Η «καταστροφή» των θέσεων εργασίας αναβάλλεται: Η Τεχνητή Νοημοσύνη προς το παρόν προσλαμβάνει 

• Η τεχνητή νοημοσύνη δεν καταργεί μαζικά θέσεις εργασίας — αλλάζει τον τρόπο εργασίας.
• Η AI αυξάνει την παραγωγικότητα των εργαζομένων αντί να τους αντικαθιστά πλήρως. 
• Οι αμερικανικές επιχειρήσεις επιστρέφουν στις προσλήψεις παρά την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης. 
• Η αγορά εργασίας προσαρμόζεται στη νέα εποχή της AI.

Η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει την εργασία, αλλά όχι με τον τρόπο που είχε προβλεφθεί. Τα τελευταία χρόνια, η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχήθηκε από μία πρόβλεψη: εκατομμύρια θέσεις εργασίας είναι καταδικασμένες. Οι άνθρωποι θα αντικατασταθούν γρήγορα από ολοένα πιο εξελιγμένους αλγορίθμους. Ήταν μια αφήγηση που τροφοδοτήθηκε τόσο από τον ενθουσιασμό της Silicon Valley όσο και από τους φόβους των συνδικάτων και πολλών οικονομολόγων. Σήμερα, τουλάχιστον στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα γεγονότα παρουσιάζουν μια πιο σύνθετη εικόνα.

Η αναμενόμενη καταστροφή θέσεων εργασίας δεν έχει πραγματοποιηθεί. Αντίθετα, σε αρκετούς κλάδους συμβαίνει το αντίθετο. Πολλές μεγάλες αμερικανικές επιχειρήσεις, αφού είχαν παγώσει τις προσλήψεις τον τελευταίο χρόνο, επιστρέφουν τώρα στην αγορά εργασίας. Ανακάλυψαν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν εξαλείφει την ανάγκη για εξειδικευμένους εργαζομένους. Για να αξιοποιηθεί πραγματικά, εξακολουθούν να απαιτούνται ανθρώπινες δεξιότητες.

Οι δύο αυτές τάσεις προκύπτουν με σαφήνεια από δύο διαφορετικές αλλά συγκλίνουσες έρευνες. Από τη μία πλευρά, η Google, ιδιοκτήτρια του Gemini, ανέλυσε εκατομμύρια ανώνυμες αλληλεπιδράσεις με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης της. Από την άλλη, η Wall Street Journal συγκέντρωσε μαρτυρίες διευθυνόντων συμβούλων και στελεχών των μεγαλύτερων αμερικανικών επιχειρήσεων. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν είναι παρόμοιο: στην παρούσα φάση, η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει την παραγωγικότητα των ανθρώπων πολύ περισσότερο απ’ όσο τους αντικαθιστά.

Η μελέτη της Google έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς προέρχεται από έναν από τους πρωταγωνιστές της τεχνολογικής επανάστασης. Η εταιρεία θα είχε συμφέρον να υπερβάλει για τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης. Αντίθετα, η ερευνητική της ομάδα προτείνει μια πιο προσεκτική ανάγνωση. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Scott Strand, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης δεν σημαίνει απαραίτητα αυτοματοποίηση ενός επαγγέλματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι χρήστες την αξιοποιούν ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως αντικατάσταση της εργασίας τους.

Η διαφορά είναι σημαντική. Άλλο πράγμα είναι μια τεχνολογία που αντικαθιστά πλήρως μια δραστηριότητα, όπως τα αυτόματα ταμεία που μείωσαν τον αριθμό των ταμιών στα σούπερ μάρκετ. Και άλλο ένα εργαλείο που κάνει έναν επαγγελματία πιο αποτελεσματικό χωρίς να καταργεί τον ρόλο του. Η Google χρησιμοποιεί μια εύστοχη εικόνα: η τεχνητή νοημοσύνη μοιάζει περισσότερο με ένα εξελιγμένο όργανο λέιζερ στα χέρια ενός τοπογράφου παρά με μια μηχανή που προορίζεται να τον αντικαταστήσει.

Η έρευνα δείχνει ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης παραμένει ακόμη αρκετά επιφανειακή. Σχεδόν σε όλα τα επαγγέλματα εφαρμόζεται μόνο σε ένα μικρό μέρος των καθημερινών εργασιών. Οι πιο επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες επιταχύνονται, ενώ εκείνες που απαιτούν κρίση, εμπειρία και ικανότητα ερμηνείας συνεχίζουν να εξαρτώνται από την ανθρώπινη παρέμβαση.

Ακριβώς στις λεγόμενες μη επαναλαμβανόμενες γνωστικές εργασίες εμφανίζεται το μοντέλο συνεργασίας ανθρώπου και μηχανής. Ένας φωτογράφος μπορεί να χρησιμοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη για να βελτιώσει μια εικόνα, αλλά κάθε φωτογραφία απαιτεί διαφορετικές αποφάσεις. Ένας δικηγόρος μπορεί να ζητήσει ένα πρώτο προσχέδιο συμβολαίου, αλλά παραμένει υπεύθυνος για την ερμηνεία του νόμου και τις συνέπειες των όρων. Ένας δημοσιογράφος μπορεί να χρησιμοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη για τη συλλογή προκαταρκτικών πληροφοριών, αλλά η επιλογή των πηγών, η επαλήθευση των γεγονότων και η ερμηνεία της είδησης παραμένουν επαγγελματικές ευθύνες.

Μια άλλη έκπληξη αφορά τη διάδοση της τεχνολογίας. Πολλές προηγούμενες μελέτες είχαν υποστηρίξει ότι η τεχνητή νοημοσύνη ήταν κυρίως εργαλείο για υπαλλήλους γραφείου και επαγγελματίες υψηλής μόρφωσης. Τα δεδομένα που συγκέντρωσε η Google παρουσιάζουν όμως μια ευρύτερη πραγματικότητα. Ακόμη και ηλεκτρολόγοι, μηχανικοί και άλλοι χειρωνακτικοί εργαζόμενοι χρησιμοποιούν όλο και συχνότερα αυτά τα εργαλεία, ανεβάζοντας φωτογραφίες και βίντεο για να εντοπίσουν βλάβες, να ερμηνεύσουν τεχνικά σχέδια ή να βρουν πρακτικές λύσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση τους είναι ακόμη πιο έντονη από εκείνη που παρατηρείται στα γραφεία.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει ακόμη και στα σπίτια. Βοηθά στη συμπλήρωση διοικητικών εγγράφων, στην οργάνωση του οικογενειακού προϋπολογισμού και στην αντιμετώπιση μικρών οικιακών επισκευών. Πρόκειται για οφέλη που δεν θα εμφανιστούν στις στατιστικές του ΑΕΠ, αλλά βελτιώνουν την ποιότητα ζωής εξοικονομώντας χρόνο.

Η Google δεν υποστηρίζει ότι αυτό το σενάριο θα παραμείνει αμετάβλητο. Οι συγγραφείς της έρευνας αναγνωρίζουν ότι πιο προηγμένα συστήματα θα μπορούσαν στο μέλλον να αυτοματοποιήσουν ένα αυξανόμενο ποσοστό δραστηριοτήτων. Παραμένουν πολλά ερωτήματα ανοιχτά: αν οι πιο έμπειροι εργαζόμενοι γίνουν πολύ πιο παραγωγικοί χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη, θα συνεχίσουν οι επιχειρήσεις να προσλαμβάνουν νέους ανθρώπους; Ή θα περιορίσουν την είσοδο των νέων γενεών στην αγορά εργασίας; Σε αυτά τα ερωτήματα κανείς σήμερα δεν μπορεί να δώσει οριστική απάντηση.

Στο μεταξύ, όμως, η συμπεριφορά των αμερικανικών επιχειρήσεων δείχνει μια διαφορετική εξέλιξη από εκείνη που φαντάζονταν πολλοί μέχρι πριν από λίγους μήνες. Σύμφωνα με έρευνα της Wall Street Journal, πολλές μεγάλες εταιρείες ανοίγουν ξανά τα προγράμματα προσλήψεων. Το φαινόμενο αφορά πολλούς διαφορετικούς κλάδους. Από τη σιδηροδρομική εταιρεία CSX και την Alphabet, τη μητρική εταιρεία της Google, μέχρι ομίλους συμβούλων και λογισμικού, πολλά στελέχη δηλώνουν ότι χρειάζονται νέο προσωπικό.

Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή τάσης. Τους τελευταίους δεκαοκτώ μήνες πολλές εταιρείες είχαν ουσιαστικά παγώσει τις προσλήψεις. Η κυρίαρχη ιδέα ήταν ότι, με την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, ήταν προτιμότερο να περιμένουν πριν αυξήσουν το προσωπικό τους. Ορισμένες επιχειρήσεις είχαν μειώσει το ανθρώπινο δυναμικό τους, πιστεύοντας ότι οι αλγόριθμοι θα κάλυπταν σύντομα το κενό. Η πραγματική εμπειρία περιόρισε αυτή την αισιοδοξία. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ισχυρή, αλλά δεν λειτουργεί μόνη της. Απαιτεί επίβλεψη, ενσωμάτωση, συνεχή εκπαίδευση. Και απαιτεί ανθρώπους ικανούς να συνεργάζονται μαζί της.

Η Kristine Martin Anderson, διευθύντρια λειτουργιών της συμβουλευτικής εταιρείας Booz Allen Hamilton, αναγνωρίζει ότι η εταιρεία της πρέπει να επιταχύνει τις προσλήψεις. Μετά τις περικοπές του περασμένου έτους, που προκλήθηκαν και από τη μείωση των ομοσπονδιακών συμβολαίων, η ζήτηση επέστρεψε, κυρίως στον τομέα της εθνικής ασφάλειας. Παρόμοια εκτίμηση διατυπώνει και η Sarah Franklin, διευθύνουσα σύμβουλος της πλατφόρμας διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού Lattice. Πολλές επιχειρήσεις είχαν σταματήσει να προσλαμβάνουν νέους εργαζομένους, πιστεύοντας ότι οι πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης θα αναλάμβαναν όλο και μεγαλύτερο μέρος της εργασίας. Σήμερα αντιλαμβάνονται ότι η στρατηγική αυτή ήταν κοντόφθαλμη. Αν ένα λογισμικό βοηθά στη συγγραφή κώδικα, αυτό δεν σημαίνει ότι οι μηχανικοί γίνονται άχρηστοι. Αν ένα σύστημα αυτοματοποιεί μέρος της εμπορικής διαδικασίας, εξακολουθούν να χρειάζονται πωλητές, σύμβουλοι και τεχνικοί ικανοί να δημιουργούν σχέσεις με τους πελάτες.

Η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται μάλιστα να ευνοεί την επιστροφή των προσλήψεων στα αρχικά επίπεδα της καριέρας. Οι επιχειρήσεις αναζητούν νέους ανθρώπους που μεγάλωσαν στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και κατανοούν διαισθητικά τη λειτουργία της. Κοστίζουν λιγότερο από τους ανώτερους επαγγελματίες και διαθέτουν φυσική εξοικείωση με αυτά τα εργαλεία.

Η ανάκαμψη των προσλήψεων δεν αφορά μόνο την εργασία γραφείου. Η εταιρεία εργαλείων Snap-on σκοπεύει να αυξήσει το προσωπικό της για να υποστηρίξει την ανάπτυξη. Η CSX προβλέπει αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού στις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές. Η Alphabet συνεχίζει να προσλαμβάνει ειδικούς στους στρατηγικούς τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και του cloud. Η ServiceNow θέλει να ενισχύσει το εμπορικό της δίκτυο, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας. Αυτά είναι μερικά παραδείγματα που συγκεντρώθηκαν στην έρευνα της Wall Street Journal και λειτουργούν ως δείγματα ενός ευρύτερου φαινομένου.

Οι επιχειρήσεις παραμένουν επιλεκτικές. Αναζητούν συγκεκριμένα προφίλ, συνδεδεμένα με τους τομείς όπου προβλέπουν τη μεγαλύτερη ανάπτυξη. Το μήνυμα όμως είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει εξαλείψει την ανάγκη για ανθρώπινο κεφάλαιο. Ακόμη και οι μακροοικονομικοί δείκτες φαίνεται να συμφωνούν με αυτή την εικόνα. Οι απολύσεις μειώνονται και οι αιτήσεις για επιδόματα ανεργίας παραμένουν κοντά στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η αμερικανική αγορά εργασίας συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ικανότητα προσαρμογής.

Ο Paul Osterman, ομότιμος καθηγητής του MIT, επισημαίνει ότι κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ποια θα είναι η τελική ισορροπία. Η ιστορία δείχνει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση περνά από μια μακρά περίοδο πειραματισμού, κατά την οποία συνυπάρχουν ο ενθουσιασμός και η απογοήτευση.

Προς το παρόν, όμως, ένα συμπέρασμα φαίνεται λογικό. Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να φανταζόμαστε την τεχνητή νοημοσύνη ως έναν καθολικό αντικαταστάτη του ανθρώπου. Στην καθημερινή πρακτική εμφανίζεται ένα διαφορετικό μοντέλο: η μηχανή αυξάνει την αξία των ανθρώπινων δεξιοτήτων αντί να τις εξαφανίζει.

Η διάκριση αυτή έχει τεράστιες συνέπειες. Αν αυτή η φάση παγιωθεί, το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν θα είναι η κατοχή του καλύτερου αλγορίθμου, αλλά η ικανότητα αποτελεσματικού συνδυασμού της τεχνητής νοημοσύνης με το ανθρώπινο κεφάλαιο. Οι επιχειρήσεις που θα καταφέρουν να ενσωματώσουν αυτά τα δύο στοιχεία θα είναι οι νικήτριες της νέας οικονομίας.

Η επανάσταση μόλις ξεκίνησε. Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι σε πέντε ή δέκα χρόνια η αυτοματοποίηση θα γίνει πιο ριζική. Προς το παρόν, όμως, η πραγματικότητα είναι λιγότερο εντυπωσιακή από τις προβλέψεις. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αδειάζει τα γραφεία ούτε ερημώνει την αγορά εργασίας. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε. Αυτό, τουλάχιστον σήμερα, σημαίνει ότι χρειάζεται να προσλαμβάνονται άνθρωποι ικανοί να συνεργάζονται με τις μηχανές — όχι να αντικαθίστανται από αυτές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς να αποφύγουμε τις ταξιδιωτικές απάτες – Ποια τα συχνότερα λάθη που μας βάζουν σε κίνδυνο
• Φωτιά στη Δυτική Αττική: Βελτιωμένη η εικόνα, αλλά παραμένει ενεργό το μέτωπο Ψάθα–Λούμπα
• ΗΠΑ: Πύρινη κόλαση στο Σποκέιν – Πάνω από 700 κτίρια καταστράφηκαν