Meta: Η δίκη που μπορεί να «ξηλώσει» τα likes και το infinite scroll από Instagram και Facebook

Για περισσότερο από μία δεκαετία, τα likes, το infinite scroll, οι ειδοποιήσεις και η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο αποτέλεσαν τα εργαλεία πάνω στα οποία τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχτισαν την οικονομία της προσοχής.

Τώρα, τα ίδια χαρακτηριστικά βρίσκονται στο εδώλιο.

Η Meta προσέρχεται σε μια από τις σημαντικότερες δίκες στην ιστορία της, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες ότι σχεδίασε το Instagram και το Facebook ώστε να προκαλούν καταναγκαστική χρήση από παιδιά και εφήβους, ενώ παράλληλα συνέλεγε παράνομα δεδομένα ανηλίκων και υποβάθμιζε τους κινδύνους για την ασφάλεια και την ψυχική τους υγεία.

Οι εναρκτήριες αγορεύσεις αναμένονται την Τρίτη, 18 Αυγούστου, σε ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ στην Καλιφόρνια, έπειτα από τη διαδικασία επιλογής των ενόρκων. Η δίκη υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει περίπου επτά εβδομάδες, ενώ μεταξύ των στελεχών που αναμένεται να καταθέσουν βρίσκονται ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ και ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι.

Πρόκειται για μια ασυνήθιστη διαδικασία. Η ομοσπονδιακή δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς συγκρότησε συμβουλευτικό σώμα ενόρκων, το οποίο θα απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα. Η τελική απόφαση, όμως, θα ανήκει στην ίδια και δεν είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει τις κρίσεις των ενόρκων.

Τι ακριβώς δικάζεται

Η υπόθεση προέκυψε από πολυπολιτειακή έρευνα για την επίδραση του Instagram και του Facebook στους νέους χρήστες, η οποία ξεκίνησε μετά τις αποκαλύψεις της πρώην εργαζόμενης της Meta, Φράνσις Χάουγκεν.

Στη δίκη εξετάζονται οι καταγγελίες της Καλιφόρνιας, του Κολοράντο, του Κεντάκι και του Νιου Τζέρσεϊ ότι η Meta σχεδίασε τις πλατφόρμες της ώστε να κρατά τους ανήλικους χρήστες διαρκώς συνδεδεμένους και παραπλάνησε το κοινό σχετικά με την ασφάλειά τους.

Παράλληλα, εξετάζονται ισχυρισμοί συνολικά 29 Πολιτειών ότι η εταιρεία συνέλεξε και αξιοποίησε παράνομα προσωπικά δεδομένα παιδιών, παραβιάζοντας την ομοσπονδιακή νομοθεσία.

Οι Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Meta δεν προσέλκυσε απλώς ένα νεανικό κοινό. Κατασκεύασε, όπως ισχυρίζονται, ένα σύστημα που αξιοποιεί τους ψυχολογικούς μηχανισμούς ανταμοιβής για να αυξάνει τη συχνότητα και τη διάρκεια χρήσης των εφαρμογών.

Η εταιρεία απορρίπτει τις κατηγορίες. Εκπρόσωπός της δήλωσε ότι η Meta έχει συνεργαστεί επί χρόνια με γονείς, ειδικούς και αστυνομικές αρχές και ότι τα αποδεικτικά στοιχεία θα καταδείξουν τη μακροχρόνια δέσμευσή της στην προστασία των νέων.

Τα χαρακτηριστικά που κινδυνεύουν να αλλάξουν

Οι ενάγοντες δεν ζητούν μόνο χρηματικές αποζημιώσεις. Επιδιώκουν μια δικαστική απόφαση που θα υποχρεώσει τη Meta να ανασχεδιάσει σε εθνικό επίπεδο ορισμένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά του Instagram και του Facebook.

Μεταξύ των παρεμβάσεων που έχουν τεθεί στο τραπέζι περιλαμβάνονται:

• Η κατάργηση του infinite scroll για ανήλικους χρήστες.
• Η απόκρυψη του δημόσιου αριθμού των likes.
• Η διακοπή της αυτόματης αναπαραγωγής βίντεο.
• Ο αυστηρότερος περιορισμός των push notifications.
• Η εφαρμογή χρονικών ορίων στη χρήση των εφαρμογών.
• Η επιβολή περιορισμών και ουσιαστικότερων ελέγχων ηλικίας.
• Η κατάργηση αλγορίθμων και μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης που εκπαιδεύτηκαν με δεδομένα παιδιών.
• Η τροποποίηση των συστημάτων προτάσεων, ώστε να δίνουν προτεραιότητα στην ευημερία των χρηστών και όχι στη μεγιστοποίηση του engagement.

Στο ευρύτερο πλαίσιο της υπόθεσης έχουν τεθεί επίσης ζητήματα όπως τα Stories που εξαφανίζονται, τα φίλτρα αλλαγής εμφάνισης, η δημιουργία πολλαπλών λογαριασμών από ανηλίκους και η ανάγκη σύνδεσης των εφηβικών λογαριασμών με επαληθευμένο γονέα ή κηδεμόνα.

Πρόκειται για λειτουργίες που δεν αποτελούν απλές σχεδιαστικές λεπτομέρειες. Είναι βασικά εργαλεία διατήρησης της προσοχής των χρηστών, από την οποία εξαρτώνται ο χρόνος παραμονής στις εφαρμογές, η προβολή περισσότερων διαφημίσεων και, τελικά, τα έσοδα της Meta.

Το 1,4 τρισ. δολάρια και η κρίσιμη διευκρίνιση

Η οικονομική έκθεση της Meta μπορεί να είναι τεράστια, αλλά το ύψος της δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί από τις Πολιτείες.

Η ίδια η εταιρεία έχει υπολογίσει ότι οι δυνητικές αποζημιώσεις θα μπορούσαν να φθάσουν έως τα 1,4 τρισ. δολάρια, ποσό αντίστοιχο με τη χρηματιστηριακή της αξία. Οι γενικοί εισαγγελείς, ωστόσο, δεν έχουν γνωστοποιήσει δημοσίως πόσα χρήματα θα διεκδικήσουν.

Επομένως, το 1,4 τρισ. δολάρια δεν αποτελεί αίτημα αποζημίωσης που έχει ήδη κατατεθεί ούτε εκτίμηση του δικαστηρίου. Είναι το ανώτατο σενάριο οικονομικής έκθεσης που παρουσιάζει η Meta, με βάση τον αριθμό των ενδεχόμενων παραβάσεων και τις προβλεπόμενες κυρώσεις.

Νομικοί αναλυτές χαρακτηρίζουν την υπόθεση δυνητικά «υπαρξιακή», όχι μόνο λόγω των χρημάτων, αλλά επειδή μια εθνικής εμβέλειας δικαστική εντολή θα μπορούσε να περιορίσει χαρακτηριστικά που βρίσκονται στον πυρήνα του επιχειρηματικού μοντέλου της εταιρείας.

Η απόφαση-προειδοποίηση στο Νέο Μεξικό

Η Meta προσέρχεται στη νέα δίκη λίγες ημέρες μετά μια σημαντική ήττα στο Νέο Μεξικό.

Δικαστήριο της Πολιτείας επέβαλε συνολική οικονομική επιβάρυνση 942 εκατ. δολαρίων. Το ποσό περιλαμβάνει αστική ποινή 375 εκατ. δολαρίων, η οποία είχε επιβληθεί νωρίτερα από ενόρκους για 75.000 παραβιάσεις της νομοθεσίας περί αθέμιτων πρακτικών, καθώς και επιπλέον 567 εκατ. δολάρια για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων αντιμετώπισης των επιπτώσεων στους νέους.

Ο δικαστής Μπράιαν Μπίντσεντ έκρινε ότι οι πλατφόρμες της Meta συνιστούν «δημόσια όχληση», υιοθετώντας μια νομική λογική που παρομοιάζει τις κοινωνικές επιπτώσεις τους με τη ρύπανση που προκαλεί ένα εργοστάσιο.

Η απόφαση υποχρεώνει τη Meta, μεταξύ άλλων, να ενισχύσει τους ελέγχους ηλικίας, να αποκρύπτει εξ ορισμού τα δημόσια likes για ανήλικους, να περιορίζει τις νυχτερινές ειδοποιήσεις, να εφαρμόζει χρονικά όρια και να υιοθετήσει αυστηρότερα μέτρα κατά της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών.

Οι αλλαγές θα ισχύουν για πέντε χρόνια στο Νέο Μεξικό και θα παρακολουθούνται από το δικαστήριο. Η Meta έχει ανακοινώσει ότι θα ασκήσει έφεση.

Από το περιεχόμενο στον σχεδιασμό του προϊόντος

Η νέα γενιά αγωγών εναντίον των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης διαφοροποιείται από τις παλαιότερες υποθέσεις. Οι ενάγοντες δεν εστιάζουν αποκλειστικά στο επιβλαβές περιεχόμενο που δημοσιεύουν τρίτοι χρήστες, αλλά στον τρόπο με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί τα ίδια τα προϊόντα.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη νομική σημασία. Οι πλατφόρμες διαθέτουν ευρεία προστασία βάσει του Section 230 της αμερικανικής νομοθεσίας για περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες τους. Είναι πολύ δυσκολότερο, όμως, να υποστηρίξουν ότι η ίδια προστασία καλύπτει τις δικές τους αποφάσεις σχετικά με τον σχεδιασμό αλγορίθμων, ειδοποιήσεων και λειτουργιών που ενθαρρύνουν τη συνεχή χρήση.

Στην αγωγή γίνεται επίσης επίκληση εσωτερικών ερευνών της Meta, σύμφωνα με τις οποίες η δημόσια καταμέτρηση των likes μπορούσε να εντείνει την κοινωνική σύγκριση. Η διαδικασία αυτή συνδέθηκε με μεγαλύτερη μοναξιά, αρνητική διάθεση και προβλήματα εικόνας σώματος, ιδιαίτερα μεταξύ νεότερων χρηστών.

Η Meta αναφέρει ότι έχει παραδώσει περισσότερα από 2 εκατ. έγγραφα στο πλαίσιο της διαδικασίας και αναμένεται να υποστηρίξει ότι έχει αναπτύξει εκτεταμένα εργαλεία προστασίας, γονικού ελέγχου και ειδικούς λογαριασμούς για εφήβους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΘ: Ταχύτερες επιδοτήσεις και νέα δάνεια για αγρότες – Έρχεται το «Σπίτι μου 3»
• Τουρισμός: Πάνω από 30 εκατ. αεροπορικές θέσεις για την Ελλάδα το 2026 
• Τριετής φοροαπαλλαγή για τα ενοίκια: Πώς την εξασφαλίζουν οι ιδιοκτήτες
• Οι αθλητικές ομάδες έγιναν το νέο επενδυτικό «στοίχημα» των δισεκατομμυριούχων