Στενά του Ορμούζ: Η Μέση Ανατολή επενδύει σε νέους αγωγούς για να παρακάμψει το κρίσιμο πέρασμα

• Περίπου 15 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως περνούσαν πριν από τον πόλεμο από τα Στενά του Ορμούζ.
• Τουλάχιστον επτά νέα έργα αγωγών βρίσκονται υπό κατασκευή, σχεδιασμό ή συζήτηση στη Μέση Ανατολή.
• Σύμφωνα με τη Goldman Sachs, οι νέες διαδρομές θα μπορούσαν να μεταφέρουν έως 7,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέχρι το τέλος του 2028.

Την κατασκευή νέων αγωγών, οι οποίοι θα επιτρέπουν την εξαγωγή πετρελαίου χωρίς τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, επιταχύνουν οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής.

Η διακοπή της ναυσιπλοΐας και η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου ανέδειξαν εκ νέου τους κινδύνους που συνεπάγεται η εξάρτηση από ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου, το οποίο βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ιρανικές ακτές.

Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, περίπου 15 εκατ. βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο περνούσαν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.

Πλέον, τουλάχιστον επτά μεγάλα έργα αγωγών βρίσκονται υπό κατασκευή, σχεδιασμό ή συζήτηση, με προορισμό λιμάνια στην Ερυθρά Θάλασσα, τη Μεσόγειο και τον Κόλπο του Ομάν.

«Η τόσο μεγάλη εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον συνετή μακροπρόθεσμη στρατηγική», εκτίμησε η Βικτόρια Γκράμπενβεγκερ, ανώτερη ερευνήτρια της εταιρείας ανάλυσης ενεργειακών δεδομένων Kpler.

Οι υφιστάμενες εναλλακτικές διαδρομές

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει από τη δεκαετία του 1980 τον αγωγό Ανατολής–Δύσης, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις εγκαταστάσεις του Αμπκάικ έως το Γιανμπού, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.

Από εκεί, το πετρέλαιο φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια με κατεύθυνση είτε προς την Αραβική Θάλασσα είτε προς τη Διώρυγα του Σουέζ.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν αντίστοιχα αγωγό που καταλήγει στο λιμάνι της Φουτζέιρα, στον Κόλπο του Ομάν και εκτός των Στενών του Ορμούζ.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, τα δύο δίκτυα διέθεταν συνολική εφεδρική δυναμικότητα μεταξύ 3,5 και 5,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Πλέον, ωστόσο, λειτουργούν κοντά στα ανώτατα όριά τους.

Νέος αγωγός 3 δισ. δολαρίων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Άμπου Ντάμπι επιταχύνει την κατασκευή νέου αγωγού προς τη Φουτζέιρα, συνολικού κόστους 3 δισ. δολαρίων και μήκους περίπου 300 χιλιομέτρων.

Ο νέος αγωγός θα κατασκευαστεί παράλληλα με τον υφιστάμενο και θα αυξήσει τις ποσότητες που μπορούν να μεταφέρονται στο λιμάνι κατά περισσότερα από 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Το έργο έχει ολοκληρωθεί περίπου κατά το ήμισυ και, βάσει του αρχικού χρονοδιαγράμματος, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2027.

Η Kpler εκτιμά, πάντως, ότι πιθανότερη ημερομηνία ολοκλήρωσης είναι τα μέσα του ίδιου έτους, καθώς απαιτείται να επεκταθούν και οι λιμενικές εγκαταστάσεις της Φουτζέιρα.

Τα σχέδια του Ιράκ για Τουρκία, Συρία και Ιορδανία

Το Ιράκ, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα Στενά του Ορμούζ για τις εξαγωγές του, εξετάζει επίσης εναλλακτικές διαδρομές για το πετρέλαιο των κοιτασμάτων γύρω από τη Βασόρα.

Η Βαγδάτη μελετά σχέδιο αγωγού που θα μεταφέρει πετρέλαιο από τη Βασόρα στο λιμάνι Τσεϊχάν της Τουρκίας, στις ακτές της Μεσογείου.

Ο σχεδιασμός προβλέπει και διακλάδωση προς το λιμάνι Μπανιάς της Συρίας, μέσω της οποίας θα μπορούσαν να μεταφέρονται έως 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Παράλληλα, έχουν επανέλθει οι συζητήσεις με την Ιορδανία για αγωγό από τη Βασόρα προς το λιμάνι της Άκαμπα.

Από εκεί, το πετρέλαιο θα μπορούσε να διοχετεύεται μέσω της Ερυθράς Θάλασσας ή της Διώρυγας του Σουέζ.

Έως 7,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέχρι το 2028

Σύμφωνα με αναλυτές της Goldman Sachs, τα νέα έργα παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσαν να μεταφέρουν επιπλέον 3,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το τέλος του 2027.

Μέχρι το τέλος του 2028, η πρόσθετη δυναμικότητα θα μπορούσε να φτάσει τα 7,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Με την ολοκλήρωση των έργων, περισσότερο από το 60% των προπολεμικών εξαγωγών πετρελαίου του Περσικού Κόλπου θα μπορούσε να προστατευθεί από μια νέα διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά.

Υψηλότερο κόστος και νέοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Οι εναλλακτικές διαδρομές δεν εξαλείφουν, ωστόσο, τους γεωπολιτικούς και επιχειρησιακούς κινδύνους.

Η μεταφορά πετρελαίου προς τη Μεσόγειο συνεπάγεται μεγαλύτερες αποστάσεις για τις ασιατικές αγορές, καθώς τα δεξαμενόπλοια μπορεί να χρειαστεί να κινηθούν γύρω από το νότιο άκρο της Αφρικής.

Οι ποσότητες που μεταφέρονται προς την Ερυθρά Θάλασσα παραμένουν επίσης εκτεθειμένες στις επιθέσεις των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι έχουν απειλήσει τη ναυσιπλοΐα στο στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ.

Η Διώρυγα του Σουέζ αποτελεί ακόμη μία επιλογή, αλλά δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια, τα οποία μεταφέρουν έως 2 εκατ. βαρέλια και αποτελούν τον οικονομικότερο τρόπο μεταφοράς πετρελαίου σε μεγάλες αποστάσεις.

Ευάλωτοι παραμένουν και οι αγωγοί

Οι ίδιοι οι αγωγοί αποτελούν πιθανό στόχο επιθέσεων.

Τον Μάιο του 2019, ο αγωγός Ανατολής–Δύσης της Σαουδικής Αραβίας είχε τεθεί προσωρινά εκτός λειτουργίας έπειτα από επίθεση των Χούθι με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η διαφοροποίηση των διαδρομών μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά δεν εξαλείφει πλήρως την έκθεση της ενεργειακής υποδομής σε πολεμικές και υβριδικές απειλές.

Δυσκολότερη η παράκαμψη για το LNG

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η εξεύρεση εναλλακτικής διαδρομής για το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Πριν από τον πόλεμο, περίπου το 20% των παγκόσμιων ποσοτήτων LNG περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ, με μεγάλο μέρος των φορτίων να προέρχεται από το Κατάρ.

Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, το LNG δεν μπορεί να διοχετευθεί εύκολα μέσω υφιστάμενων χερσαίων δικτύων, γεγονός που καθιστά την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου ακόμη πιο ευάλωτη σε μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• BofA: Οι αγορές τιμολογούν την «τελειότητα» – Γιατί έρχεται διόρθωση στην Ευρώπη
• ΗΠΑ: Τρομάζει ο… λογαριασμός του πολέμου με το Ιράν – Οι νέες απαιτήσεις δισεκατομμυρίων του Λευκού Οίκου
• Τουρκία: NAVTEX για έρευνες από Oruc Reis – Θέλει να κατασκευάσει αγωγό φυσικού αερίου στα Κατεχόμενα