Τι θα συμβεί αν ο Τραμπ χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές (midterm) στις ΗΠΑ;

• Το διακύβευμα της 3ης Νοεμβρίου: Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι καλούνται να ανανεώσουν το σύνολο των 435 εδρών της Βουλής των Αντιπροσώπων και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας, σε μια εκλογική αναμέτρηση που λειτουργεί παραδοσιακά ως δημοψήφισμα για τα πεπραγμένα της προεδρίας.
• Η υποχώρηση της δημοτικότητας: Η δημοφιλία του Αμερικανού προέδρου υποχωρεί στο 37,8%, καταγράφοντας αισθητή πτώση από το 49,8% του λαϊκού ψήφου που είχε συγκεντρώσει τον Νοέμβριο του 2024.
• Η μάχη των συσχετισμών: Με τους Ρεπουμπλικανούς να διατηρούν οριακή πλειοψηφία 218-214 στη Βουλή και 53-47 στη Γερυσία, οι Δημοκρατικοί προηγούνται στις δημοσκοπήσεις κατά 8,3 ποσοστιαίες μονάδες στην πρόθεση ψήφου για τη Βουλή. 

Όλος ο πλανήτης στρέφει το βλέμμα του στην 3η Νοεμβρίου, ημερομηνία κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ τίθεται στην ουσία υπό την κρίση των Αμερικανών πολιτών στις ενδιάμεσες εκλογές (midterm elections). 

Ύστερα από σχεδόν δύο χρόνια αμφιλεγόμενων πολιτικών επιλογών, ρητορικής οξύτητας και ιδιαίτερων πρωτοβουλιών σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο, η φθορά της εξουσίας αποτυπώνεται πλέον καθαρά στις δημοσκοπήσεις.

Ενώ τον Νοέμβριο του 2024 ο Τραμπ επικράτησε με ποσοστό 49,8% στη λαϊκή ψήφο, σήμερα το ποσοστό αποδοχής του έχει υποχωρήσει στο 37,8%, σύμφωνα με τον μέσο όρο των μετρήσεων της RealClearPolitics.

Οι ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν τον θεμελιώδη θεσμικό μηχανισμό «αντίβαρων» του αμερικανικού συστήματος. 

Οι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν το σύνολο των 435 μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων, η θητεία των οποίων είναι διετής ώστε να αντανακλά άμεσα τις κοινωνικές τάσεις, καθώς και 35 από τους 100 γερουσιαστές, οι οποίοι υπηρετούν εξαετή θητεία για λόγους θεσμικής σταθερότητας.

Ιστορικά, οι ενδιάμεσες εκλογές λειτουργούν ως «φρένο έκτακτης ανάγκης» απέναντι στον εκάστοτε ένοικο του Λευκού Οίκου, αποστερώντας του συχνά την πλειοψηφία στο Κογκρέσο, όπως συνέβη στο παρελθόν με τους Μπιλ Κλίντον, Τζορτζ Ο. Μπους, Μπαράκ Ομπάμα, Τζο Μπάιντεν, αλλά και τον ίδιο τον Τραμπ στην πρώτη του θητεία το 2018.

Η κοινοβουλευτική ισορροπία κρέμεται από μια κλωστή. Στην υφιστάμενη Βουλή των Αντιπροσώπων, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διατηρεί μια ισχνή πλειοψηφία 218 εδρών έναντι 214 των Δημοκρατικών, με δύο έδρες να παραμένουν κενές και μία να κατέχεται από ανεξάρτητο βουλευτή. 

Στη Γερουσία, οι Ρεπουμπλικανοί ελέγχουν 53 έδρες έναντι 47 των Δημοκρατικών (συμπεριλαμβανομένων των ανεξάρτητων που συνεργάζονται μαζί τους). Για την ανατροπή των συσχετισμών στη Γερουσία, όπου απαιτούνται 51 έδρες για την πλειοψηφία, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται κέρδος τουλάχιστον τεσσάρων εδρών.

Ο εκλογικός χάρτης έχει επηρεαστεί σημαντικά από τον ανασχεδιασμό των περιφερειών (gerrymandering). Κατά τη διετία 2025-2026, οκτώ πολιτείες υπό Ρεπουμπλικανικό έλεγχο, όπως το Τέξας, η Φλόριντα και η Βόρεια Καρολίνα, καθώς και δύο υπό πολιτειακό έλεγχο των Δημοκρατικών, η Καλιφόρνια και η Γιούτα, προχώρησαν σε τροποποιήσεις των ορίων. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του NBC News, οι αλλαγές αυτές προσφέρουν ένα καθαρό πλεονέκτημα 8 εδρών υπέρ των συντηρητικών.

Παρά το τεχνικό αυτό πλεονέκτημα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μάχη της Βουλής γέρνει προς τους Δημοκρατικούς, οι οποίοι διατηρούν προβάδισμα 8,3 ποσοστιαίων μονάδων σε εθνικό επίπεδο. Ακόμη και δίκτυα με συντηρητικό πρόσημο, όπως το Fox News, δείχνουν επικράτηση των Δημοκρατικών με 215 έδρες έναντι 201. Παράλληλα, στη Γερουσία καταγράφονται αμφίρροπες μάχες σε παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικανών, όπως το Οχάιο και το Τέξας, όπου οι υποψήφιοι των Δημοκρατικών εμφανίζουν εκπληκτική δυναμική.

Η εκλογική συμπεριφορά επηρεάζεται αισθητά από την απόσταση μεταξύ των κυβερνητικών διακηρύξεων και της οικονομικής πραγματικότητας. Ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η χώρα διανύει περίοδο ασύλληπτης ευημερίας, επικαλούμενος στοιχεία για εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας και τεράστιες ξένες επενδύσεις, τα επίσημα δεδομένα παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα. Ο επίσημος ιστότοπος του Λευκού Οίκου καταγράφει 11,2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε επενδυτικές δεσμεύσεις —πολύ κάτω από τα 21 τρισεκατομμύρια που διακηρύσσει η προεδρία— στις οποίες περιλαμβάνονται και κονδύλια της προηγούμενης διακυβέρνησης. Παράλληλα, οι 807.000 νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στη διετία κινούνται στα συνήθη ιστορικά επίπεδα.

Στην καθημερινότητα των πολιτών, οι οικονομικοί δείκτες αποτυπώνουν αυξημένες πιέσεις. Ο πληθωρισμός αυξήθηκε από 2,7% τον Νοέμβριο του 2024 σε 3,4% τον Αύγουστο, ενώ το δημόσιο χρέος σκαρφάλωσε από τα 35,9 στα 40,2 τρισεκατομμύρια δολάρια. 

Το ΑΕΠ αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,3% φέτος, από 2,8% το 2024, ενώ η ανεργία παραμένει στο 4,2%. Η επιβάρυνση είναι εμφανής στα νοικοκυριά: η τιμή της βενζίνης αυξήθηκε από τα 3,04 στα 4,41 δολάρια το γαλόνι, το καφέ κατά 47% και το μοσχαρίσιο κρέας κατά 29%, ενώ αυξημένοι εμφανίζονται και οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος. Θετική εξαίρεση αποτελεί η υποχώρηση της τιμής των αβγών στα 2,27 δολάρια η δωδεκάδα, καθώς και η μείωση του εκτιμώμενου αριθμού των μη καταγεγραμμένων μεταναστών από 15,8 σε 13,5 εκατομμύρια.

Στο μέτωπο της εμπορικής και εξωτερικής πολιτικής, οι εμβληματικοί δασμοί της προεδρίας Τραμπ δέχθηκαν σοβαρό πλήγμα. Τον Φεβρουάριο, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε έκνομη την επιβολή δασμών μέσω της νομοθεσίας για έκτακτες οικονομικές ανάγκες, υποχρεώνοντας το κράτος σε επιστροφές ύψους 166 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς τους εισαγωγείς. 

Την ίδια στιγμή, οι διακηρύξεις περί επίλυσης διεθνών συρράξεων προσκρούουν στην πραγματικότητα, καθώς οι μεγάλοι πολεμικοί πυρήνες στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή παραμένουν ενεργοί, με την αμερικανική εμπλοκή στη διαμάχη Ισραήλ-Ιράν να προκαλεί πρόσθετες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.

Σε περίπτωση που οι Δημοκρατικοί εξασφαλίσουν την πλειοψηφία στη Βουλή, αποκτούν τον πλήρη έλεγχο του προϋπολογισμού και τη δυνατότητα μπλοκαρίσματος των νομοθετικών και φορολογικών πρωτοβουλιών του Λευκού Οίκου. Εάν επικρατήσουν και στη Γερουσία, θα ελέγχουν τους διορισμούς ομοσπονδιακών δικαστών, υπουργών και πρεσβευτών. Αν και η δυνατότητα παραπομπής του προέδρου (impeachment) είναι υπαρκτή, η καταδίκη του φαντάζει αδύνατη, καθώς απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων που κανένα σενάριο δεν δίνει στους Δημοκρατικούς.

Εν μέσω αυτής της προοπτικής, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να στηριχθεί ακόμη περισσότερο στα προεδρικά διατάγματα (executive orders). Έχοντας ήδη υπογράψει 288 διατάγματα από την επιστροφή του στην εξουσία —τον υψηλότερο ρυθμό από το 1981— ο Αμερικανός πρόεδρος παρακάμπτει το Κογκρέσο σε κρίσιμους τομείς όπως η μεταναστευτική πολιτική, η ενέργεια και η τεχνητή νοημοσύνη. 

Καθώς τα διατάγματα αυτά δεν λήγουν αυτόματα, τυχόν προσπάθεια ακύρωσής τους από μια δημοκρατική πλειοψηφία θα προσκρούσει στο προεδρικό βέτο. Η εξέλιξη αυτή προαναγγέλλει μια περίοδο διαρκούς θεσμικής αντιπαράθεσης μεταξύ Κογκρέσου και Λευκού Οίκου, με ορατό τον κίνδυνο πολιτικού αδιεξόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ελληνικά ομόλογα και χρηματιστήριο: Γιατί η Ελλάδα επιδεικνύει αντοχές απέναντι στη διεθνή «καταιγίδα»
• Επενδύσεις στην Ελλάδα: Άνοδος 75,7% από το 2019 – Ποιοι κλάδοι πρωταγωνιστούν
• Παρέμβαση Μιχάλη Σάλλα: Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας, μεγάλης ευρωπαϊκής κρίσης