Airbnb: Αντιμέτωπη με αντιδράσεις στην Ευρώπη, με επίκεντρο το Παρίσι

Της Vivienne Walt

Ένα βροχερό πρωινό στο Παρίσι, μια χούφτα δημοτικοί υπάλληλοι ανεβαίνουν έναν απότομο, στενό δρόμο στην ιστορική γειτονιά της Μονμάρτρης. Η ομάδα σταματά σε μια πολυκατοικία που είναι όπως κάθε άλλη στο τετράγωνο. Όταν μπαίνουν στην είσοδο, κάτι φαίνεται ασυνήθιστο. Πινακίδες κολλημένες στους τοίχους δηλώνουν ότι απαγορεύονται ο δυνατός θόρυβος και οι νυχτερινές συγκεντρώσεις. Και πολλές από τις μπροστινές πόρτες έχουν μεταλλικές θυρίδες ασφαλείας βιδωμένες, με τα κλειδιά των διαμερισμάτων μέσα. Και τα δύο είναι ενδείξεις ότι οι δημοτικοί υπάλληλοι έχουν βρει αυτό που ψάχνουν: παράνομα Airbnb.

Κατά τη διάρκεια της επόμενης μισής ώρας, καθώς ανεβαίνουμε σκάλες και χτυπάμε πόρτες, μερικοί νυσταγμένοι κάτοικοι εμφανίζονται για να παραπονεθούν. Υποστηρίζουν πως το κτήριό τους έχει αρχίσει να μοιάζει με σημείο άφιξης ταξιδιωτών. «Μια ζωντανή κόλαση», το αποκαλεί κάποιος.

Αυτά τα σπίτια στη Μονμάρτρη είναι μόνο ένα σημείο ανάφλεξης στην αυξανόμενη αντίδραση της Ευρώπης κατά της Airbnb. Πολλές πόλεις παγκοσμίως κατηγορούν την Airbnb και τους ανταγωνιστές της για την έλλειψη στέγασης και την κρίση προσιτότητας. Στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στο Παρίσι, το κύμα διαμαρτυρίας έχει αποκτήσει πραγματική δυναμική. Οι κανονισμοί του Παρισιού είναι από τους πιο αυστηρούς, περιορίζοντας δραστικά τον αριθμό των διανυκτερεύσεων για βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις. Στους ιδιοκτήτες αυτών των διαμερισμάτων στη Μονμάρτρη θα μπορούσαν να επιβληθούν πρόστιμα άνω των 100.000 ευρώ εάν αποδειχθεί ότι έχουν παραβιάσει τον νόμο.

«Οι άνθρωποι αγοράζουν ακίνητα και γίνονται ένα είδος ξενοδόχου, αναπτύσσοντας αυτές τις επιχειρήσεις που αφαιρούν διαμερίσματα από την τοπική αγορά» λέει η απερχόμενη δήμαρχος του Παρισιού, Anne Hidalgo. Η Hidalgo, της οποίας η θητεία έληξε τον Μάρτιο, περιγράφει πώς εκείνη, μαζί με τους δημάρχους της Βαρκελώνης και της Ρώμης, πέρασαν χρόνια πιέζοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να περιορίσει την Airbnb. Από τον Μάιο του τρέχοντος έτους ένας νέος νόμος της Ε.Ε. θα απαιτεί από τους οικοδεσπότες να καταχωρίζουν ακίνητα σε μια πανευρωπαϊκή βάση δεδομένων, με στόχο να επιτρέπει στις πόλεις να ελέγχουν γρήγορα καταχωρίσεις που υποψιάζονται ότι παραβιάζουν τους νόμους.

Η Airbnb έχει αναλάβει τον ρόλο του κακού σε αυτή την ιστορία, καθώς κυριαρχεί στην αγορά, με περίπου το 44% του κλάδου βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων το 2024, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων ταξιδιών Skift Research. Υπάρχουν περίπου 9 εκατ. καταχωρίσεις Airbnb παγκοσμίως, και το Παρίσι εκτιμά ότι φιλοξενεί περίπου 75.000.

Όταν τρεις φίλοι, ηλικίας είκοσι και κάτι, ξεκίνησαν την Airbnb το 2008, ο ρόλος του κακού δεν ήταν κάτι που προέβλεπαν ότι θα παίξουν στο μέλλον. Είχαν παρουσιάσει τη startup τους ως έναν χαλαρό τρόπο για να επικοινωνούν οι ξένοι: Η ιδέα τους γεννήθηκε όταν άφησαν φουσκωτά στρώματα στο πάτωμα του διαμερίσματός τους στο Σαν Φρανσίσκο και ζήτησαν από τους ανθρώπους να κοιμούνται πάνω τους. «Τότε, το 100% των ανθρώπων ήταν κάτι παραπάνω από επιφυλακτικοί» μου λέει ο συνιδρυτής και επικεφαλής στρατηγικής Nathan Blecharczyk. «Απέρριψαν σχεδόν βίαια την ιδέα, λέγοντας: «Πώς μπορείς να εμπιστευτείς έναν άγνωστο στο σπίτι σου;».

Ο κόσμος συνήθισε στην ιδέα, και τώρα η Airbnb είναι μια επιχείρηση της λίστας Fortune 500, με αποτίμηση σχεδόν 80 δισ. δολαρίων και καταχωρίσεις σε περισσότερες από 200 χώρες. Πέρυσι έκανε κρατήσεις 121,9 εκατομμυρίων διαμονών, σημειώνοντας έσοδα 12,2 δισ. δολαρίων, από 11 δισ. δολάρια το προηγούμενο έτος.

Παρ’ όλα αυτά, η τιμή της μετοχής της Airbnb είναι 10% χαμηλότερη από ό,τι ήταν όταν εισήχθη στο χρηματιστήριο το 2020, και οι επενδυτές πιστεύουν ότι η τοπική αντίσταση αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξή της. Η εταιρεία απορρίπτει σθεναρά την ιδέα ότι ευθύνεται για τυχόν ελλείψεις κατοικιών. Ωστόσο, για τα στελέχη και τους επενδυτές της το ερώτημα τώρα είναι πόσο θα χρειαστεί να αλλάξουν τη στρατηγική τους.

Μη διαθέσιμα καταλύματα

Το Παρίσι είναι μία από τις μεγαλύτερες αγορές της Airbnb αλλά οι νέοι κανόνες ίσως περιορίσουν την κυριαρχία της.

• 75.000 τουριστικές ενοικιάσεις στην περιοχή του Παρισίου
• 44% το μερίδιο της Airbnb στον παγκόσμιο κλάδο βραχυχρόνιας μίσθωσης 2024
• 50M ο αριθμός των τουριστών που επισκέφθηκαν το Παρίσι το 2025

*Πηγές: APUR, Skift Research, City of Paris Tourism Office

Σήμερα, πολλές καταχωρίσεις της Airbnb λειτουργούν ως full-time επιχειρήσεις ενοικίασης, αντί να επιτρέπουν σε αγνώστους να διαμένουν στα σπίτια τους. Αυτό το γεγονός έχει ενισχύσει την αίσθηση σε ορισμένες πόλεις ότι ο αυξανόμενος αριθμός βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων τις έχει στερήσει από το απολύτως απαραίτητο απόθεμα κατοικιών. Όπως έγραψε ο αναλυτής μετοχών της Motley Fool, Lawrence Nga, «ο σημαντικότερος μακροπρόθεσμος κίνδυνος της Airbnb δεν είναι ο ανταγωνισμός. Είναι η ρύθμιση».

Η έκκληση για περιορισμό της Airbnb είναι ισχυρότερη στις πόλεις-μαγνήτες τουριστών της Ευρώπης. Οι ντόπιοι κατηγορούν την Airbnb ότι τους εκτοπίζει από τις γειτονιές τους και μετατρέπει τις κοινότητές τους σε τουριστικούς κόμβους αποκομμένους από το πολιτιστικό τους περιβάλλον. Σε όλη την Ευρώπη, οι τοίχοι είναι βαμμένοι με γκράφιτι που γράφουν «Airbnb έξω!». Στη Βαρκελώνη, ένα άτομο έχει γράψει «Το Airbnb σας ήταν το σπίτι μου».

Λίγες πόλεις έχουν αποτυπώσει το αίσθημα της δυσαρέσκειας τόσο έντονα όσο το Παρίσι − η πόλη με τους περισσότερους επισκέπτες στον κόσμο, σύμφωνα με ορισμένες μετρήσεις. Η πόλη προσείλκυσε σχεδόν 50 εκατ. τουρίστες πέρυσι, με τη μεγαλύτερη ομάδα να είναι οι Αμερικανοί. Υπάρχουν περισσότερες από 1 εκατ. καταχωρίσεις βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων στη Γαλλία, τη μεγαλύτερη αγορά του κλάδου εκτός ΗΠΑ, με το Παρίσι να είναι ο μεγαλύτερος κόμβος της χώρας. «Η Airbnb φέρει πραγματική ευθύνη στην κρίση στέγασης της Γαλλίας» έγραψαν οι συντάκτες της γαλλικής εφημερίδας Le Monde τον Νοέμβριο, όταν δημοσίευσε μια καταδικαστική σειρά έξι κειμένων για την εταιρεία.

Ωστόσο, η πίεση δημάρχων όπως η Hidalgo για περιορισμούς απέδωσε καρπούς. Τον Οκτώβριο του 2024, το Παρίσι και αρκετές άλλες γαλλικές πόλεις, συμπεριλαμβανομένων μεσογειακών πόλεων όπως η Νίκαια και η Μασσαλία, περιόρισαν τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις σε άτομα που καταχωρίζουν τα δικά τους σπίτια, και μόνο για 90 ημέρες τον χρόνο.

Τον Ιανουάριο, το Ανώτατο Δικαστήριο της Γαλλίας αποφάσισε ότι η Airbnb και άλλες πλατφόρμες ήταν νομικά υπεύθυνες για καταχωρίσεις που παραβιάζουν τους νέους νόμους. Και τον Φεβρουάριο, δύο ιδιοκτήτες ακινήτων στο Παρίσι που δεν κατέγραψαν τις καταχωρίσεις τους στο Airbnb τιμωρήθηκαν με πρόστιμα 80.000 ευρώ και 150.000 ευρώ αντίστοιχα. «Είναι το τέλος της ατιμωρησίας» δήλωσε ένας αξιωματούχος εκείνη την εποχή. «Τέλος στα παράνομα Airbnb».

Οι αξιωματούχοι του Παρισιού παραδέχονται ότι η πραγματική αξία του κανονισμού είναι να επιβραδύνει την αγορά επενδυτικών ακινήτων της Airbnb. «Δεν θα μπορέσουμε να μηνύσουμε τους πάντες» λέει η Emmeline de Kerret, επικεφαλής της δημοτικής αρχής του Παρισιού που επιβλέπει τις ενοικιάσεις τουριστικών ακινήτων. «Αλλά θέλουμε να δείξουμε ότι από τώρα και στο εξής δεν είναι μια καλή επένδυση».

Καθώς οι κανόνες έχουν αυστηροποιηθεί και άλλες αγορές απειλούν με παρόμοιες ενέργειες, η Airbnb σπεύδει να προσαρμοστεί και να επεκταθεί. Οι αγορές ανάπτυξης της εταιρείας, που μετρώνται με βάση τις διανυκτερεύσεις που έχουν κρατηθεί, δεν βρίσκονται πλέον στην Ευρώπη: Πρόκειται για χώρες μεσαίου εισοδήματος όπως η Βραζιλία και η Ινδία, όπου τα διαμερίσματα ενοικιάζονται σε χαμηλότερη τιμή. Τον περασμένο Μάιο, επανεκκίνησε τον κλάδο των «εμπειριών» μετά από μια διετή παύση και πρόσθεσε «υπηρεσίες» όπως μασάζ, ξεναγήσεις, ακόμη και μαθήματα μαγειρικής, εκτός από τις ενοικιάσεις. Τώρα, όταν κάνετε κράτηση για ένα Airbnb στο Παρίσι, μπορείτε να προσθέσετε παραλαβή από το αεροδρόμιο μέσω Airbnb και καθημερινές επισκέψεις στην πόλη με ξεναγούς της Airbnb, καθώς και να κάνετε την Airbnb να ψωνίζει και να παραδίδει φαγητό στο ενοικιαζόμενο κατάλυμα.

Ο στόχος, δήλωσε ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος Brian Chesky στους επενδυτές τον Φεβρουάριο, ήταν να γίνει η εφαρμογή της Airbnb ένας κόμβος για μια τεράστια γκάμα επιλογών. «Η ενοποιητική ιδέα για μένα είναι το ταξίδι» είπε. Και οι προσφορές δημιουργούν νέες ροές εσόδων για την Airbnb χωρίς να απαιτείται από την εταιρεία να προσθέσει νέες καταχωρίσεις κατοικιών ή να διακινδυνεύσει να παραβιάσει τους κανονισμούς.

Ολοένα και περισσότερο, η εταιρεία διαπραγματεύεται με πόλεις που φιλοξενούν σημαντικές εκδηλώσεις όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο της FIFA, το οποίο θα λάβει χώρα στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Το μοντέλο για την Airbnb ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Παρισιού του 2024, όταν η πόλη ανέστειλε τους κανονισμούς ενοικίασης για να φιλοξενήσει εκατομμύρια επισκέπτες. 700.000 από αυτούς έμειναν σε Airbnb, λέει ο επικεφαλής Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων Dave Stephenson. Σε κρίσιμες στιγμές, όταν οι πόλεις χρειάζονται επιπλέον καταλύματα, δήλωσε ο Chesky στους επενδυτές τον Φεβρουάριο, η εταιρεία μετατρέπεται από «ένα πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι πόλεις σε λύση».

Ο Stephenson υποστηρίζει ότι οι επισκέπτες της Airbnb τείνουν να ενισχύουν την τοπική οικονομία, ίσως περισσότερο από τους παραδοσιακούς επισκέπτες ξενοδοχείων. «Τα χρήματα μένουν στον οικοδεσπότη, στην κοινότητα» λέει. «Ξοδεύονται στις καφετέριες, σε καταστήματα στο δρόμο». Στην επίθεση γοητείας της, η εταιρεία έχει κάνει δωρεές για την αποκατάσταση παλαιών εκκλησιών και άλλων κτιρίων στη Γαλλία. (Έχει επίσης χαλαρώσει τους όρους για τους επισκέπτες παγκοσμίως, θεσπίζοντας πιο ευέλικτες πολιτικές ακύρωσης.)

Όσο για την αύξηση των ενοικίων και την έλλειψη κατοικιών, τα στελέχη της Airbnb υποστηρίζουν ότι τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ο υψηλός πληθωρισμός και η αυξανόμενη επιθυμία των ανθρώπων να ζουν σε ακμάζοντα αστικά κέντρα. Υποδεικνύουν τη Νέα Υόρκη, το Άμστερνταμ και τη Βαρκελώνη ως πόλεις όπου, όπως λένε, τα ενοίκια έχουν αυξηθεί δραματικά, παρόλο που οι νέοι κανονισμοί εκεί μείωσαν τον αριθμό των καταχωρίσεων Airbnb.

Αυτό το επιχείρημα δεν είναι πιθανό να προστατεύσει τους ιδιοκτήτες των βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων στη Μονμάρτρη που εντοπίσαμε τον Φεβρουάριο. Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο αντιδήμαρχος στέγασης του Παρισιού, Jacques Baudrier, δήλωσε ότι οι αξιωματούχοι εξακολουθούν να ερευνούν σε ποιον ανήκουν τα διαμερίσματα που έχουν κλειδοθήκες στερεωμένες στις πόρτες. «Τελικά θα πάρουμε πίσω 20.000 διαμερίσματα» λέει. «Με τους νέους νόμους, τα παράνομα Airbnb θα είναι μηδενικά».

Φωτογραφίες: THOMAS SAMSON—AFP/GETTY IMAGES – DANIEL P ERRON—HANS LUCAS/AFP/GETTY IMAGES

H ON LINE ΕΚΔΟΣΗ TOY FORTUNE GREECE ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΘΕΣΙΜΗ ME ENA ΜΟΝΟ KΛΙΚ ΣΤΟ Fortune Members

Δείτε τον χάρτη με τα σημεία πώλησης!