Από «δύσκολος σύμμαχος» σε αναγκαίος εταίρος: Η νέα αξία της Τουρκίας για την Ευρώπη

Η Τουρκία επιδιώκει να μετατρέψει τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου, σε απόδειξη ότι παραμένει αναντικατάστατος παίκτης για την ασφάλεια της Ευρώπης. Η συγκυρία τη βοηθά: η επίμονη πίεση του Ντόναλντ Τραμπ για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανάληψη βαρών και η μείωση αμερικανικών στρατιωτικών μέσων στην Ευρώπη έχουν αναζωπυρώσει την ανησυχία για το μέλλον της διατλαντικής αποτροπής, σύμφωνα με το Politico.

Η Άγκυρα διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ, ισχυρή γεωγραφική θέση μεταξύ Μαύρης Θάλασσας, Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και μια αμυντική βιομηχανία που αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς. Ο ίδιος ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει χαρακτηρίσει τις τουρκικές αμυντικές δυνατότητες σημαντική συμβολή στη συλλογική ασφάλεια της Συμμαχίας.

Τι αλλάζει για την Ευρώπη

• Η Ουάσιγκτον πιέζει τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της άμυνάς τους.
• Η Τουρκία προσφέρει μεγάλη στρατιωτική δύναμη, παραγωγική βάση και εμπειρία σε drones, πλοία και πυραυλικά συστήματα.
• Η ΕΕ θέλει να ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία, όμως η Τουρκία παραμένει εκτός βασικών ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών και προμηθευτικών μηχανισμών.
• Οι πολιτικές διαφορές —από τα ανθρώπινα δικαιώματα έως το Κυπριακό και τους S-400— εξακολουθούν να θέτουν σαφή όρια στη σύγκλιση.

Η αβεβαιότητα Τραμπ δημιουργεί νέο χώρο για την Άγκυρα

Η σχέση Τραμπ-ΝΑΤΟ βρίσκεται ξανά στο μικροσκόπιο. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τους Ευρωπαίους συμμάχους για ανεπαρκή συνεισφορά και έχει ζητήσει η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της.

Η προγραμματισμένη διακήρυξη της Συνόδου στην Άγκυρα αναμένεται να επιβεβαιώσει τη δέσμευση όλων των συμμάχων στο Άρθρο 5 και στη συλλογική άμυνα. Ωστόσο, η ανάγκη να επαναλαμβάνεται αυτή η δέσμευση αποτυπώνει και το πολιτικό άγχος που προκαλεί η αμερικανική στάση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Τουρκία προβάλλεται ως δύναμη που μπορεί να προσφέρει όχι μόνο στρατιωτικό προσωπικό, αλλά και δυνατότητα ταχύτερης παραγωγής οπλικών συστημάτων. Το 2025 οι εξαγωγές τουρκικής αμυντικής και αεροδιαστημικής βιομηχανίας ξεπέρασαν τα 10 δισ. δολάρια, ενώ το SIPRI κατατάσσει την Τουρκία στην 11η θέση παγκοσμίως στις εξαγωγές μεγάλων οπλικών συστημάτων για την περίοδο 2021-2025.

Από τα drones στις ευρωπαϊκές συμπράξεις

Η μεγαλύτερη ένδειξη της νέας πραγματικότητας είναι η ενίσχυση των αμυντικών συνεργασιών της Άγκυρας με ευρωπαϊκές εταιρείες.

Η Leonardo και η Baykar έχουν ήδη δημιουργήσει κοινοπραξία 50-50 για την ανάπτυξη και παραγωγή μη επανδρωμένων εναέριων συστημάτων, με έδρα την Ιταλία. Τον Ιούνιο, η ιταλική κυβέρνηση ενέκρινε υπό όρους το σχήμα, επιβεβαιώνοντας ότι η ευρωπαϊκή αγορά drones βλέπει την Τουρκία πλέον και ως βιομηχανικό εταίρο — όχι αποκλειστικά ως εξωτερικό προμηθευτή.

Παράλληλα, η παράδοση του περιπολικού ανοικτής θαλάσσης CAm. Roman στη Ρουμανία αποτέλεσε την πρώτη τουρκική εξαγωγή πολεμικού πλοίου σε κράτος-μέλος τόσο της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ. Η κίνηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της σημασίας της Μαύρης Θάλασσας και της ανάγκης ενίσχυσης των ναυτικών δυνατοτήτων στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.

Η Ευρώπη θέλει συνεργασία, αλλά όχι λευκή επιταγή

Η προσέγγιση δεν σημαίνει ότι η Τουρκία μπαίνει αυτομάτως στον ευρωπαϊκό αμυντικό πυρήνα. Το πρόγραμμα SAFE της ΕΕ, ύψους 150 δισ. ευρώ, δημιουργήθηκε για να χρηματοδοτεί κοινές αμυντικές προμήθειες κρατών-μελών και να ενισχύει την ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση. Η Τουρκία παραμένει εκτός αρκετών κρίσιμων ευρωπαϊκών μηχανισμών, παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον για στενότερη συνεργασία.

Ο επίτροπος Άμυνας, Άντριους Κουμπίλιους, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής της Τουρκίας σε μια μελλοντική ευρύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική. Την ίδια ώρα, η Κάγια Κάλας συναντήθηκε με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, με την ασφάλεια, τη μετανάστευση και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή στο επίκεντρο των επαφών.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές επιφυλάξεις δεν έχουν εξαφανιστεί. Οι σχέσεις της Άγκυρας με τη Μόσχα, η αγορά των S-400, οι εντάσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και η κατάσταση του κράτους δικαίου και της ελευθερίας του Τύπου, εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σχέση εμπιστοσύνης. Δυτικοί σύμμαχοι έχουν μειώσει τη δημόσια κριτική τους για τα ζητήματα αυτά, χωρίς όμως να έχουν επιλύσει τις βαθύτερες διαφωνίες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Εφορία: Πώς μπορεί να πωληθεί δεσμευμένο ακίνητο – Ο κανόνας του 25%
• Δεκαπενταύγουστος: Στα ύψη οι προκρατήσεις – Ακριβότερα τα νησιά, κερδίζει έδαφος η ηπειρωτική Ελλάδα
• Τα τρία στοιχήματα της κυβέρνησης έως τον Σεπτέμβριο: Τιμές, πακέτο ΔΕΘ και Ταμείο Ανάκαμψης
• Ακίνητα: Ισχυρή δυναμική σε επαγγελματικούς χώρους και οικόπεδα – Οι τάσεις που διαμορφώνουν την αγορά