτουμε εδώ και χιλιετίες: Ποιοι είμαστε; Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος; Θα αποτελέσει μια βαθιά δοκιμασία για την ανθρωπότητα. Υπάρχει ο πραγματικός κίνδυνος να βαθύνει τις υπάρχουσες ανισότητες, αλλά ταυτόχρονα έχει τη δυνατότητα να τις επιλύσει».

Πηγή: bbc.com