Δασμοί και πετρέλαιο «στριμώχνουν» τις αγορές – Η διπλή απειλή για την Ευρώπη

Ένας νέος γύρος αμερικανικών δασμών σε εισαγωγές από 60 εμπορικούς εταίρους τίθεται από σήμερα σε ισχύ, απειλώντας να αναζωπυρώσει τις εμπορικές εντάσεις σε μια εξαιρετικά εύθραυστη συγκυρία για την παγκόσμια οικονομία.

Οι επιβαρύνσεις από 10% έως 12,5% αντικαθιστούν τον προσωρινό οριζόντιο δασμό 10% που είχε επιβάλει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ μετά την ακύρωση των προηγούμενων «ανταποδοτικών δασμών» από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.

Τα νέα μέτρα εφαρμόζονται την ώρα που η σύγκρουση με το Ιράν κλιμακώνεται, το Brent έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ έχει περιοριστεί δραματικά.

Παρότι η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η θαλάσσια οδός παραμένει ανοιχτή, το Ιράν έχει ανακοινώσει το κλείσιμό της για μη εξουσιοδοτημένα πλοία και η εμπορική κίνηση έχει σχεδόν παγώσει. Στις 23 Ιουλίου καταγράφηκε η διέλευση μόλις ενός πετρελαιοφόρου, η χαμηλότερη επίδοση εδώ και περισσότερο από δύο μήνες. Reuters

Το αποτέλεσμα είναι ένα εκρηκτικό μείγμα για τις αγορές: υψηλότερες τιμές ενέργειας, φόβοι αναζωπύρωσης του πληθωρισμού, νέα εμπόδια στο εμπόριο και άνοδος του κόστους δανεισμού.

Δασμοί δύο ταχυτήτων

Το νέο αμερικανικό πλαίσιο προβλέπει δύο βασικούς συντελεστές. Προϊόντα από περίπου δέκα εμπορικούς εταίρους που διαθέτουν νομοθεσία κατά της καταναγκαστικής εργασίας θα επιβαρύνονται με δασμό 10%.

Οι εισαγωγές από δεκάδες άλλες οικονομίες, οι οποίες κρίθηκε ότι είτε δεν διαθέτουν επαρκείς κανόνες είτε δεν τους εφαρμόζουν αποτελεσματικά, θα υπόκεινται σε δασμό 12,5%.

Η απόφαση βασίζεται σε έρευνα της αμερικανικής κυβέρνησης, σύμφωνα με την οποία περίπου 60 οικονομίες δεν λαμβάνουν επαρκή μέτρα για την αποτροπή της χρήσης καταναγκαστικής εργασίας στις εφοδιαστικές τους αλυσίδες.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες πρακτικές πλήττουν τους Αμερικανούς εργαζομένους και δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τις εγχώριες επιχειρήσεις. Οι νέοι δασμοί καλύπτουν το 99,4% των αμερικανικών εισαγωγών, πριν υπολογιστούν οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Reuters

Στην τελική απόφαση έγιναν ορισμένες αλλαγές σε σύγκριση με την αρχική πρόταση. Η Ινδία, για παράδειγμα, υπάγεται τελικά στον συντελεστή 10% αντί του 12,5%.

Στο στόχαστρο και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Το νέο καθεστώς αφορά και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επομένως και την Ελλάδα. Για πολλά ευρωπαϊκά προϊόντα, πάντως, η συνολική επιβάρυνση παραμένει εντός των ορίων της προηγούμενης εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποδέχθηκε επιφυλακτικά τη νέα απόφαση, θεωρώντας ότι δεν παραβιάζει το πλαίσιο που είχε συμφωνηθεί με την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, εξασφαλίστηκαν εξαιρέσεις για κατηγορίες όπως ο φελλός, τα διαμάντια, εξαρτήματα αεροσκαφών και γενόσημα φάρμακα. Reuters

Η Ευρώπη, ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τριπλή πρόκληση: εξαρτάται περισσότερο από τις εισαγωγές ενέργειας, καλείται να διαχειριστεί τον πόλεμο στην Ουκρανία και παράλληλα πρέπει να διατηρήσει την ενότητά της σε μια περίοδο οικονομικής και ενεργειακής αστάθειας.

Πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλεί η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει ακόμη υψηλότερους δασμούς σε χώρες που φορολογούν τις ψηφιακές υπηρεσίες των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών.

Ποια προϊόντα εξαιρούνται

Από τους νέους δασμούς εξαιρούνται βασικές κατηγορίες αγαθών, μεταξύ των οποίων:

• Πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
• Τρόφιμα.
• Λιπάσματα.
• Ορισμένες κρίσιμες πρώτες ύλες.

Εξαιρούνται επίσης προϊόντα που υπόκεινται ήδη σε ξεχωριστές κλαδικές δασμολογικές επιβαρύνσεις, όπως τα αυτοκίνητα, τα μέταλλα και τα φαρμακευτικά προϊόντα.

Ανεπηρέαστες παραμένουν και οι εισαγωγές που καλύπτονται από τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού, γνωστή ως USMCA.

Παράλληλα, έχουν κατατεθεί χιλιάδες αιτήματα για πρόσθετες εξαιρέσεις. Το τελικό πλαίσιο περιλαμβάνει τόσο οριζόντιες όσο και ειδικές ανά χώρα προβλέψεις, οι οποίες συνδέονται με δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει επιμέρους κυβερνήσεις έναντι της Ουάσιγκτον.

Στα ύψη οι αποδόσεις των ομολόγων

Οι πιέσεις στις αγορές δεν περιορίζονται στις μετοχές και το πετρέλαιο. Η άνοδος των τιμών ενέργειας και ο φόβος ενός νέου πληθωριστικού κύματος έχουν προκαλέσει μαζικές πωλήσεις κρατικών ομολόγων, ωθώντας τις αποδόσεις στα υψηλότερα επίπεδα από την αρχή του έτους.

Η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου έχει ξεπεράσει το 4,7%, ενώ η αντίστοιχη απόδοση του γερμανικού τίτλου κινείται κοντά στο 3,2%, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών.

Οι κινήσεις αυτές υπονομεύουν τις προσδοκίες όσων επενδυτών στοιχημάτιζαν σε έναν κόσμο χαμηλότερων επιτοκίων. Εάν το ακριβότερο πετρέλαιο περάσει στις τιμές των προϊόντων, οι κεντρικές τράπεζες θα δυσκολευτούν να προχωρήσουν σε μειώσεις επιτοκίων.

Την ίδια στιγμή, η άνοδος των αποδόσεων αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο για τις κυβερνήσεις που διαθέτουν ήδη υψηλό χρέος και μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα.

Η ανησυχία για μια νέα ενεργειακή κρίση

Οι αγορές είχαν αντιμετωπίσει τις προηγούμενες αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας ως ένα προσωρινό φαινόμενο. Η αναζωπύρωση του πολέμου και η επέκταση των επιθέσεων στις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής θέτουν πλέον αυτή την εκτίμηση υπό αμφισβήτηση.

Η κρίση δεν περιορίζεται στα Στενά του Ορμούζ. Οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα απειλούν και τη διέλευση από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, αναγκάζοντας πλοία να ακολουθούν τη μακρύτερη και ακριβότερη διαδρομή γύρω από την Αφρική.

Μια παρατεταμένη διατάραξη των ενεργειακών ροών θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό, καθυστέρηση των μειώσεων επιτοκίων και νέα επιβάρυνση των κρατικών προϋπολογισμών.

Η νέα νομική βάση των δασμών

Τον σχεδιασμό της νέας εμπορικής στρατηγικής έχει αναλάβει ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, αξιοποιώντας το Άρθρο 301 του Trade Act του 1974.

Το συγκεκριμένο εργαλείο επιτρέπει την επιβολή εμπορικών κυρώσεων έπειτα από έρευνα και δημόσια διαβούλευση. Η διαδικασία θεωρείται νομικά ισχυρότερη από τις προηγούμενες αιφνιδιαστικές αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται νέες προσφυγές από εισαγωγικές επιχειρήσεις.

Την ίδια ώρα, οι αμερικανικές τελωνειακές αρχές επιστρέφουν στις επιχειρήσεις ποσά που είχαν καταβληθεί για τους παλαιότερους «ανταποδοτικούς δασμούς», οι οποίοι κρίθηκαν παράνομοι. Μεταξύ των μεγάλων ωφελημένων βρίσκεται η Nike, η οποία αναμένει να ανακτήσει σχεδόν 1 δισ. δολάρια.

Η επιστροφή αυτών των ποσών δεν αναιρεί, πάντως, τη νέα αβεβαιότητα. Για επιχειρήσεις και καταναλωτές, οι δασμοί σημαίνουν υψηλότερο κόστος εισαγωγών, ενώ για τις αγορές προσθέτουν έναν ακόμη κίνδυνο σε ένα περιβάλλον ήδη επιβαρυμένο από το ακριβό πετρέλαιο, τον πληθωρισμό και τη γεωπολιτική ένταση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Βusiness Monitor: Τι κάνει μια εταιρεία πραγματικά αξιοθαύμαστη;
• Μητσοτάκης: «Δεν θα γίνουν εκλογές το φθινόπωρο» – Τα μηνύματα για ΔΕΘ και παροχές
• Διευκρινίσεις STOXX για το Ελληνικό Χρηματιστήριο – Πότε έρχεται η αναβάθμιση
• Κρατικός «Τειρεσίας»: Έρχεται οικονομικό προφίλ για κάθε πολίτη και επιχείρηση