Σεισμός στη Γερμανία: Το AfD διεκδικεί την εξουσία – Στα πρόθυρα πτώσης ο Μερτς; 

Για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, οι εκλογές της Κυριακής στην ανατολική Γερμανία δεν προσφέρουν κανένα καλό αποτέλεσμα — μόνο διαφορετικούς βαθμούς πολιτικού διασυρμού, σημειώνει το Politico.

Το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναμένεται να κερδίσει με μεγάλη διαφορά στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, τερματίζοντας πολύ μπροστά από τους συντηρητικούς του Μερτς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις πριν από τις εκλογές. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα καταδείκνυε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τον βαθμό στον οποίο η άκρα δεξιά έχει ενισχυθεί και έχει ξεπεράσει τα παραδοσιακά κόμματα σε μεγάλα τμήματα της χώρας.

Ο διασυρμός αυτός θα ήταν ακόμη μεγαλύτερος για τον Μερτς εάν το AfD κέρδιζε αρκετές ψήφους ώστε να εξασφαλίσει απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να κυβερνήσει μόνο του το κρατίδιο. Τουλάχιστον από την οπτική γωνία των παραδοσιακών γερμανικών κομμάτων, αυτό θα του χάριζε μια δυσάρεστη θέση στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας, ως του εθνικού ηγέτη που βρέθηκε στην εξουσία όταν η άκρα δεξιά κατέκτησε για πρώτη φορά πραγματική κυβερνητική εξουσία στη Γερμανία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Όμως και τα άλλα πιθανά αποτελέσματα προσφέρουν ελάχιστη ανακούφιση στον Μερτς.

Εάν το AfD δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την πλειοψηφία που απαιτείται για να κυβερνήσει το κρατίδιο, ένα αποτέλεσμα που φαίνεται ολοένα και πιο πιθανό, με βάση τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, η δεύτερη σε δύναμη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του Μερτς θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά από αδιέξοδες επιλογές, καθώς θα προσπαθεί να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού με κόμματα της αριστεράς. Οποιαδήποτε τέτοια συμμαχία πιθανότατα θα ήταν καταδικασμένη εξαρχής, ενώ θα εξαρτιόταν από την υποστήριξη είτε της άκρας αριστεράς είτε της άκρας δεξιάς για την ψήφιση νομοθεσίας.

Αυξάνονται επίσης οι ανησυχίες ότι το AfD ενδέχεται να προετοιμάζεται για αυτό το ενδεχόμενο αμφισβητώντας το αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής. Το κόμμα έχει ήδη εκδώσει ανακοινώσεις που εκφράζουν αμφιβολίες για τις επιστολικές ψήφους, ενώ ο επικεφαλής υποψήφιός του, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει εκφράσει παρόμοιες ανησυχίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα της Κυριακής, οι εκλογές θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια αλυσίδα γεγονότων για τον Μερτς, έναν ήδη ιστορικά αδύναμο ηγέτη, που τελικά θα μπορούσε να οδηγήσει στην πτώση του, ενώ δεν είναι σαφές εάν ο καγκελάριος διαθέτει συνεκτική στρατηγική για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες.

Καθώς πλησιάζει η ψηφοφορία, ο Μερτς έμοιαζε σχεδόν να βρίσκεται σε κατάσταση άρνησης.

«Δεν κάνω σήμερα εικασίες για το τι θα συμβεί την επομένη [των εκλογών]», δήλωσε ο Μερτς σε τηλεοπτική συνέντευξη την περασμένη Κυριακή. «Θα αξιολογήσουμε την κατάσταση υπό το φως των εκλογικών αποτελεσμάτων και θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποτρέψουμε το ενδεχόμενο η Σαξονία-Άνχαλτ να πέσει στα χέρια των ριζοσπαστών».

Ωστόσο, ο καγκελάριος προσέρχεται στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, καθώς και σε δύο ακόμη εκλογικές αναμετρήσεις στις 20 Σεπτεμβρίου, σε εξαιρετικά επισφαλή θέση. Ήδη, μετά από 16 μήνες στην εξουσία, είναι ο λιγότερο δημοφιλής καγκελάριος στην Ιστορία, ενώ συντηρητικοί πολιτικοί του ίδιου χώρου συζητούν αθόρυβα ένα σενάριο που, με τα γερμανικά δεδομένα, θα ήταν αξιοσημείωτο: την αντικατάσταση του καγκελαρίου — το λεγόμενο Kanzlertausch, δηλαδή «ανταλλαγή καγκελαρίου».

«Δεδομένης της δυσαρέσκειας, των ποσοστών στις δημοσκοπήσεις και του γεγονότος ότι έρχονται και άλλες εκλογές την επόμενη χρονιά… η πίεση για θεμελιώδη αλλαγή φυσιολογικά θα αυξηθεί», δήλωσε ο Γιούλιαν Σάχε, πολιτικός της CDU από το Μαγδεμβούργο, πρωτεύουσα της Σαξονίας-Άνχαλτ. «Μπορώ σίγουρα να φανταστώ ότι κάποιοι θα πιέσουν τον Φρίντριχ Μερτς να παραιτηθεί. Αλλά το αν αυτή είναι η λύση, μένει να φανεί».

Ήδη, συντηρητικοί πολιτικοί στην ανατολική Γερμανία δεν θέλουν τον Μερτς στην προεκλογική εκστρατεία. Στις σπάνιες εμφανίσεις του στην περιοχή το προηγούμενο διάστημα, αποδοκιμάστηκε. Εξοργισμένοι ψηφοφόροι φώναξαν «Πινόκιο» και «φιλοπόλεμος» κατά τη διάρκεια επίσκεψής του αυτή την εβδομάδα, μετά την οποία μια προγραμματισμένη δήλωση προς τον Τύπο ακυρώθηκε.

Σενάριο 1 — Το AfD κατακτά την εξουσία

Εάν το AfD καταφέρει να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους ώστε να κυβερνήσει μόνο του στη Σαξονία-Άνχαλτ, από ορισμένες απόψεις θα ήταν ένα απλούστερο και ευκολότερο αποτέλεσμα για τους συντηρητικούς του Μερτς.

Ορισμένοι πολιτικοί της CDU στο κρατίδιο βλέπουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα, καθώς θα έδινε στους συντηρητικούς κάτι που το AfD απολαμβάνει εδώ και καιρό: τη δυνατότητα να επιτίθενται στην κυβέρνηση από την άνεση των εδράνων της αντιπολίτευσης. Οι συντηρητικοί πιστεύουν ότι μια περίοδος διακυβέρνησης από το AfD θα μπορούσε κάλλιστα να εξελιχθεί σε φιάσκο, απομυθοποιώντας την άκρα δεξιά και επιτρέποντας έτσι μια μεταγενέστερη αναβίωση της CDU.

«Την ημέρα που [ο Ζίγκμουντ] θα γίνει πρωθυπουργός, θα έχει τελειώσει», δήλωσε ο Αλεξάντερ Ρόισερ, βουλευτής της CDU από τη Σαξονία-Άνχαλτ, αναφερόμενος στον επικεφαλής υποψήφιο του AfD. «Αυτή είναι η εκτίμησή μου. Θα αποτύχει ως πρωθυπουργός του κρατιδίου. Δεν θα μπορέσει να υλοποιήσει όλες τις υποσχέσεις που έχει δώσει».

Ωστόσο, αυτό το αποτέλεσμα εξακολουθεί να εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να επιταχύνουν την πτώση του Μερτς, καθώς η πολιτική πίεση προς τον ίδιο και τους συντηρητικούς του είναι πιθανό να αυξηθεί ακόμη περισσότερο μετά τις εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Το AfD αναμένεται να κερδίσει τις περιφερειακές εκλογές στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και καταγράφει επίσης ισχυρές επιδόσεις στις δημοσκοπήσεις στο αριστερόστροφο προπύργιο του Βερολίνου, ενόψει των ψηφοφοριών αργότερα αυτόν τον μήνα. Τέσσερις ακόμη εκλογές σε κρατίδια έχουν προγραμματιστεί για την επόμενη χρονιά.

Βουλευτές της CDU φοβούνται ότι μια μεγάλη ήττα στη Σαξονία-Άνχαλτ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε χιονοστιβάδα και να οδηγήσει σε νέες μεγάλες ήττες. Θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει ανοιχτή σύγκρουση στο κόμμα σχετικά με το εάν πρέπει να διατηρηθεί το λεγόμενο «τείχος προστασίας» του Μερτς απέναντι στο AfD — η δέσμευση δηλαδή να μην κυβερνήσει με την άκρα δεξιά. Ορισμένοι συντηρητικοί πιστεύουν ότι αυτή η πολιτική έχει στην πραγματικότητα ενισχύσει το AfD, αναγκάζοντάς τους να σχηματίζουν κυβερνήσεις με κόμματα της αριστεράς.

Ήδη υπάρχουν ενδείξεις ανοιχτής διαφωνίας με τη δέσμευση του Μερτς να μην υπάρξει επίσημη συνεργασία με την άκρα δεξιά, ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία.

«Όποιος εξακολουθεί να μιλά για “τείχη προστασίας” δεν έχει αντιληφθεί τα σημάδια των καιρών», δήλωσε τον Ιούλιο ο Μίχαελ Κρέτσμερ, πρωθυπουργός της CDU στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας.

Σενάριο 2 — Οι συντηρητικοί αναγκάζονται να σχηματίσουν κυβέρνηση μειοψηφίας με την υποστήριξη της άκρας αριστεράς

Εάν το AfD δεν καταφέρει να κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία, αυτό θα αναγκάσει το CDU να επιχειρήσει να κυβερνήσει με κάποια μορφή συνεργασίας με τα υπόλοιπα κόμματα, πιθανότατα όλα από τον χώρο της αριστεράς, συμπεριλαμβανομένου του ακροαριστερού κόμματος Die Linke, δηλαδή «Η Αριστερά».

Ωστόσο, το CDU του Μερτς έχει αποκλείσει κάθε επίσημη συνεργασία όχι μόνο με το AfD, αλλά και με το Die Linke, το οποίο, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, αναμένεται να καταλάβει την τρίτη θέση. Ως αποτέλεσμα, το CDU πιθανότατα θα σχημάτιζε κυβέρνηση μειοψηφίας με το κεντροαριστερό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), το οποίο αναμένεται να έρθει τέταρτο, και ενδεχομένως και με τους Πράσινους.

Ωστόσο, με δεδομένους τους αριθμητικούς συσχετισμούς των εκλογών, δεν θα υπήρχε σαφής τρόπος να αποφευχθεί κάποια μορφή συνεργασίας με το Die Linke, τουλάχιστον εφόσον αποκλείεται η συνεργασία με το AfD. Αυτό θα καθιστούσε το CDU εξαρτώμενο από την υποστήριξη του Die Linke για την εκλογή του πρωθυπουργού του κρατιδίου και την ψήφιση νομοθεσίας.

Υπάρχει κάποιο προηγούμενο για μια τέτοια διευθέτηση. Στα ανατολικά κρατίδια της Θουριγγίας και της Σαξονίας, το CDU ηγείται κυβερνήσεων μειοψηφίας με επίσημη υποστήριξη από το Die Linke. Το ακροαριστερό κόμμα έχει δηλώσει ότι θα στηρίξει μια παρόμοια συμφωνία στη Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά θα απαιτήσει ανταλλάγματα.

Ωστόσο, η εσωκομματική αντίσταση του CDU σε έναν τέτοιο σχηματισμό αυξάνεται. Μια τοπική οργάνωση του CDU έχει ήδη απορρίψει οποιονδήποτε κυβερνητικό συνασπισμό θα μπορούσε να επιβιώσει μόνο χάρη στην «καλή θέληση, την ανοχή ή τη ρητή συναίνεση» του Die Linke.

«Ένα μοντέλο που δίνει στην Αριστερά de facto δικαίωμα βέτο σε ολόκληρο το έργο μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης είναι απαράδεκτο», αναφέρει το κείμενο.

Τελικά, οι συγκεκριμένοι πολιτικοί υποστηρίζουν ότι η διακυβέρνηση στο πλευρό αριστερών κομμάτων ενισχύει ενεργά το AfD, παρέχοντάς του επιχειρήματα για να παρουσιάζει τους συντηρητικούς ως αριστερούς μεταμφιεσμένους.

Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει το CDU σε μια νέα εσωτερική μάχη σχετικά με τη στρατηγική σκοπιμότητα του «τείχους προστασίας» απέναντι στο AfD — και να αποδυναμώσει περαιτέρω το κόμμα πολιτικά.

Θα άφηνε τη Σαξονία-Άνχαλτ ουσιαστικά ακυβέρνητη. Ακόμη σημαντικότερο για την εθνική πολιτική σκηνή, θα μπορούσε να εντείνει το είδος της απογοήτευσης στο εσωτερικό του CDU που τελικά θα μπορούσε να οδηγήσει στην πτώση του Μερτς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΘ: Το πακέτο Μητσοτάκη έως το 2030 — Οι κερδισμένοι και το χρονοδιάγραμμα
• Ενοίκια: Πού έφτασαν τα 14 ευρώ/τ.μ. – Οι περιοχές με τις μεγαλύτερες αυξήσεις το 2026
• Οι χώρες που έγιναν πλουσιότερες μέσα στο 2026
• Παγκόσμιο sell-off στα ομόλογα: Πετρέλαιο, χρέος και AI εκτοξεύουν τις αποδόσεις