Παγκόσμιο Κύπελλο 2026: Από τα απροσδόκητα οικονομικά κέρδη στα πρώτα σημάδια αβεβαιότητας

του Marco Quiroz-Gutierrez

Όταν η FIFA ανέθεσε τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026 στη Βόρεια Αμερική, το αφήγημα έμοιαζε ακαταμάχητο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επρόκειτο να αξιοποιήσουν ένα εκτεταμένο δίκτυο υπαρχόντων υπερσύγχρονων σταδίων που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν για το ποδόσφαιρο, μια διαρκώς διευρυνόμενη εγχώρια βάση φιλάθλων, καθώς και ένα νέο αγωνιστικό φορμάτ που επεκτείνει το τουρνουά σε 48 ομάδες από 32. Ο συνδυασμός αυτός είχε ως στόχο να καταστήσει το τουρνουά το μεγαλύτερο και πιο κερδοφόρο Παγκόσμιο Κύπελλο στην ιστορία του παγκόσμιου οργανισμού που διοικεί το άθλημα.

Μια μελέτη της FIFA και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που δημοσιεύθηκε πέρυσι εκτιμούσε ότι η διάρκειας 39 ημερών διοργάνωση θα προσελκύσει 6,5 εκατομμύρια φιλάθλους και θα δημιουργήσει συνολικό οικονομικό αντίκτυπο 30,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, με δαπάνες που υπολογίζονται μόλις στα 11,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Πριν από έναν χρόνο, οι προοπτικές για τον τουρισμό χαρακτηρίζονταν επίσης «ελπιδοφόρες», σύμφωνα με την ίδια έκθεση.

«Η εισροή επισκεπτών αναμένεται να δημιουργήσει δισεκατομμύρια δολάρια σε οικονομική δραστηριότητα, ενισχύοντας τους κλάδους της φιλοξενίας, των μεταφορών και του λιανεμπορίου. Τα ξενοδοχεία στις διοργανώτριες πόλεις προβλέπουν ιστορικά υψηλά επίπεδα πληρότητας, ενώ οι τοπικές επιχειρήσεις αναμένεται να επωφεληθούν από την αυξημένη επισκεψιμότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά η έκθεση. 

Ωστόσο, με το τουρνουά να απέχει πλέον μόλις δύο μήνες, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι αυστηρότερες πολιτικές μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες απειλούν να περιορίσουν τη ροή διεθνών επισκεπτών, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τις αρχικά ιδιαίτερα αισιόδοξες προβλέψεις για το Παγκόσμιο Κύπελλο.

«Βλέπουμε μια σειρά από αντιξοότητες να πλήττουν αυτό που πολλοί θεωρούσαν ότι θα εξελιχθεί σε μια κορυφαία και εξαιρετικά επιτυχημένη διοργάνωση», δήλωσε ο Marc Conrad, καθηγητής νομικής και ηθικής στη σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Fordham και διευθυντής του τμήματος Αθλητικών Επιχειρήσεων.

Η προσέλευση του κοινού τίθεται πλέον σε κίνδυνο, όπως ανέφερε στο Fortune. Περισσότερο από ένα μήνα μετά την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, οι τιμές του αργού πετρελαίου Brent διατηρήθηκαν πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα, ενώ στο τέλος της περασμένης εβδομάδας κυμαίνονταν στα 109 δολάρια ανά βαρέλι. Καθώς το Ιράν αποκλείει το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες αρχίζουν να πανικοβάλλονται.

Η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασε αυτή την εβδομάδα τα 4 δολάρια ανά γαλόνι για πρώτη φορά από το 2022, εξέλιξη που ενδέχεται να περιορίσει τις οδικές μετακινήσεις φιλάθλων μεταξύ πολιτειών για την παρακολούθηση αγώνων. Παράλληλα, αυξητικές πιέσεις καταγράφονται και στα αεροπορικά εισιτήρια, καθώς το κόστος καυσίμων, που αντιπροσωπεύει πάνω από το 40% των λειτουργικών δαπανών των αεροπορικών εταιρειών, έχει σχεδόν διπλασιαστεί τις τελευταίες εβδομάδες. Σύμφωνα με ανάλυση της Deutsche Bank, το μέσο κόστος μιας διηπειρωτικής πτήσης έχει εκτιναχθεί κατά 148%, αγγίζοντας τα 414 δολάρια στα μέσα Μαρτίου, από 167 δολάρια στα τέλη Φεβρουαρίου.

Ίσως ρόλο να παίξουν κι άλλα ζητήματα. Ακόμη και πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, 150.000 άνθρωποι στην Ολλανδία υπέγραψαν τον Ιανουάριο ένα κείμενο ζητώντας από την ολλανδική εθνική ομάδα να μποϊκοτάρει τους αγώνες λόγω της «επιθετικής στρατιωτικής επέμβασης των Ηνωμένων Πολιτειών», καθώς ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να καταλάβει τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας.

Εμπόδια για τους τουρίστες 

Όλη αυτή η αναταραχή προμηνύει προβλήματα για τη μεγαλύτερη αθλητική διοργάνωση στον πλανήτη, σύμφωνα με τον Conrad. Θα διεξαχθούν συνολικά 104 αγώνες, οι περισσότεροι εκ των οποίων θα πραγματοποιηθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες σε 11 πόλεις. Αγώνες θα διεξαχθούν επίσης σε πέντε πόλεις στον Καναδά και το Μεξικό. Ωστόσο, οι οπαδοί από το εξωτερικό ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένες δυσκολίες προκειμένου να παρακολουθήσουν τους αγώνες στις ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταστήσει δυσκολότερη την είσοδο αλλοδαπών στις ΗΠΑ. Ορισμένες από αυτές τις πολιτικές περιλαμβάνουν μια γενική απαγόρευση ταξιδιού που ενδέχεται να εμποδίσει τους φιλάθλους από ομάδες που έχουν προκριθεί όπως το Ιράν, η Αϊτή και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό να ταξιδέψουν και να παρακολουθήσουν αγώνες στις ΗΠΑ καθώς και οι τρεις ομάδες έχουν προγραμματισμένες αναμετρήσεις εκεί.

Ακόμη και οι ταξιδιώτες που δεν υπόκεινται σε απαγόρευση εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν άλλα εμπόδια. Στο πλαίσιο του νόμου «One Big Beautiful Bill Act» του Τραμπ, η τιμή του Ηλεκτρονικού Συστήματος Έγκρισης Ταξιδιού (ESTA) διπλασιάστηκε από 21 σε 40 δολάρια για πολλούς Ευρωπαίους επισκέπτες. Η Ευρώπη έχει 16 ομάδες στο τουρνουά. Η βασική τιμή των θεωρήσεων μη μεταναστών, όπως οι τουριστικές θεωρήσεις, για πολίτες χωρών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για ESTA αυξήθηκε στα 185 δολάρια από 160 δολάρια προηγουμένως. Και ενώ δεν εισπράττεται ακόμη, ένα «τέλος ακεραιότητας θεώρησης» ύψους 250 δολαρίων θα ανέβαζε τη συνολική τιμή των τουριστικών θεωρήσεων από χώρες όπως το Μεξικό και η Βραζιλία στα 435 δολάρια ανά άτομο. 

Εκτός από τα αυξημένα τέλη, οι επισκέπτες από άλλες χώρες που έχουν προκριθεί και πρόκειται να έχουν αναμετρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως η Αλγερία, το Πράσινο Ακρωτήριο, η Ακτή Ελεφαντοστού και η Σενεγάλη, πρέπει επίσης να καταβάλουν εγγύηση ύψους 5.000, 10.000 ή ακόμη και 15.000 δολαρίων, ποσό που θα καθορίζεται κατά τη συνέντευξη για τη χορήγηση βίζας. 

Παραμένει όμως το ζήτημα της συμμετοχής του Ιράν. Ενώ ο Τραμπ δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι οι παίκτες της εθνικής ομάδας του Ιράν δεν θα πρέπει να συμμετάσχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο «για τη δική τους ζωή και ασφάλεια», ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, ανέφερε αυτή την εβδομάδα ότι η ομάδα του Ιράν θα λάβει κανονικά μέρος στο τουρνουά. Παραμένει ασαφές, ωστόσο, αν εννοούσε ότι θα αγωνιστούν στις ΗΠΑ όπως έχει προγραμματιστεί. 

Πέρα από το αυξημένο οικονομικό κόστος, οι ανησυχίες γύρω από την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE), η οποία στο παρελθόν έχει προχωρήσει σε συλλήψεις τουριστών ακόμη και με έγκυρες βίζες, ενδέχεται να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για πολλούς φιλάθλους του ποδοσφαίρου, οι οποίοι ίσως τελικά να μην θέλουν ούτως ή άλλως να ταξιδέψουν για να παρακολουθήσουν τη διοργάνωση, δήλωσε ο Conrad.

«Αν προέρχομαι από μια συγκεκριμένη χώρα, ίσως το σκεφτώ δύο και τρεις φορές πριν μπω σε αυτή τη διαδικασία, ξέρεις, να νιώθω ότι δεν είμαι ευπρόσδεκτος», ανέφερε χαρακτηριστικά. 

Ωστόσο, παρά το κλίμα ανησυχίας, τα δεδομένα για τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις παρουσιάζουν μέχρι στιγμής μια πιο αισιόδοξη εικόνα. Ο Jamie Lane, επικεφαλής οικονομολόγος της AirDNA, μιας εταιρείας που παρακολουθεί τις κρατήσεις βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων, επισημαίνει ότι η ζήτηση για αυτή την κατηγορία καταλυμάτων κατά τη διάρκεια του τουρνουά, μεταξύ Ιουνίου και Ιουλίου, καταγράφεται αυξημένη σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι σε όλες τις πόλεις των ΗΠΑ που φιλοξενούν αγώνες.

«Αναμένουμε ότι στις περισσότερες αγορές δεν θα υπάρχει ουσιαστικά επαρκής διαθεσιμότητα βραχυχρόνιας μίσθωσης για να καλύψει το σύνολο της ζήτησης από όσους επιθυμούν να διαμείνουν σε τέτοιου τύπου καταλύματα κατά τη διάρκεια των αγώνων», σημείωσε.

Στη Βοστώνη, για παράδειγμα, η πληρότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων  κατά τη φάση των ομίλων τον Ιούνιο έχει ήδη φτάσει στο 47%, σε σύγκριση με το 26% την ίδια περίοδο πέρυσι. Παράλληλα, ορισμένοι ιδιοκτήτες ακινήτων που διαθέτουν καταλύματα μέσω του Airbnb κοντά στα γήπεδα όπου θα διεξαχθούν αγώνες έχουν αυξήσει τις τιμές τους κατά περισσότερο από 100% ενόψει των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Η Airbnb έχει επίσης προσφέρει έως και 750 δολάρια επιπλέον κίνητρα σε νέους ιδιοκτήτες που εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά. 

Η αύξηση των κρατήσεων ενδέχεται να μην περιοριστεί μόνο στις πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, αλλά να επεκταθεί και στις γύρω περιοχές. Ο Lane ανέφερε ότι στην περιοχή του Μπάφαλο-Νιαγκάρα Φολς, σε απόσταση περίπου μίας ώρας πτήσης μακριά από το Νιου Τζέρσεϊ, όπου θα διεξαχθούν αγώνες στο MetLife Stadium, η συνολική ζήτηση για τον Ιούνιο εμφανίζεται αυξημένη κατά περίπου 30% σε σύγκριση με πέρυσι. Πρόκειται για μια ασυνήθιστη άνοδο που, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδέχεται να συνδέεται με τα ταξιδιωτικά πλάνα των φιλάθλων του Παγκοσμίου Κυπέλλου κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στις ΗΠΑ.

«Δεν φαίνεται να πρόκειται για αυξημένη ζήτηση μόνο σε αυτές τις διοργανώτριες πόλεις», υπογράμμισε ο Lane. «Όλα δείχνουν ότι θα οδηγήσει σε συνολικά ισχυρότερες κρατήσεις αυτό το καλοκαίρι.»

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι τα ξενοδοχεία δεν καταγράφουν την αναμενόμενη ώθηση. Το The City μετέδωσε στα τέλη του περασμένου μήνα ότι οι κρατήσεις ξενοδοχείων στη Νέα Υόρκη για τις ημερομηνίες διεξαγωγής του Παγκοσμίου Κυπέλλου ήταν κατά 2% χαμηλότερες σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι, όταν δεν υπήρχε κάποιο σημαντικό προγραμματισμένο γεγονός. Σε σχετική έκθεση εκτιμάται ότι, ακόμη και αν η διοργάνωση ανταποκριθεί στις φιλόδοξες προβλέψεις της FIFA για οικονομική δραστηριότητα 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων και 1,2 εκατομμυρίων επισκέπτες, η πόλη ενδέχεται να καταγράψει ζημίες λόγω αυξημένων δαπανών όπως η αστυνόμευση.

«Οι κρατήσεις είναι χαμηλότερες από ό,τι αναμενόταν», δήλωσε η Sarah Bratko, αντιπρόεδρος και νομική σύμβουλος της American Hotels & Lodging Association.

Παρότι οι διεθνείς επισκέπτες μπορεί να μην καταφθάσουν μαζικά στις ΗΠΑ όπως ήταν οι αρχικές προτιμήσεις, ο εσωτερικός τουρισμός θα μπορούσε να καλύψει εν μέρει το κενό, επιτρέποντας στη διοργάνωση να διατηρήσει τη δυναμική της ούτως ή άλλως, εκτιμά ο Conrad.

«Δεν πιστεύω καθόλου ότι θα είναι καταστροφή», ανέφερε. Ωστόσο, για τους ταξιδιώτες, «δεν θα είναι τόσο εύκολο, για πολλούς λόγους».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ: