Anthropause: Τι συνέβη στα ζώα όταν οι άνθρωποι «εξαφανίστηκαν» λόγω Covid-19
- Ο όρος «anthropause» (ανθρωποπαύση) δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 για να περιγράψει τη δραστική μείωση της ανθρώπινης κινητικότητας σε παγκόσμια κλίμακα και τις επιπτώσεις της στη φύση.
- Τα lockdowns έδωσαν στους επιστήμονες μια μοναδική ευκαιρία να παρατηρήσουν πώς αντιδρά η άγρια ζωή όταν περιορίζεται η ανθρώπινη παρουσία, με ζώα να επανεμφανίζονται σε περιοχές που συνήθως καταλαμβάνονται από ανθρώπινες δραστηριότητες.
- Η έρευνα έδειξε ότι η σχέση ανθρώπου και άγριας ζωής είναι πολύ πιο σύνθετη από ό,τι πιστεύαμε, καθώς ορισμένα είδη ωφελήθηκαν από την απουσία των ανθρώπων, ενώ άλλα αντιμετώπισαν δυσκολίες λόγω της εξάρτησής τους από ανθρώπινες πηγές τροφής.
Ο όρος «anthropause» (ανθρωποπαύση) εισήχθη το 2020 από τον συμπεριφορικό οικολόγο Christian Rutz και τους συνεργάτες του, προκειμένου να περιγράψει τη ξαφνική παγκόσμια επιβράδυνση της ανθρώπινης δραστηριότητας.
«Η λέξη σημαίνει κυριολεκτικά “ανθρώπινη παύση”», εξηγεί ο Rutz. «Περιγράφει εκείνη την ασυνήθιστη περίοδο παγκόσμιας ηρεμίας που προκλήθηκε από τα πρώτα lockdown της πανδημίας Covid-19».
Λίγα χρόνια αργότερα, ο ερευνητής έδωσε έναν πιο επίσημο ορισμό του όρου, περιγράφοντας την ανθρωποπαύση ως «μια ασυνήθιστη, σημαντική, προσωρινή και ηπειρωτικής έως παγκόσμιας κλίμακας μείωση της ανθρώπινης κινητικότητας».
Η έννοια βοήθησε τους επιστήμονες να κατανοήσουν αυτό που εξελισσόταν μπροστά στα μάτια τους ως ένα πρωτοφανές φαινόμενο: μια παγκόσμια μεταβολή στα πρότυπα μετακίνησης των ανθρώπων, η οποία επέτρεψε να παρατηρηθεί πώς αντιδρά η άγρια ζωή όταν οι καθημερινές ανθρώπινες παρεμβάσεις και ενοχλήσεις μειώνονται απότομα.
Χάρη σε δεδομένα παρακολούθησης μέσω GPS, οι ερευνητές μπόρεσαν να συγκρίνουν τις μετακινήσεις των ζώων πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τα lockdowns. Σε πόλεις όπως το Σαν Φρανσίσκο και η Βαρκελώνη, για παράδειγμα, καταγράφηκαν πούμα και αγριογούρουνα να κινούνται σε περιοχές που υπό κανονικές συνθήκες κυριαρχούνται από ανθρώπους.
Στο Yellowstone National Park, οι μεταβολές στον αριθμό των επισκεπτών επηρέασαν τις μετακινήσεις των ελαφιών και των αντιλόπων pronghorn. Την ίδια στιγμή, στις παράκτιες περιοχές, η μείωση της θαλάσσιας κυκλοφορίας άλλαξε το υποθαλάσσιο ηχητικό περιβάλλον, επηρεάζοντας είδη που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στον συνεχή βιομηχανικό θόρυβο.
Ωστόσο, οι αλλαγές δεν ήταν ίδιες παντού.
«Οι άνθρωποι επηρεάζουν τις μετακινήσεις των ζώων σε τεράστιο βαθμό σε ολόκληρο τον πλανήτη, αλλά οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με το περιβάλλον», εξηγεί ο οικολόγος Martin Wikelski.
«Κατά τη διάρκεια της ανθρωποπαύσης, σε ορισμένες περιοχές τα ζώα απομακρύνθηκαν περισσότερο επειδή οι άνθρωποι επισκέπτονταν συχνότερα φυσικές περιοχές, ενώ σε άλλες η άγρια ζωή επανακατέλαβε οικοτόπους που προηγουμένως κυριαρχούνταν από ανθρώπινες δραστηριότητες».
Η ανθρώπινη παρουσία διαμορφώνει τη συμπεριφορά της άγριας ζωής με πολλούς τρόπους. Οι δρόμοι, τα κτίρια και η ηχορύπανση επηρεάζουν το πού αισθάνονται τα ζώα αρκετά ασφαλή ώστε να ζουν και να αναπαράγονται. Όταν αυτές οι πιέσεις μειώθηκαν προσωρινά κατά τη διάρκεια των lockdowns, ορισμένα είδη επέκτειναν τις περιοχές δραστηριότητάς τους ή έγιναν πιο ενεργά κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Δεν ωφελήθηκαν όμως όλα τα είδη.
Ορισμένα ζώα που είχαν αναπτύξει εξάρτηση από τον άνθρωπο για την εξεύρεση τροφής βρέθηκαν αντιμέτωπα με δυσκολίες. Οι αστικοί γλάροι, που βασίζονται στα υπολείμματα τροφών και τα απορρίμματα, έχασαν μια σταθερή πηγή τροφής όταν έκλεισαν τα εστιατόρια. Παρόμοια προβλήματα αντιμετώπισαν και οι πίθηκοι σε τουριστικές περιοχές, οι οποίοι βρέθηκαν ξαφνικά αντιμέτωποι με ελλείψεις τροφής.
Με την επανεκκίνηση της ανθρώπινης δραστηριότητας, πολλά είδη επέστρεψαν γρήγορα στις προηγούμενες συνήθειές τους.
Η ανθρωποπαύση, ωστόσο, αποκάλυψε κάτι πολύ πιο σύνθετο από μια απλή «επιστροφή της φύσης». Όπως επισημαίνει ο Rutz, τα ευρήματα έδειξαν ότι οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και άγριας ζωής διαφέρουν σημαντικά από είδος σε είδος, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι άνθρωποι αποτελούν επίσης πολύτιμη πηγή πόρων για τα ζώα.
Η περίοδος εκείνη κατέδειξε ότι ακόμη και μικρές μεταβολές στην ανθρώπινη συμπεριφορά μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο κινούνται, τρέφονται και αλληλεπιδρούν τα ζώα με το περιβάλλον τους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Αυτές είναι οι 8 λέξεις που μπορούν να μειώσουν το άγχος σας στη δουλειά
- Burnout: Τα σημάδια που δείχνουν ότι έχετε φτάσει στα όριά σας
- Επιστήμονες ανακάλυψαν πότε το βρίσιμο αυξάνει τη δύναμη και την αντοχή μας
