Γιατί ο πραγματικός κίνδυνος για το πετρέλαιο είναι μπροστά

Μέχρι να σταματήσει η εκεχειρία, όπως διαμήνυσε χθες, Τετάρτη ο Ντόναλντ Τραμπ η παγκόσμια αγορά πετρελαίου απορρόφησε το σοκ του πολέμου με το Ιράν, χωρίς ελλείψεις καυσίμων και χωρίς μόνιμη έκρηξη στις τιμές. Το τίμημα, όμως, ήταν η δραστική απομείωση των στρατηγικών αποθεμάτων που λειτουργούν ως ασπίδα στην επόμενη κρίση, που φαίνεται να είναι προ των πυλών.

Περισσότερα από 1 δισ. βαρέλια πετρελαϊκής προσφοράς χάθηκαν από την έναρξη του πολέμου, σε μια κρίση που οδήγησε τις ημερήσιες απώλειες έως τα 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Παρά το μέγεθος της διαταραχής, οι φόβοι για ελλείψεις βενζίνης, ντίζελ ή καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη και την Ασία δεν επιβεβαιώθηκαν. Το Brent, που έφθασε κοντά στα 126 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο, έχει επιστρέψει πλέον κάτω από τα επίπεδα στα οποία βρισκόταν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Το σοκ με αριθμούς

• Πάνω από 1 δισ. βαρέλια πετρελαϊκής προσφοράς χάθηκαν από την έναρξη της κρίσης.
• Η κορύφωση των απωλειών έφθασε τα 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
• Τα κράτη αξιοποίησαν περίπου 1 δισ. βαρέλια από αποθέματα για να εξισορροπήσουν την αγορά.
• Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ενεργοποίησε τη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων στην ιστορία του, ύψους 400 εκατ. βαρελιών.
• Κάθε αύξηση κατά 5 δολάρια στην τιμή του πετρελαίου προσθέτει περίπου 190 δισ. δολάρια στο ετήσιο κόστος της παγκόσμιας οικονομίας.

Γιατί δεν κατέρρευσε η αγορά

Η παγκόσμια οικονομία είναι σήμερα λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο απ’ ό,τι στις μεγάλες ενεργειακές κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Η ενεργειακή ένταση έχει μειωθεί πάνω από 50% στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες και περίπου 20% στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες χώρες.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν επίσης οι εναλλακτικές διαδρομές που αξιοποίησαν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η περιορισμένη ζήτηση από την Ασία και η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων.

Η Κίνα εισήλθε στην κρίση με αποθέματα σχεδόν 1,4 δισ. βαρελιών, μεγαλύτερα από τα συνολικά αποθέματα των 32 χωρών-μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Η χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων λόγω της ταχείας διείσδυσης των ηλεκτρικών οχημάτων συνέβαλε επίσης στην αποσυμπίεση της ζήτησης.

Η αγορά επηρεάστηκε και από την προσδοκία ότι η σύγκρουση θα ήταν περιορισμένης διάρκειας. Η προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και η προοπτική σταδιακής επανόδου των εξαγωγών περιόρισαν τα στοιχήματα για ένα νέο παρατεταμένο ράλι στις τιμές.

Οι τιμές ηρέμησαν, οι ροές όχι

Η πτώση του Brent δεν σημαίνει ότι η αγορά έχει επιστρέψει στην κανονικότητα. Τα δεδομένα από το Στενό του Ορμούζ δείχνουν ότι η ναυτιλιακή δραστηριότητα έχει ανακάμψει μόνο εν μέρει. Οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο αυξάνονται, ωστόσο παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ οι ναυτιλιακές εταιρείες εξακολουθούν να τιμολογούν υψηλό γεωπολιτικό και ασφαλιστικό κίνδυνο.

Παράλληλα, η αποκατάσταση των ζημιών σε ενεργειακές υποδομές στη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, το Ιράκ και το Μπαχρέιν μπορεί να απαιτήσει χρόνια σε ορισμένες περιπτώσεις.

Η 60ήμερη προσωρινή συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης δημιουργεί ένα παράθυρο αποκλιμάκωσης, αλλά δεν έχει επιλύσει κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι όροι διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ.

Το μεγάλο πρόβλημα είναι πλέον τα αποθέματα

Η αγορά απέφυγε το χειρότερο σενάριο επειδή χρησιμοποίησε με ταχύτητα-ρεκόρ τα αποθέματα που έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για περιόδους ενεργειακής κρίσης.

Αυτό όμως σημαίνει ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται στην επόμενη φάση με μικρότερο περιθώριο άμυνας. Μια νέα διαταραχή στις ροές από τον Κόλπο, μια επίθεση σε τάνκερ ή νέα κλιμάκωση στις σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ ισχυρότερη αντίδραση στις τιμές, κάτι που θα βρεθεί άμεσα μπροστά μας.

Η αναπλήρωση των αποθεμάτων αναμένεται να είναι δαπανηρή. Πριν από τη σύγκρουση, οι εκτιμήσεις για τις τιμές πετρελαίου το 2027 και το 2028 κινούνταν στα 63-64 δολάρια το βαρέλι. Πλέον, η εκτίμηση έχει αυξηθεί σε μέσο εύρος 65-75 δολαρίων.

Με τις σημερινές τιμές, το κόστος για την αναπλήρωση των αποθεμάτων που αξιοποιήθηκαν κατά την κρίση εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 70 δισ. δολάρια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Εφορία: Πώς μπορεί να πωληθεί δεσμευμένο ακίνητο – Ο κανόνας του 25%
• Δεκαπενταύγουστος: Στα ύψη οι προκρατήσεις – Ακριβότερα τα νησιά, κερδίζει έδαφος η ηπειρωτική Ελλάδα
• Τα τρία στοιχήματα της κυβέρνησης έως τον Σεπτέμβριο: Τιμές, πακέτο ΔΕΘ και Ταμείο Ανάκαμψης
• Ακίνητα: Ισχυρή δυναμική σε επαγγελματικούς χώρους και οικόπεδα – Οι τάσεις που διαμορφώνουν την αγορά