Από το ενεργειακό σοκ, στο δημοσιονομικό κραχ: Το αυστηρό τελεσίγραφο της Κομισιόν
- Ενεργειακό σοκ στην ΕΕ και κίνδυνος για δημοσιονομική κρίση
- Κομισιόν: αυστηρό μήνυμα για περιορισμό σε επιδοτήσεις και μέτρα στήριξης
- Άνοδος στις τιμές ενέργειας (πετρέλαιο & φυσικό αέριο) έως και 60%
- Φόβοι για νέο κύμα πληθωρισμού και αύξηση ελλειμμάτων
Αξιωματούχοι της ΕΕ καλούν τις κυβερνήσεις να αποφύγουν την υπερβολική στήριξη για την αντιστάθμιση της εκτόξευσης των τιμών ενέργειας, προειδοποιώντας ότι το σοκ που προκλήθηκε από τον πόλεμο με το Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε δημοσιονομική κρίση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις συζητήσεις με τα κράτη μέλη επιμένει ότι οι επιδοτήσεις, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και τα πλαφόν πρέπει να είναι περιορισμένα ως προς τη διάρκεια και την έκτασή τους. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποφύγουν την επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022, η οποία τροφοδότησε ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και διόγκωσε τα ελλείμματα.
«Αυτή είναι μια συντονισμένη προσπάθεια από την Επιτροπή», δήλωσε στους FT ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν. «Ό,τι συμβαίνει σε έναν τομέα της οικονομίας μπορεί να επηρεάσει το σύνολο της κοινωνίας.»
Αρκετές χώρες, όπως η Ιταλία, η Πολωνία και η Ισπανία, έχουν μειώσει τους φόρους στα καύσιμα, ενώ άλλες έχουν ζητήσει χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ. Η Ρώμη πιέζει επίσης τις Βρυξέλλες να χαλαρώσουν τους δημοσιονομικούς περιορισμούς ώστε να δοθεί μεγαλύτερο περιθώριο κινήσεων στις κυβερνήσεις.
Η Επιτροπή παρείχε «τεχνικές συμβουλές και βοήθεια» στις χώρες για να διαμορφώσουν τα εργαλεία πολιτικής εντός των διαθέσιμων δημοσιονομικών περιθωρίων, δήλωσε ο Γιόργκενσεν.
Τα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν έχουν αυξήσει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ευρώπη κατά περίπου 60% και έχουν εντείνει τους φόβους για ελλείψεις σε ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών. Η σύγκρουση «ενέχει έναν τεράστιο κίνδυνο να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό».
Η Επιτροπή καλεί σε «συντονισμό και προσοχή» για την ανακούφιση των πιέσεων στις τιμές ενέργειας, σύμφωνα με αξιωματούχους.
Αξιωματούχοι φοβούνται ότι η σύγκρουση θα προκαλέσει την τρίτη οικονομική κρίση για την ΕΕ μέσα σε έξι χρόνια, μετά την πανδημία Covid-19 και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, οι οποίες αύξησαν το δημόσιο χρέος.
Ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στην ΕΕ αυξήθηκε από 77,8% το 2019 σε 82,1% το τρίτο τρίμηνο του περασμένου έτους.
«Στοχευμένες πολιτικές μπορούν να απορροφήσουν το σοκ μειώνοντας τη ζήτηση και στηρίζοντας τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ.
Ωστόσο προειδοποίησε ότι τα «μέτρα ευρείας βάσης» μπορεί να ενισχύσουν υπερβολικά τη ζήτηση και να τροφοδοτήσουν τον πληθωρισμό. Τόνισε την ανάγκη για «προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα μέτρα».
Ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ότι πρέπει να υιοθετηθούν μόνο «βραχυπρόθεσμα μέτρα έκτακτης ανάγκης». Προειδοποίησε ότι η υπερβολική δαπάνη θα έχει σοβαρές δημοσιονομικές επιπτώσεις, καθώς οι πρόσφατες κρίσεις έχουν μειώσει τα δημοσιονομικά περιθώρια.
«Έχουμε περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, επομένως τα μέτρα πρέπει να είναι προσωρινά και στοχευμένα», υπογράμμισε.
Ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι δήλωσε ότι είναι «αναπόφευκτη» η χαλάρωση των κανόνων για τα δημοσιονομικά ελλείμματα (όριο 3% του ΑΕΠ).
Η Ιταλία παρέτεινε ειδικό φόρο κατανάλωσης 20% στα καύσιμα, ενώ το έλλειμμα του 2025 ανήλθε στο 3,1% του ΑΕΠ.
Οι υπουργοί Οικονομικών χωρών όπως η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Αυστρία ζήτησαν πανευρωπαϊκό έκτακτο φόρο στα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ώστε να μειωθεί το βάρος στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Η πρόταση περιλαμβάνει πλαφόν στα έσοδα ενέργειας, όπως το 2022, λόγω της κρίσης από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η Πολωνία μείωσε τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, με απώλειες εσόδων 1,6 δισ. ζλότι μηνιαίως, ενώ εξετάζει έκτακτο φόρο στα κέρδη ενέργειας.
Οι κυβερνήσεις που εξετάζουν κρατικές ενισχύσεις προειδοποιούνται να τηρούν τους κανόνες της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
«Σε τέτοιες κρίσεις ίσως χρειαστεί να στηρίξουμε τομείς που κανονικά δεν θα επιδοτούσαμε, αλλά αυτό πρέπει να είναι βραχυπρόθεσμο», δήλωσε ο Γιόργκενσεν. «Διαφορετικά, οι άνθρωποι θα παγώσουν ή η παραγωγή θα σταματήσει.»
