Διπλή αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από Moody’s και Scope Ratings

Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody’s Ratings αναβάθμισε τις προοπτικές του ελληνικού αξιόχρεου σε θετικές από σταθερές, επιβεβαιώνοντας την επενδυτική βαθμίδα Baa3.

Η Moody’s αναφέρει ότι υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις πως η συνεχής εστίαση των Αρχών στις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει καρπούς, με τη μορφή αυξημένης οικονομικής και δημοσιονομικής ανθεκτικότητας, η οποία «υπερβαίνει τις τρέχουσες προσδοκίες» του.

Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να βελτιώσει τους διαρθρωτικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Επιπλέον, η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα θα ενισχύσει την ικανότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει την πολυετή διαδικασία μείωσης του χρέους, μεταξύ άλλων μέσω της συνέχισης της πρόωρης αποπληρωμής μέρους του χρέους που δημιουργήθηκε την περίοδο της κρίσης.

Οι θετικές προοπτικές αντανακλούν επίσης την αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη βέβαιη, εμπιστοσύνη ότι τα πρόσφατα δημοσιονομικά οφέλη και η πολιτική συναίνεση υπέρ της διατήρησης της πορείας μείωσης του χρέους θα αποδειχθούν ανθεκτικά στις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου.

Η επιβεβαίωση του αξιόχρεου Baa3 της Ελλάδας αντανακλά:

• το σταθερό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της χώρας,
• τους ευνοϊκούς διαρθρωτικούς δείκτες βιωσιμότητας του χρέους,
• τις σημαντικές βελτιώσεις στα δημόσια οικονομικά.

Παράλληλα, ο Moody’s επισημαίνει διαρθρωτικές προκλήσεις για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας, όπως:

• το υψηλό δημόσιο χρέος,
• τα μεγάλα εξωτερικά ελλείμματα,
• η μέτρια παραγωγικότητα,
• το σημαντικό απόθεμα προβληματικών δανείων εκτός του τραπεζικού συστήματος, το οποίο επιβαρύνει τα χρεωμένα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Αιτιολόγηση της αξιολόγησης

Ο Moody’s επισημαίνει πως υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διαρκείς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των Αρχών χαλαρώνουν σταδιακά τους μακροχρόνιους περιορισμούς στις επενδύσεις και στην κατανομή των πόρων, ενώ συνεχίζουν να προσελκύουν περισσότερη δραστηριότητα στην επίσημη οικονομία.

Οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα αυξάνονται με φόντο τις βελτιώσεις:

• στη φορολογική διοίκηση,
• στην αδειοδότηση επιχειρήσεων,
• στο πτωχευτικό καθεστώς,
• στις δικαστικές διαδικασίες,
• στη διαχείριση της γης,
• στον χωροταξικό σχεδιασμό,
• στη φορολογία της εργασίας,
• στην πολιτική δεξιοτήτων.

Επιπλέον, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις αναπτύσσονται και εντάσσονται στην επίσημη οικονομία. Αυτό συμπίπτει με την ενίσχυση της απασχόλησης και των εξαγωγών, καθώς και με την υγιέστερη κατάσταση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα.

«Η ισχύς των ενδείξεων ποικίλλει ανάλογα με τους τομείς των μεταρρυθμίσεων και παραμένει αβέβαιη σε αρκετούς από αυτούς, αλλά το εύρος αυτών των θετικών σημάτων αυξάνει την πιθανότητα το σωρευτικό τους αποτέλεσμα να αποδειχθεί σημαντικό για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας», αναφέρει ο Moody’s.

Το αναπτυξιακό μοντέλο της Ελλάδας έχει αποκτήσει περισσότερο επενδυτικό χαρακτήρα και υποστηρίζει όλο και περισσότερο την παραγωγικότητα. Η αύξηση των επενδύσεων είναι ευρύτερη από μια παροδική ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).

Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιπροσώπευαν σχεδόν τα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς το ΑΕΠ από το 2020.

Η πιο πρόσφατη στήριξη από το RRF, μέσω επιχορηγήσεων, επιδοτούμενων δανείων και συμπληρωματικών δημόσιων υποδομών, είναι επομένως πιο πιθανό να έχει ενισχύσει μια ανάκαμψη των επενδύσεων που ήταν ήδη σε εξέλιξη, παρά να την έχει προκαλέσει.

Η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων είναι επίσης λιγότερο συγκεντρωμένη στον τομέα των ακινήτων.

Η διάρθρωση του επιχειρηματικού τομέα γίνεται όλο και πιο ευνοϊκή για την παραγωγικότητα και την αύξηση των εξαγωγών, αν και από επίπεδα που παραμένουν μέτρια σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ.

Η μεταβολή αυτή είναι ορατή στην αυξανόμενη συμβολή των δραστηριοτήτων έντασης γνώσης. Επιπλέον, το μερίδιο των μεγαλύτερων επιχειρήσεων, με 50 και πλέον εργαζόμενους, στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε σε περίπου 60% το 2024 από 45% το 2009, παράλληλα με την ανάπτυξη της μεταποίησης υψηλής τεχνολογίας και των εξαγωγών χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών.

Αυτή η μετάβαση παραμένει ημιτελής, αλλά το σωρευτικό της αποτέλεσμα αυξάνει την πιθανότητα ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της Ελλάδας, τον οποίο ο Moody’s εκτιμά σε περίπου 1,5%, και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα να ξεπεράσουν τις τρέχουσες προσδοκίες του.

Ισχυροί δημοσιονομικοί θεσμοί

Το βασικό σενάριο για την πορεία του δημόσιου χρέους της Ελλάδας παραμένει σε γενικές γραμμές σύμφωνο με τις προσδοκίες του Moody’s κατά την αναβάθμιση του Μαρτίου 2025.

Η συνεχιζόμενη ονομαστική ανάπτυξη, τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα και η ενεργή χρήση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή του χρέους έχουν διατηρήσει τον δείκτη χρέους σε απότομη καθοδική πορεία:

• 146,1% του ΑΕΠ το 2025
• 154,2% του ΑΕΠ το 2024
• 209,4% του ΑΕΠ το 2020, στο υψηλό επίπεδο
• πρόβλεψη για 120% του ΑΕΠ έως το 2030

Τα πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5%-3,0% του ΑΕΠ που στηρίζουν την πορεία μείωσης του χρέους βασίζονται σε ολοένα και πιο σταθερά θεσμικά θεμέλια.

Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης έχει περιορίσει τις δυνατότητες υποδήλωσης εσόδων σε τομείς που ιστορικά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν και έχει συμβάλει σε διαρκείς βελτιώσεις στην είσπραξη εσόδων.

Το εκτιμώμενο κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε σε περίπου 9% το 2024 από 24% το 2019, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τον μέσο όρο της ΕΕ που ήταν 9,5% το 2023.

Η Ελλάδα αξιοποίησε αυτή την ισχυρή δημοσιονομική επίδοση για να επιταχύνει την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους από την περίοδο της κρίσης:

• 5,3 δισ. ευρώ αποπληρώθηκαν πρόωρα στα τέλη του 2025.
• Επιπλέον 13 δισ. ευρώ, ή 5,0% του ΑΕΠ, σχεδιάζεται να αποπληρωθούν έως τα τέλη του 2026.

Η πρόωρη αποπληρωμή μειώνει το ακαθάριστο χρέος και τις μελλοντικές ανάγκες εξυπηρέτησής του και, σύμφωνα με τον Moody’s, καταδεικνύει τη συνεχή δέσμευση για μείωση του χρέους και ενίσχυση των δημοσιονομικών θεσμών και της ανθεκτικότητας του πιστωτικού προφίλ της Ελλάδας.

Λόγοι για επιβεβαίωση του αξιόχρεου Baa3

Η αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας υποστηρίζεται από:

• ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων,
• δυναμική ανάπτυξη,
• ταχέως μειούμενο βάρος του δημόσιου χρέους.

Ωστόσο, αντανακλά επίσης τις διαρθρωτικές προκλήσεις της χώρας.

Η οικονομική ισχύς της χώρας επηρεάζεται αρνητικά από:

• βαθιά αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση,
• μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις,
• πιέσεις στην προσφορά εργασίας και στη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή ικανότητα,
• το παραμένον προβληματικό χρέος σε τμήματα της οικονομίας.

Αν και οι τράπεζες δεν επιβαρύνονται πλέον με υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεγάλο μέρος αυτού του προβληματικού χρέους παραμένει στην οικονομία και εξακολουθεί να επιβαρύνει το αναπτυξιακό δυναμικό.

Όσον αφορά τη δημοσιονομική ισχύ της κυβέρνησης, τα επίπεδα του ελληνικού χρέους θα εξακολουθήσουν να συγκαταλέγονται μεταξύ των υψηλότερων στο σύνολο των χωρών που αξιολογεί ο Moody’s έως το τέλος της δεκαετίας, παρά τη συνεχιζόμενη πρόωρη αποπληρωμή του χρέους της περιόδου της κρίσης.

Ωστόσο, η δομή του χρέους περιορίζει επίσης την έκθεση της Ελλάδας στην αύξηση των επιτοκίων παγκοσμίως.

Η Scope Ratings αναβαθμίζει την Ελλάδα σε BBB+

Στην αναβάθμιση του ελληνικού αξιόχρεου στη βαθμίδα BBB+ με σταθερές προοπτικές από BBB με θετικές προοπτικές προχώρησε ο οίκος Scope Ratings.

Πρόκειται για τη δεύτερη αναβάθμιση του ελληνικού αξιόχρεου εντός της επενδυτικής βαθμίδας από τον Scope, ο οποίος είχε δώσει την επενδυτική βαθμίδα στην Ελλάδα το 2023, πρώτος από τους πέντε μεγάλους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Στην ανακοίνωσή του, ο γερμανικός οίκος σημειώνει ότι η αναβάθμιση στηρίχθηκε:

• στην ταχεία μείωση του χρέους,
• στη βελτίωση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Παράλληλα, το υψηλό δημόσιο χρέος, οι διαρθρωτικοί περιορισμοί στην ανάπτυξη και οι επίμονες εξωτερικές ευπάθειες εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς περιορισμούς.

Γιατί η Scope αναβάθμισε την Ελλάδα σε BBB+

Ειδικότερα, η αναβάθμιση του αξιόχρεου της Ελλάδας σε BBB+ αντανακλά:

• Ραγδαία μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους και ενίσχυση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας, με τη στήριξη μεγάλων και σταθερών πρωτογενών πλεονασμάτων, διαρθρωτικών βελτιώσεων στη φορολογική διοίκηση και τη φορολογική συμμόρφωση, καθώς και ιστορικού συνετής δημοσιονομικής διαχείρισης.
• Βελτίωση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των μεσοπρόθεσμων προοπτικών ανάπτυξης, με τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων, της ισχυρής δυναμικής των επενδύσεων και σημαντικών επενδυτικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.
• Καλύτερες επιδόσεις από τη ζώνη του ευρώ τα τελευταία χρόνια, γεγονός που, σύμφωνα με τον Scope, αποτελεί ολοένα και πιο σαφή ένδειξη ενισχυμένης ανθεκτικότητας σε σχέση με την περίοδο πριν από την πανδημία.

Βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν την αξιολόγηση

Ταχεία μείωση του χρέους και ενισχυμένη δημοσιονομική βιωσιμότητα

Η δημοσιονομική απόδοση της Ελλάδας παραμένει πολύ ισχυρή, υποστηριζόμενη από:

• την ισχυρή αύξηση των εσόδων,
• τις διαρθρωτικές βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση,
• τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης,
• τη συνετή διαχείριση των δαπανών.

Η Ελλάδα κατέγραψε:

• πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ το 2025,
• πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ το 2025.

Ο Scope αναμένει ότι η δημοσιονομική απόδοση της Ελλάδας θα παραμείνει μεταξύ των ισχυρότερων στην ΕΕ, με:

• συνολικό πλεόνασμα περίπου 3,0% του ΑΕΠ το 2026,
• πρωτογενές πλεόνασμα περίπου 4,1% του ΑΕΠ το 2026,
• πρωτογενές πλεόνασμα 3,7% του ΑΕΠ έως το 2027.

Ενίσχυση της φορολογικής διοίκησης

Η διαρκής ενίσχυση της φορολογικής διοίκησης, υποστηριζόμενη από θεσμικές μεταρρυθμίσεις και την ψηφιοποίηση, έχει βελτιώσει σημαντικά την είσπραξη εσόδων.

Ο λόγος των φορολογικών εσόδων αυξήθηκε:

• από 20,5% του ΑΕΠ το 2009
• σε περίπου 28,0% του ΑΕΠ το 2025.

Τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν:

• από 7,1% του ΑΕΠ το 2009
• σε περίπου 9,5% του ΑΕΠ το 2025.

Ο Scope αναμένει ότι οι μεταρρυθμίσεις θα συνεχίσουν να στηρίζουν σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα, τα οποία προβλέπεται να κυμανθούν κατά μέσο όρο γύρω στο 3,0% του ΑΕΠ την περίοδο 2028-31.

Ανάπτυξη και δημόσιο χρέος

Τα διαρκή πρωτογενή πλεονάσματα και οι ευνοϊκές διαφορές μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίων συνεχίζουν να στηρίζουν τη ραγδαία μείωση του δείκτη δημόσιου χρέους της Ελλάδας.

Η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κυμάνθηκε κατά μέσο όρο στο 2,1% την περίοδο 2023-25, σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που ήταν περίπου 1,0%.

Ο Scope προβλέπει ανάπτυξη:

• 1,9% το 2026
• 1,7% το 2027

Σε συνδυασμό με τα συνεχιζόμενα δημοσιονομικά πλεονάσματα, ο Scope αναμένει ότι το δημόσιο χρέος θα μειωθεί:

• σε περίπου 136% του ΑΕΠ το 2026, από 146,1% το 2025,
• σε περίπου 110% του ΑΕΠ έως το 2031.

Ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, στο 3,8% το 2026, πριν αρχίσει να επιβραδύνεται.

Ευνοϊκή δομή του ελληνικού χρέους

Η βιωσιμότητα του χρέους ενισχύεται περαιτέρω από την εξαιρετικά ευνοϊκή δομή του ελληνικού δημόσιου χρέους, η οποία χαρακτηρίζεται από:

• μακρές προθεσμίες λήξης,
• χαμηλούς κινδύνους αναχρηματοδότησης,
• σημαντικά αποθέματα ρευστότητας,
• υψηλό ποσοστό χρηματοδότησης από τον επίσημο τομέα με ευνοϊκούς όρους.

Περίπου 70% του δημόσιου χρέους οφείλεται σε πιστωτές του επίσημου τομέα με εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους.

Η σταθμισμένη μέση διάρκεια του δημόσιου χρέους ανερχόταν σε 18,3 έτη τον Ιούνιο του 2026.

Παράλληλα, τα σημαντικά ταμειακά αποθέματα ύψους περίπου 31 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 13% του ΑΕΠ, παρέχουν σημαντικό απόθεμα ασφαλείας έναντι της μεταβλητότητας της αγοράς.

Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες αναμένεται να παραμείνουν άνετα κάτω από το 10% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα, ενώ οι πληρωμές τόκων ως ποσοστό των κρατικών εσόδων προβλέπεται να παραμείνουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα τα επόμενα χρόνια, με μέσο όρο 6,8% την περίοδο 2026-31.

Σε συνδυασμό με την προληπτική διαχείριση του χρέους, οι παράγοντες αυτοί ενισχύουν τη δυνατότητα αποπληρωμής του.

Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον Scope, η βιωσιμότητα του χρέους της Ελλάδας έχει ενισχυθεί σημαντικά, υποστηρίζοντας την αναβάθμιση σε BBB+, παρά το ακόμη υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΗ: Νέο άνοιγμα στην Πολωνία – Εξαγόρα χαρτοφυλακίου ΑΠΕ 1,2 GW
• Anthropic: Το Claude θέλει να αποκτήσει πρόσβαση στον τραπεζικό σας λογαριασμό
• Πώς ερευνητές «χάκαραν ηθικά» την OpenAI χρησιμοποιώντας Claude και ChatGPT