«Σεισμός» στο χρηματιστήριο της Τουρκίας – Σε εκκαθάριση 131 funds 18,3 δισ. δολαρίων

Επίλεξέ μας ως προτιμώμενη πηγή στο Google

Η απότομη επιδείνωση της ρευστότητας, οι μαζικές αιτήσεις εξαγοράς και οι έρευνες για χειραγώγηση μετοχών. Πώς η İş Bankası και η Ziraat αναλαμβάνουν το «λουκέτο» σε χαρτοφυλάκια $18,3 δισ. και τι δηλώνει ο Μεχμέτ Σιμσέκ.

Σε μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις στις τουρκικές κεφαλαιαγορές των τελευταίων ετών, οι αρχές της Τουρκίας έδωσαν εντολή για την εκκαθάριση 131 επενδυτικών funds, μετά την απότομη επιδείνωση της ρευστότητας και την αναστάτωση που προκάλεσαν μαζικές αιτήσεις εξαγοράς από επενδυτές.

Τη διαδικασία αναλαμβάνουν η İş Bankası και η κρατική Ziraat Bankası, έπειτα από απόφαση της τουρκικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (Capital Markets Board – SPK). Τα funds συνδέονται με επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίου και, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, αντιπροσωπεύουν ενεργητικό άνω των 890 δισ. τουρκικών λιρών, περίπου $18,3 δισ.

Ο υπουργός Οικονομικών και Οικονομικών της Τουρκίας Mehmet Şimşek υποστήριξε ότι η κρίση παραμένει περιορισμένη και δεν συνιστά συστημικό κίνδυνο για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

«Έχουμε θέσει την προβληματική περιοχή σε καραντίνα», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι περίπου το 90% της αγοράς επενδυτικών funds εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά.

Η παρέμβαση των αρχών ήρθε μετά την έντονη πίεση που δέχθηκαν funds όταν επενδυτές άρχισαν να ζητούν μαζικά την εξαγορά των μεριδίων τους.

Η SPK είχε ήδη κλείσει σε αγοραπωλησίες μέσω της πλατφόρμας TEFAS τα funds που είχαν δημιουργηθεί από τις Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy και Bulls Portföy.

Πώς θα γίνει η εκκαθάριση των 131 funds

Η İş Bankası θα αναλάβει τα funds που έχουν δημιουργηθεί από την Tera Portföy, ενώ η Ziraat Bankası θα διαχειριστεί τη διαδικασία για τα funds των A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus και Pusula.

Η διαδικασία προβλέπει:

Σταδιακή ρευστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των funds.
Αποπληρωμή των υποχρεώσεων και των επιτρεπόμενων εξόδων.
Διανομή των διαθέσιμων κεφαλαίων στους επενδυτές αναλογικά με τις συμμετοχές τους.
Καταγραφή των ανεκπλήρωτων εντολών εξαγοράς ως υποχρεώσεων των funds.
Ολοκλήρωση της εκκαθάρισης εντός περίπου τριών μηνών, εκτός εάν η SPK αποφασίσει παράταση.

Σημαντικό είναι ότι η διαδικασία δεν σημαίνει εγγυημένη επιστροφή συγκεκριμένου ποσού στους επενδυτές. Το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί από την αξία στην οποία θα ρευστοποιηθούν τα assets των funds και από τις υποχρεώσεις που θα πρέπει να καλυφθούν.

Πώς δημιουργήθηκε η «φούσκα»

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκονται funds τα οποία, σύμφωνα με αναλύσεις και τις αρχές, είχαν συγκεντρώσει μεγάλες θέσεις σε συγκεκριμένες και συχνά συνδεδεμένες μεταξύ τους εισηγμένες εταιρείες.

Η πρακτική αυτή μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη άνοδο των τιμών των μετοχών και, κατ’ επέκταση, στην αύξηση της καθαρής αξίας ενεργητικού των funds.

Οι υψηλές αποδόσεις προσέλκυσαν νέους επενδυτές. Τα νέα κεφάλαια διοχετεύονταν στη συνέχεια σε μετοχές που βρίσκονταν ήδη στο επίκεντρο της επενδυτικής δραστηριότητας, δημιουργώντας έναν κύκλο ανόδου.

Ο διεθνής πάροχος δεικτών MSCI είχε προειδοποιήσει τον Ιούνιο για ενδείξεις «συντονισμένης συναλλακτικής συμπεριφοράς» που ενδέχεται να επηρέαζαν τις τιμές στην τουρκική χρηματιστηριακή αγορά.

Το σημείο καμπής ήρθε όταν η Pusula Portföy ανακοίνωσε ότι ορισμένα funds της δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν εγκαίρως στις αιτήσεις εξαγοράς επενδυτών.

Η εξέλιξη προκάλεσε νέο κύμα αιτημάτων ανάληψης κεφαλαίων, αυξάνοντας την πίεση στα funds να πουλήσουν assets για να συγκεντρώσουν ρευστότητα.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο:

μαζικές εξαγορές → πωλήσεις assets → πτώση τιμών → χαμηλότερη αξία χαρτοφυλακίων → νέες εξαγορές.

Η πίεση μεταφέρθηκε γρήγορα και στη Borsa Istanbul, με τον βασικό δείκτη BIST 100 να καταγράφει απώλειες περίπου 8% σε εβδομαδιαία βάση, σύμφωνα με τα στοιχεία της 18ης Σεπτεμβρίου. Η επίδοση αυτή ήταν η χειρότερη εβδομαδιαία επίδοση του δείκτη από τον Μάρτιο του 2025.

Παράλληλα με την εκκαθάριση των funds, η τουρκική κεντρική τράπεζα ενίσχυσε τη ρευστότητα στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Στις 17 Σεπτεμβρίου ανακοίνωσε αύξηση της χρηματοδότησης μέσω repo στα 300 δισ. τουρκικές λίρες, ενώ χαλάρωσε επίσης ορισμένες προϋποθέσεις που αφορούν τις συναλλαγές με περιθώριο (margin trading).

Η SPK επέτρεψε προσωρινά στις χρηματιστηριακές εταιρείες να εφαρμόσουν ελάχιστο δείκτη ιδίων κεφαλαίων 20%, έναντι του συνήθους 35%, έως το τέλος της συνεδρίασης της 2ας Οκτωβρίου, ανάλογα με τις πολιτικές διαχείρισης κινδύνου κάθε εταιρείας.

Έρευνα για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς

Η κρίση έχει πλέον και δικαστικές διαστάσεις.

Οι τουρκικές αρχές ανακοίνωσαν ότι τέσσερα άτομα τέθηκαν υπό κράτηση εν αναμονή δίκης, ενώ για 51 άτομα επιβλήθηκαν περιορισμοί στις μετακινήσεις και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, στο πλαίσιο έρευνας για φερόμενη χειραγώγηση funds και μετοχών.

Η SPK έχει επίσης υποβάλει ποινικές καταγγελίες κατά 38 ατόμων και έχει επιβάλει διετείς απαγορεύσεις διαπραγμάτευσης σε σχέση με φερόμενη χειραγώγηση μετοχών τριών εισηγμένων εταιρειών.

Οι κατηγορίες αποτελούν αντικείμενο έρευνας και δεν συνιστούν τελεσίδικες δικαστικές διαπιστώσεις.

Για την κυβέρνηση, το βασικό ζητούμενο είναι να αποτραπεί η μετάδοση της κρίσης στο ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Ο Mehmet Şimşek έχει υποστηρίξει ότι δεν υπάρχει ευρύτερος συστημικός κίνδυνος, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει την ανάγκη για αυστηρότερη εποπτεία στον μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό τομέα.

Από την άλλη πλευρά, αναλυτές που παρακολουθούν την τουρκική αγορά επισημαίνουν ότι η υπόθεση αναδεικνύει ζητήματα σχετικά με τη ρευστότητα μικρότερων μετοχών, τις αποτιμήσεις των funds, τις συγκεντρωμένες θέσεις και το κανονιστικό πλαίσιο.

Το επόμενο κρίσιμο στάδιο θα είναι η ίδια η διαδικασία ρευστοποίησης των assets και το κατά πόσο η αγορά μπορεί να απορροφήσει τις πωλήσεις χωρίς νέα έντονη μεταβλητότητα.

Τι σημαίνει η κρίση σε αριθμούς

131 επενδυτικά funds οδηγούνται σε εκκαθάριση.
Περισσότερα από 890 δισ. τουρκικές λίρες, περίπου $18,3 δισ., συνδέονται με τα υπό εκκαθάριση funds σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία.
Η διαδικασία αναμένεται να διαρκέσει έως περίπου τρεις μήνες.
İş Bankası και Ziraat Bankası αναλαμβάνουν την εκκαθάριση.
Ο BIST 100 υποχώρησε περίπου 8% σε εβδομαδιαία βάση.
Οι αρχές έχουν ξεκινήσει ποινικές και εποπτικές έρευνες για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς.

Η τουρκική αγορά βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα κρίσιμο τεστ: η εκκαθάριση των funds θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με τρόπο που να προστατεύει τους επενδυτές και ταυτόχρονα να περιορίζει τις πιέσεις στις αγορές. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας θα αποτελέσει σημαντικό δείκτη για την αξιοπιστία του νέου εποπτικού πλαισίου της Τουρκίας και για την εμπιστοσύνη των επενδυτών στις κεφαλαιαγορές της χώρας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

Πηγή: Financial Times