AI Gigafactories: Η Ελλάδα στα φαβορί για ένα από τα τρία μεγαλύτερα κέντρα Τεχνητής Νοημοσύνης της ΕΕ

• Η Ευρωπαϊκή Ένωση προκήρυξε διαγωνισμό για τη δημιουργία έως και επτά AI Gigafactories, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής υπολογιστικής ισχύος.
• Η Ελλάδα συγκαταλέγεται, μαζί με τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, στα φαβορί για ένα από τα τρία μεγαλύτερα έργα.
• Η συνολική επένδυση μπορεί να φτάσει έως τα 30 δισ. ευρώ, ενώ η δημόσια χρηματοδότηση από την ΕΕ και τα κράτη-μέλη μπορεί να ανέλθει έως τα 10 δισ. ευρώ.

Το πρώτο επίσημο βήμα για τη δημιουργία έως και επτά AI Gigafactories σε ολόκληρη την Ευρώπη έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση, εγκαινιάζοντας τη διαδικασία επιλογής των επιχειρηματικών κοινοπραξιών που θα αναλάβουν την κατασκευή και τη λειτουργία των νέων υπολογιστικών κέντρων.

Οι εγκαταστάσεις θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση, τη λειτουργία και τη βελτιστοποίηση προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, παρέχοντας σε επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιους οργανισμούς πρόσβαση σε τεράστια υπολογιστική ισχύ.

Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών που διεκδικούν τη φιλοξενία ενός από τα τρία μεγαλύτερα κέντρα της πρωτοβουλίας, σε έναν διαγωνισμό που μπορεί να κινητοποιήσει συνολικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις έως και 30 δισ. ευρώ.

Η Ελλάδα στα φαβορί για τα μεγάλα έργα

Σύμφωνα με το Politico, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία στηρίζουν υποψηφιότητες για τα τρία μεγαλύτερα AI Gigafactories.

Για τα τέσσερα μικρότερα έργα ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει η Τσεχία, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία και η Πολωνία.

Για να θεωρηθεί επιλέξιμη μία πρόταση, κάθε κοινοπραξία θα πρέπει να έχει εξασφαλίσει την επίσημη υποστήριξη τουλάχιστον μίας εθνικής κυβέρνησης.

Οι νικητές του διαγωνισμού αναμένεται να ανακοινωθούν στις αρχές του 2027, ενώ οι κοινοπραξίες που θα επιλεγούν θα πρέπει να θέσουν τις εγκαταστάσεις σε λειτουργία μέσα σε διάστημα έως 18 μηνών από την υπογραφή των συμβάσεων.

Η προθεσμία για την υποβολή των προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026.

Τρία μεγάλα και τέσσερα μικρότερα AI Gigafactories

Το ευρωπαϊκό σχέδιο προβλέπει δύο διαφορετικές κατηγορίες έργων.

Η πρώτη κατηγορία αφορά έως τέσσερα μικρότερα κέντρα, τα οποία θα είναι εξοπλισμένα με περίπου 25.000 έως 75.000 εξειδικευμένα τσιπ Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η δεύτερη κατηγορία αφορά έως τρία πολύ μεγαλύτερα έργα, τα οποία θα μπορούν να διαθέτουν από 40.000 έως 100.000 προηγμένους επεξεργαστές AI το καθένα.

Οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις θα πρέπει αρχικά να διαθέτουν έως και διπλάσιο αριθμό προηγμένων επεξεργαστών σε σχέση με το ισχυρότερο AI Factory που λειτουργεί σήμερα στην Ευρώπη.

Στη δεύτερη φάση ανάπτυξης, η υπολογιστική ισχύς τους θα πρέπει να τετραπλασιαστεί.

Για τα μικρότερα έργα προβλέπεται αρχικά δυναμικότητα αντίστοιχη με εκείνη του ισχυρότερου ευρωπαϊκού AI Factory, η οποία στη δεύτερη φάση θα πρέπει να τριπλασιαστεί.

Δημόσια χρηματοδότηση έως 10 δισ. ευρώ

Η πρωτοβουλία θα υλοποιηθεί μέσω κοινοπραξιών του ιδιωτικού τομέα, με τη συμμετοχή δημόσιων οργανισμών, επενδυτών και κρατών-μελών.

Η δημόσια στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις εθνικές κυβερνήσεις μπορεί να φτάσει συνολικά έως τα 10 δισ. ευρώ, με στόχο να κινητοποιηθούν τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δεσμεύσει 1 δισ. ευρώ, ενώ σχεδιάζει να διαθέσει επιπλέον 4 δισ. ευρώ μέσω του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ.

Το ποσό αυτό παραμένει υπό διαπραγμάτευση, καθώς το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Η δημόσια συμμετοχή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 35% του συνολικού κόστους κάθε έργου.

Για τα μικρότερα έργα, η συνολική δημόσια ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως το 1 δισ. ευρώ ανά εγκατάσταση, ενώ για τα μεγαλύτερα μπορεί να ανέλθει έως τα 2 δισ. ευρώ.

«Η μεγαλύτερη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα»

Ανώτερος αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ως τη μεγαλύτερη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που έχει δημιουργήσει η ΕΕ για υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης.

Στόχος είναι να μειωθεί η απόσταση που χωρίζει την Ευρώπη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, οι οποίες διαθέτουν σήμερα σημαντικό πλεονέκτημα στην ανάπτυξη μεγάλων μοντέλων AI και των υποδομών που απαιτούνται για την εκπαίδευσή τους.

Η πρωτοβουλία υλοποιεί τη δέσμευση που είχε αναλάβει η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο πλαίσιο της στρατηγικής ώστε η Ευρώπη να εξελιχθεί σε «Ήπειρο της Τεχνητής Νοημοσύνης».

Ποιοι θα χρησιμοποιούν τις νέες υποδομές

Οι AI Gigafactories θα παρέχουν πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ σε:

• νεοφυείς και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις,
• μικρομεσαίες επιχειρήσεις,
• μεγάλες βιομηχανικές εταιρείες,
• πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα,
• δημόσιους οργανισμούς,
• ευρωπαϊκές εταιρείες ανάπτυξης μοντέλων AI.

Οι εγκαταστάσεις θα συνδυάζουν προηγμένους επεξεργαστές Τεχνητής Νοημοσύνης, υποδομές cloud, λογισμικό, δίκτυα υψηλών ταχυτήτων και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων.

Σε συνδυασμό με το υπάρχον ευρωπαϊκό δίκτυο των 19 AI Factories, τα νέα κέντρα αναμένεται να ενισχύσουν την τεχνολογική αυτονομία, την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στόχος η ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε οι ευρωπαϊκές εταιρείες να μπορούν να αναπτύσσουν προηγμένα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης στις δικές τους υποδομές.

Η λειτουργία των κέντρων θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για:

• την προστασία των προσωπικών δεδομένων,
• την κυβερνοασφάλεια,
• την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων,
• τη δεοντολογία της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η Κομισιόν θεωρεί ότι η πρόσβαση σε προηγμένο υπολογιστικό εξοπλισμό αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης και για τη δυνατότητά της να αναπτύξει ανταγωνιστικά μοντέλα AI.

Η εξάρτηση από τα αμερικανικά τσιπ

Το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την εξάρτηση της Ευρώπης από την αμερικανική τεχνολογία.

Τα πιο προηγμένα τσιπ που χρησιμοποιούνται σήμερα για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης προέρχονται κυρίως από αμερικανικές εταιρείες, με τη Nvidia να κατέχει κυρίαρχη θέση στην αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει την εξάρτηση αυτή, εκτιμά όμως ότι στο μέλλον μπορεί να εμφανιστούν περισσότεροι προμηθευτές, οι οποίοι θα συμμετάσχουν στις επόμενες φάσεις αναβάθμισης των εγκαταστάσεων.

Στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, η Επιτροπή υπέγραψε τρεις επιστολές προθέσεων με τις AMD, Nvidia και Qualcomm, προκειμένου οι κοινοπραξίες να έχουν πρόσβαση στον απαραίτητο εξοπλισμό.

Παράλληλα, μέρος των προμηθειών θα μπορεί να κατευθύνεται σε ευρωπαϊκές νεοφυείς και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιακής εφοδιαστικής αλυσίδας της Ευρώπης.

Υπάρχει επαρκής ζήτηση;

Ένα ακόμη βασικό ερώτημα αφορά το κατά πόσο θα υπάρξει επαρκής ζήτηση από ευρωπαϊκές εταιρείες για την τεράστια υπολογιστική ισχύ που θα δημιουργηθεί.

Στελέχη της αγοράς και ευρωβουλευτές έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η Ευρώπη ενδέχεται να κατασκευάσει υποδομές μεγαλύτερες από τις άμεσες ανάγκες του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος AI.

Η Επιτροπή απορρίπτει τις ενστάσεις, υποστηρίζοντας ότι οι υφιστάμενες υποδομές είναι ήδη κορεσμένες από τη ζήτηση και ότι η δημιουργία νέας δυναμικότητας είναι απαραίτητη.

Η Κοινή Επιχείρηση EuroHPC και τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη θα αγοράζουν από κοινού χρόνο υπολογιστικής ισχύος από τις εγκαταστάσεις που θα επιλεγούν, εξασφαλίζοντας μέρος της ζήτησης.

Συνολικά 18 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν υπογράψει τη σχετική συμφωνία κοινών προμηθειών.

Ενεργειακή κατανάλωση και βιωσιμότητα

Η κατασκευή τόσο μεγάλων κέντρων δεδομένων ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο, καθώς οι εγκαταστάσεις απαιτούν σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού.

Για τον λόγο αυτό, η βιωσιμότητα και η ενεργειακή απόδοση θα αποτελέσουν βασικά κριτήρια αξιολόγησης των προτάσεων.

Οι υποψήφιες κοινοπραξίες θα πρέπει να τεκμηριώσουν με ποιον τρόπο θα περιορίσουν το ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα των εγκαταστάσεων.

Η Επιτροπή ζητά από τους υποψηφίους να παρουσιάσουν συγκεκριμένα σχέδια για τη βιώσιμη λειτουργία των κέντρων, την αποδοτική χρήση ενέργειας και τη διαχείριση των αναγκών ψύξης και ύδατος.

Το χρονοδιάγραμμα του διαγωνισμού

Η διαδικασία προβλέπει δύο διαδοχικές φάσεις ανάπτυξης και δύο διαφορετικές κατηγορίες έργων.

Οι προτάσεις θα υποβάλλονται έως τις 12 Νοεμβρίου 2026 και θα αξιολογηθούν από την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται στις αρχές του 2027, ενώ οι συμβάσεις προβλέπεται να υπογραφούν μέσα στο ίδιο έτος.

Από την ημερομηνία υπογραφής, οι επιλεγμένες κοινοπραξίες θα έχουν έως 18 μήνες για να θέσουν τις εγκαταστάσεις σε λειτουργία.

Για την Ελλάδα, η επιλογή μιας από τις μεγαλύτερες AI Gigafactories θα αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα, ενισχύοντας τη θέση της στον ευρωπαϊκό χάρτη της Τεχνητής Νοημοσύνης και των κέντρων δεδομένων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Σαμ Άλτμαν (OpenAI): Αυτός είναι ο μεγαλύτερος φόβος μου για την Τεχνητή Νοημοσύνη
• Καθηγητής «παγίδευσε» φοιτητές που χρησιμοποίησαν AI σε εξετάσεις – Το μήνυμα που αποκάλυψε την αντιγραφή
• Μαρκ Κιούμπαν: Η AI δεν είναι dot-com φούσκα, αλλά μπορεί να καταστρέψει επενδυτικά funds