Έχει βάση το αίτημα της Μελάνια Τραμπ για απόλυση του Τζίμι Κίμελ;

Δεν είναι ώρα να αναλύσουμε τι κάνει ο Ντόναλντ Τραμπ σε όλον τον πλανήτη και τη λογική -ή το στρατηγικό νόημα- των αποφάσεων του, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Είναι η ώρα να δούμε αν αυτά που είπε ο Τζίμι Κίμελ δικαιολογούν το νέο “απολύστε τον” της Πρώτης Κυρίας των ΗΠΑ, Μελάνια Τραμπ, με την κατηγορία της “υποκίνησης βίας”.

Τι έκανε ο κωμικός; Ας δούμε τα γεγονότα, με τη σειρά που εκτυλίχθηκαν, αφού πρώτα διευκρινίσουμε τα απαραίτητα.

Τι είναι (νομικά) η σάτιρα στην Ελλάδα και τι στις ΗΠΑ

Από την εποχή του Αριστοφάνη η σάτιρα προκαλεί, υπερβάλλει και χτυπάει αδιακρίτως -ενδεχομένως και ιερά και όσια.

Ωστόσο, διαχρονικά οι υπερβολές μετατρέπουν το πνεύμα, την ειρωνεία ή τον σαρκασμό που χρησιμοποιείται για να εκθέσει και να δυσφημίσει την κακία ή την ανοησία ενός ατόμου, μιας κυβέρνησης ή της κοινωνίας (ορισμός της λέξης βάσει του λεξικού Merriam-Webster), σε κακόγουστο και φθηνό χιούμορ.

Σε νομικό επίπεδο στην Ελλάδα η σάτιρα προστατεύεται από το Άρθρο 14 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την Ελευθερία της Έκφρασης, ενώ υπάρχει και το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που επίσης προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης, με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να έχει αναγνωρίσει επανειλημμένα ότι η σάτιρα έχει ιδιαίτερη αξία σε μια δημοκρατία.

Παρ’ όλα αυτά, στη χώρα μας η σάτιρα έχει όρια -υπάρχει λεπτή γραμμή, μεταξύ κριτικής και προσβολής της προσωπικότητας-, με το Άρθρο 361 του Ποινικού Κώδικα να ασχολείται με την εξύβριση (προσβολή της τιμής και της υπόληψης με υβριστικές εκφράσεις), το Άρθρο 362 να σχετίζεται με τη δυσφήμηση (διάδοση γεγονότος που μπορεί να βλάψει την τιμή/υπόληψη) και το Άρθρο 363 με την συκοφαντική δυσφήμηση (όταν το γεγονός είναι ψευδές και ο δράστης το γνωρίζει). Υπάρχει και αστική ευθύνη, για την προσβολή προσωπικότητας.

Υπάρχει και αστική ευθύνη για προσβολή προσωπικότητας (Άρθρα 57, 59 ΑΚ), όπου το θύμα μπορεί να ζητήσει παύση της προσβολής, αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης.

Στις ΗΠΑ η σάτιρα, όπως και η παρωδία προστατεύονται από την ελευθερία του λόγου, ως εκ τούτου δεν μπορείς να τιμωρείς αυτόν που κάνει ένα υπερβολικό αστείο, για κάποιο πολιτικό πρόσωπο.

Και κάπως έτσι, φτάσαμε σε αυτά που είπε ο Κίμελ, ο οποίος έχει προηγούμενα με τον Τραμπ.

Ο λόγος της επίθεσης στον Τζίμι Κίμελ

Τρεις ημέρες πριν την ένοπλη επίθεση στο Δείπνο των Ανταποκριτών στις ΗΠΑ ο Κίμελ εμφανίστηκε στην εκπομπή του, σαν να ήταν σε αυτήν την εκδήλωση και από το πόντιουμ είπε τα εξής:

«Κοιτάξτε τους όλους, ντυμένους με επίσημα φορέματα και σμόκιν. Δεν έχω δει τόσο μαύρο, από τις σελίδες των αρχείων του Τζέφρι Έπσταϊν (αναφορά στον έντονο χαρακτηρισμό των εγγράφων).

{…} Κύριε Πρόεδρε μην ανησυχείτε. Αν πληγώσουμε τον εγωισμό σας, θα κάνει τα χέρια σας να φαίνονται λιγότερο αηδιαστικά (αναφορά σε φωτογραφία που εστίαζε στα αιματώματα στο χέρι του).

Τώρα, ο πρόεδρος δεν ήθελε να πω αστεία γι’ αυτόν απόψε, αλλά ούτε ήθελε να με πληρώσει 130.000 δολάρια, για να το βουλώσω (αναφορά στην αποζημίωση που πήρε, όταν ο Τραμπ απαίτησε την απόλυση του).

Παρεμπιπτόντως, στην ατυχή περίπτωση που ο πρόεδρός μας έχει ένα ιατρικό επείγον περιστατικό απόψε, έχουμε γιατρό στο σπίτι; Sorry, έχουμε έναν Ιησού στο σπίτι; Κι εγώ πάντα τους μπερδεύω (αναφορά στο αλήστου μνήμης post του Τραμπ, μετά τον τσακωμό του με τον Πάπα Λέοντα) 

Καταλαβαίνω γιατί νομίζετε ότι είστε ο Ιησούς; Αυτός ο τύπος. Κάθε φορά που μπαίνει σε ένα δωμάτιο, οι άνθρωποι λένε, Χριστέ μου, επέστρεψε.

{…} Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, ψήφισε νέα κίνητρα για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Έβαλε φρένο στην ηλιακή και την αιολική ενέργεια. Αυτή θα είναι η κληρονομιά σας, κύριε. Να σπάσουμε την αιολική ενέργεια και να περάσουμε φυσικό αέριο. Πρέπει να ρωτήσω, όμως: γιατί μισείτε τόσο πολύ τους ανεμόμυλους; Μήπως επειδή μπορούν ακόμα να ενεργοποιηθούν με την εκτόξευσή τους;».

Και κάπως έτσι, πέρασε στο επίμαχο θέμα:

«Η πρώτη μας κυρία, η Μελάνια, είναι εδώ. Κοιτάξτε την τόσο όμορφη κυρία Τραμπ. Λάμπετε σαν μέλλουσα χήρα».

«Ξέρετε, τα γενέθλια της Μελάνια είναι την Κυριακή. Σχεδιάζει να γιορτάσει στο σπίτι όπως κάνει πάντα. Κοιτάζοντας έξω από ένα παράθυρο και ψιθυρίζοντας “τι έκανα;”.

{…} Θέλω να σας συγχαρώ, κυρία Πρώτη Κυρία, για το τεράστιο επίτευγμά σας: την πρώτη ακίνητη εικόνα στον κόσμο (αναφορά στο ότι πάντα είναι δίπλα στον Τραμπ, ως “παγωμένη”).

Α, παρεμπιπτόντως, πριν προχωρήσουμε παρακάτω, Μελάνια, αυτός είναι ο Ντόναλντ. Ντόναλντ, αυτή είναι η Μελάνια και αυτή ήταν η προσπάθεια μου να υποδυθώ τον Τζέφρι Έπσταϊν. Είναι αρκετά καλή, σωστά;» (αναφορά στο ότι ο καταδικασμένος παιδόφιλος είχε συστήσει τον πρόεδρο και την πρώτη κυρία).

Το Σάββατο έγινε ό,τι έγινε στο Δείπνο των Ανταποκριτών και τη Δευτέρα ο Κίμελ κατηγορήθηκε από ορδές χρηστών των social media για “υποκίνηση βίας”, με τη Μελάνια Τραμπ να ζητά την απόλυση του από το ABC.

Θα έλεγε κάποιος πως υπήρχε μια σχετική καθυστέρηση σε αυτήν την αντίδραση.

Η απολογία που δεν έκανε ο Κίμελ

Τα ξημερώματα, ο Κίμελ αναφέρθηκε στον χαμό που έχει προκληθεί για το χιούμορ του “με πέντε ημέρες καθυστέρηση”, εξηγώντας πως «προφανώς ήταν ένα αστείο για τη διαφορά ηλικίας που υπάρχει μεταξύ τους και την έκφραση χαράς που βλέπουμε στο πρόσωπό της, κάθε φορά που είναι μαζί». Δηλαδή, ποτέ.

«Ήταν ένα πολύ ελαφρύ αστείο “ψησίματος”, για το γεγονός ότι είναι σχεδόν 80 ετών και αυτή είναι νεότερη από εμένα. Δεν ήταν, σε καμία περίπτωση, ένα κάλεσμα για δολοφονία. Και το ξέρουν αυτό.

Εδώ και πολλά χρόνια, μιλώ έντονα κατά της ένοπλης βίας, αλλά καταλαβαίνω ότι η Πρώτη Κυρία είχε μια αγχωτική εμπειρία το Σαββατοκύριακο, και πιθανώς κάθε Σαββατοκύριακο είναι αρκετά αγχωτικό -και δη σε αυτό το σπίτι.

Επίσης, συμφωνώ ότι η ρητορική μίσους και βίας είναι κάτι που πρέπει να απορρίψουμε. Είναι κάτι που κάνω, και παρεμπιπτόντως, θα πρέπει να επισημάνω ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει το δικαίωμα να λέει ό,τι θέλει, όπως εσείς κι εγώ. Όπως όλοι μας.

Επειδή, σύμφωνα με την Πρώτη Τροπολογία, έχουμε ως Αμερικανοί, το δικαίωμα στην ελευθερία του λόγου.

Λυπάμαι για ό,τι βίωσαν όσοι ήταν στη συγκεκριμένη αίθουσα το Σάββατο. Το ότι κανείς δεν σκοτώθηκε δεν σημαίνει ότι δεν ήταν τραυματικό και τρομακτικό και ότι δεν πρέπει να ενωθούμε και να είμαστε οι καλύτεροι.

Πραγματικά πρέπει.

«Αλλά αν θέλετε να πιστέψουμε ότι ένα αστείο που έκανα 3 ημέρες πριν από αυτό το δείπνο είχε κάποια επίδραση σε οτιδήποτε συνέβη, τότε ίσως κάποιος θα έπρεπε να εξετάσει αυτή την μάντισσα που έκανε αυτήν την ομιλία».

Εννοούσε με αυτό πως μόνο κάποιος με μεταφυσικές ικανότητες, θα μπορούσε να “προβλέψει” πως το αστείο του θα είχε σχέση με το περιστατικό βίας.

Τελικά, ποιος έχει δίκιο; Η Μελάνια ή ο Κίμελ;

Ομολογουμένως αν δεν υπήρχαν οι πυροβολισμοί του Σαββάτου, το “δείχνεις σαν μέλλουσα χήρα” του Κίμελ στην Μελάνια θα εκλαμβανόταν ως κλασικό αστείο, για τη διαφορά ηλικίας που έχει με τον σύζυγο της. Μετά τους πυροβολισμούς, η όποια αναφορά σε θάνατο παύει να γίνεται αστεία.

Σε κάθε περίπτωση, ο κωμικός προστατεύεται νομικά, καθώς το αστείο του προηγήθηκε μεν, της επίθεσης, αλλά για να στοιχειοθετηθεί “υποκίνηση” θα πρέπει να αποδειχθεί άμεση πρόθεση και πιθανότητα πρόκλησης βίας. Αυτά δύσκολα μπορούν να αφορούν κωμικό που λέει κάτι τρεις μέρες, πριν ένα συμβάν. Νομικά λοιπόν, ο Κίμελ δεν κινδυνεύει. Για μία ακόμη φορά, ωστόσο κινδυνεύει η δουλειά του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Στενά του Ορμούζ: Η υπερθαλαμηγός Nord των 500 εκατ. δολ. πέρασε τον αποκλεισμό
• «Coca-Cola. Τόσο δική μας»: Η νέα καμπάνια που φέρνει στο προσκήνιο τους ανθρώπους πίσω από κάθε στιγμή
• Ο βασιλιάς Κάρολος στο Κογκρέσο: Μήνυμα ενότητας εν μέσω έντασης ΗΠΑ–Βρετανίας