Γονείς δύο ταχυτήτων: Το χάσμα Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα στις οικογενειακές άδειες

• Στους ερωτώμενους 18–54 ετών που έχουν αναθρέψει παιδιά και έχουν εργασιακή εμπειρία, χρήση οικογενειακής άδειας δηλώνει το 80,9% στο Δημόσιο, έναντι 27,4% στον ιδιωτικό τομέα.
• Οι πολλές ώρες εργασίας και η απαιτητική ή εξαντλητική δουλειά αποτελούν το κυριότερο εμπόδιο για συνολικά 61,9% όσων αναφέρουν δυσκολίες στον συνδυασμό εργασίας και φροντίδας.
• Το 67,9% όσων φροντίζουν παιδιά κάτω των 15 ετών δεν χρησιμοποιεί επαγγελματικές υπηρεσίες φροντίδας, ενώ οι συγγενείς και οι φίλοι έχουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των εργαζομένων.

Μια απόσταση 53,5 ποσοστιαίων μονάδων χωρίζει το Δημόσιο από τον ιδιωτικό τομέα στη χρήση οικογενειακών αδειών. Πρόκειται για ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της ειδικής έρευνας της ΕΛΣΤΑΤ για τον συνδυασμό οικογενειακής ζωής και εργασίας, που φωτίζει τις διαφορετικές συνθήκες κάτω από τις οποίες οι εργαζόμενοι μεγαλώνουν παιδιά.

Στο Δημόσιο, το 80,9% δηλώνει ότι έχει λάβει κάποια μορφή οικογενειακής άδειας. Στον ιδιωτικό τομέα, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 27,4%.

Η σύγκριση αφορά άτομα 18–54 ετών που έχουν αναθρέψει παιδιά και εργάζονται ή είχαν εργαστεί. Καταγράφει την προηγούμενη χρήση αδειών και όχι μόνο όσες χορηγήθηκαν μέσα στο 2025.

Το χάσμα φαίνεται και στον συνδυασμό των αδειών

Στον ιδιωτικό τομέα, το 70,7% των ερωτώμενων δηλώνει ότι δεν έχει λάβει οικογενειακή άδεια, έναντι 18% στο Δημόσιο.

Η διαφορά παραμένει μεγάλη όταν εξετάζεται το είδος της άδειας:

• Συνδυασμό άδειας μητρότητας ή πατρότητας και γονικής άδειας έχει χρησιμοποιήσει το 47,1% στο Δημόσιο, έναντι 17,3% στον ιδιωτικό τομέα.
• Μόνο γονική άδεια δηλώνει το 26,6% στο Δημόσιο, έναντι 4,7% στον ιδιωτικό τομέα.
• Μόνο άδεια μητρότητας ή πατρότητας έχει λάβει το 7,2% στο Δημόσιο και το 5,3% στον ιδιωτικό τομέα.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν μεγάλη διαφορά στην πραγματική χρήση των αδειών. Δεν εξηγούν, όμως, από μόνα τους γιατί κάποιος δεν πήρε άδεια ούτε επιτρέπουν να αποδοθεί κάθε περίπτωση σε άρνηση εργοδότη ή σε έλλειψη δικαιώματος.

Διαφορά εμφανίζεται και στον μέσο αριθμό παιδιών που έχουν αναθρέψει οι ερωτώμενοι ηλικίας 18–54 ετών: 1,48 για όσους εργάζονται στο Δημόσιο, έναντι 1,07 στον ιδιωτικό τομέα. Η έρευνα δεν τεκμηριώνει ότι αυτή η απόσταση οφείλεται στις άδειες ή στην εργασιακή ασφάλεια, καθώς μπορεί να συνδέεται και με διαφορετικά χαρακτηριστικά των δύο πληθυσμών, όπως η ηλικία.

Οι πολλές ώρες και η εξάντληση περιορίζουν τον χρόνο φροντίδας

Η ειδική έρευνα πραγματοποιήθηκε στα τέσσερα τρίμηνα του 2025, παράλληλα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού, σε άτομα 18–74 ετών.

Συνολικά, το 29,8% δηλώνει υποχρεώσεις φροντίδας: το 25,7% φροντίζει μόνο παιδιά, το 3,2% μόνο εξαρτώμενους ενήλικες και το 0,9% και τις δύο ομάδες.

Από τους εργαζόμενους με τέτοιες υποχρεώσεις, ένας στους τρεις, ποσοστό 33%, αναφέρει ότι η δουλειά δυσκολεύει τον συνδυασμό τους.

Μεταξύ όσων αντιμετωπίζουν πρόβλημα, οι κυριότερες αιτίες είναι:

• Πολλές ώρες εργασίας: 34,9%.
• Απαιτητική ή εξαντλητική θέση: 27%.
• Απρόβλεπτα ή δύσκολα προγράμματα εργασίας: 13%.
• Μεγάλος χρόνος μετακίνησης μεταξύ κατοικίας και δουλειάς: 12,9%.
• Άλλα εργασιακά εμπόδια: 12,2%.

Οι ώρες και η ένταση της εργασίας συγκεντρώνουν μαζί 61,9%, ενώ ωράρια και μετακινήσεις αφορούν αθροιστικά περίπου έναν στους τέσσερις από όσους δηλώνουν δυσκολία.

Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφεται στις ηλικίες 35–44 ετών. Το 65,7% αυτής της ομάδας έχει υποχρεώσεις φροντίδας, ενώ μεταξύ των εργαζομένων της με τέτοιες υποχρεώσεις το 37,5% αναφέρει σύγκρουση με τη δουλειά.

Οι γυναίκες δηλώνουν συχνότερα τόσο ευθύνες φροντίδας —31,9%, έναντι 27,6% των ανδρών— όσο και δυσκολίες στον συνδυασμό τους με την εργασία, με το σχετικό ποσοστό να φτάνει το 35,4%.

Οι μητέρες παίρνουν συχνότερα άδεια και λείπουν περισσότερο

Η διαφοροποίηση μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι έντονη και στις οικογενειακές άδειες.

Στον πληθυσμό που εξετάζεται για τη χρήση τους, το 75% των ανδρών δηλώνει ότι δεν έχει πάρει οικογενειακή άδεια. Στις γυναίκες, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 46,1%.

Χρήση άδειας αναφέρει το 24% των ανδρών και το 51% των γυναικών. Ο συνδυασμός άδειας μητρότητας και γονικής άδειας αφορά το 39,2% των γυναικών, ενώ στους άνδρες συχνότερη είναι η χρήση μόνο γονικής άδειας, με 16,5%.

Μεταξύ εκείνων που πήραν άδεια, το 85,3% των ανδρών αναφέρει διάρκεια έως έξι μήνες και μόλις το 2,8% πάνω από έναν χρόνο. Στις γυναίκες, το 27,1% αναφέρει διάρκεια πάνω από έξι μήνες και έως έναν χρόνο, ενώ το 30,5% πάνω από έναν χρόνο.

Η χρήση αδειών διαφοροποιείται επίσης ανάλογα με την εκπαίδευση και την ιθαγένεια. Φτάνει το 59,2% στους πτυχιούχους ΑΕΙ/ΤΕΙ και το 58,7% στα άτομα με μεταπτυχιακές σπουδές, αλλά περιορίζεται στο 9,2% σε όσους έχουν ολοκληρώσει έως το Γυμνάσιο. Στους Έλληνες πολίτες διαμορφώνεται στο 40,7%, έναντι 14,3% στα άτομα ξένης ιθαγένειας.

Η φροντίδα στηρίζεται κυρίως στο σπίτι και στους συγγενείς

Το 67,9% όσων φροντίζουν παιδιά κάτω των 15 ετών δεν χρησιμοποιεί υπηρεσίες όπως παιδικό σταθμό, ολοήμερο σχολείο ή μπέιμπι-σίτερ. Το 25,5% χρησιμοποιεί υπηρεσίες για όλα τα παιδιά και το 6,2% για ορισμένα.

Μεταξύ όσων δεν χρησιμοποιούν τέτοιες υπηρεσίες, το 47,6% αναφέρει ως κύριο λόγο ότι προτιμά να φροντίζει τα παιδιά μόνο του ή με τον σύντροφό του. Το 19,4% επικαλείται βοήθεια από συγγενείς και φίλους και το 18,1% ότι τα παιδιά μπορούν πλέον να φροντίζουν τον εαυτό τους.

Προβλήματα των υπηρεσιών δηλώνει ως βασική αιτία το 9,6%: κόστος το 5,6%, διαθεσιμότητα το 3% και ποιοτικά ή άλλα εμπόδια το 1%.

Για τους εργαζόμενους που δεν χρησιμοποιούν υπηρεσίες, η στήριξη συγγενών και φίλων έχει μεγαλύτερο βάρος: αποτελεί τον κύριο λόγο για το 23,1%, έναντι 7,8% των ανέργων.

Η χρήση υπηρεσιών για όλα ή ορισμένα παιδιά φτάνει το 34,9% στους απασχολούμενους, έναντι 17% στους ανέργους. Ανά τύπο νοικοκυριού, η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει χρήση 31,7% στα ζευγάρια με παιδιά και 19,3% στα νοικοκυριά με έναν μόνο ενήλικο και παιδιά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Έρχεται νέα κρίση χρέους στην Ευρωζώνη με επίκεντρο τη Γαλλία;
• Από τον παιδικό «κουμπαρά», στα φιλοδωρήματα – Οι 2+1 αλλαγές για την τσέπη των νοικοκυριών
• Μητσοτάκης: Η Ελλάδα μπαίνει στην «πρώτη γραμμή» της AI με τον «Δαίδαλο»