Τι σημαίνει η ιστορική ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα 

Τις βαθύτερες προεκτάσεις της πρόσφατης ομιλίας του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα αναλύει με άρθρο του στο Project Syndicate ο Λουκάς Τσούκαλης, Πρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ (Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής) και συνεργαζόμενος καθηγητής στη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων του Παρισιού στο Sciences Po…

Όπως επισημαίνει, στην επίσκεψή του στην Αθήνα, ο Μάρκο Ρούμπιο εκθείασε την αρχαία Ελλάδα ως το θεμέλιο του δυτικού πολιτισμού, αντλώντας έμπνευση για τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τον ηγέτη της Δύσης.

Η ομιλία του στην Πνύκα, στον ιστορικό λόφο δυτικά της Ακρόπολης όπου γεννήθηκε η δημοκρατία, αποτελεί μια τολμηρή και εύγλωττη προσπάθεια αναγωγής των ιδεολογικών ριζών του κινήματος MAGA στην αθηναϊκή δημοκρατία, τη χριστιανοσύνη, τις μεγάλες ανακαλύψεις και τις αυτοκρατορικές κατακτήσεις. Το αφήγημα αυτό επικεντρώνεται αυστηρά στη διάκριση ανάμεσα στη Δύση και τον υπόλοιπο κόσμο.

Σύμφωνα με τον Μάρκο Ρούμπιο, οι αξίες που κατέστησαν τη Δύση σπουδαία και κυρίαρχη περιλαμβάνουν τον έντονο ατομικισμό, την αδιάκοπη φιλοδοξία, την τολμηρή εξερεύνηση, την εφευρετικότητα και την αχόρταγη περιέργεια για τον κόσμο και τις αρχές που τον διέπουν. Ωστόσο, στην προσέγγιση αυτή απουσιάζουν παντελώς οι έννοιες της συνεργασίας, της αλληλεγγύης και του κοινού καλού. Το κίνημα MAGA φαίνεται να αντιλαμβάνεται τις ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις ως μια συνεχή διαμάχη όπου επικρατεί ο ισχυρότερος, ενώ οι υπόλοιποι περιθωριοποιούνται.

Η ίδια λογική διέπει την προσέγγιση των διεθνών υποθέσεων, όπου οι ΗΠΑ επιλέγουν την ανεπιφύλακτη επιδίωξη της εθνικής ισχύος. Εάν ο στόχος είναι η διατήρηση της δυτικής κυριαρχίας, οι διεθνείς σχέσεις μετατρέπονται σε ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος, με μόνη εξαίρεση τη διατλαντική συμμαχία. Παράλληλα, απορρίπτεται η εκχώρηση κυριαρχίας σε διεθνείς γραφειοκρατίες, όπως ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Ενδεικτική της στάσης αυτής ήταν η ανακοίνωση εκτεταμένων κυρώσεων κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου λίγες μόλις ημέρες μετά την επίσκεψη στην Αθήνα και στον απόηχο της βράβευσης πρώην δικαστή του με το Νόμπελ Ειρήνης, ενώ στην ομιλία απουσίαζε κάθε αναφορά στο διεθνές δίκαιο.

Αν και η ομιλία εκφωνήθηκε χιλιάδες μίλια μακριά από τις ΗΠΑ, απευθυνόταν κυρίως στο αμερικανικό κοινό μιας βαθιά διχασμένης και άνισης κοινωνίας. Η Ακρόπολη λειτούργησε ως δραματικό φόντο για την ενίσχυση του πολιτικού προφίλ της αμερικανικής ηγεσίας. Σε αντίθεση όμως με άλλους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ που κατέφυγαν σε προσβολές και απειλές προς τους Ευρωπαίους, ο Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε διαφορετική τακτική, δίνοντας έμφαση στην κοινή πολιτισμική κληρονομιά.

Στην ομιλία του, παρότρυνε τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους συμμάχους να αγκαλιάσουν τον αθηναϊκό θυμό, τον οποίο μετέφρασε ως τη φλόγα του πάθους, τη δύναμη, το θάρρος και την υπερηφάνεια. Ωστόσο, αν αναλογιζόταν τον ιστορικό Θουκυδίδη και την εξιστόρηση του Πελοποννησιακού Πολέμου, θα συναντούσε μια άλλη ελληνική λέξη: την ύβριν, τη βαθύτερη αιτία της εσωτερικής πολιτικής παρακμής και της αυτοκρατορικής υπερεπέκτασης που οδήγησαν στην πτώση της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας.

Αντί για εσωτερική αναζήτηση, η αμερικανική πλευρά εστιάζει στην Ευρώπη, θεωρώντας ότι η γηραιά ἤπειρος βρίσκεται σε παρακμή και αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο μιας πολιτισμικής εξαφάνισης, όπως περιγράφηκε στην πρόσφατη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου. Η λίστα των κατηγοριών είναι μακρά: η Ευρώπη θεωρείται ότι επωφελείται δωρεάν από τις ΗΠΑ στο πεδίο της άμυνας, αδυνατεί να σταθεί απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις, επιδεικνύει απολογητική στάση για το αποικιοκρατικό της παρελθόν και επικεντρώνεται υπερβολικά στα δικαιώματα των μειονοτήτων, την κοινωνική πρόνοια, την ψηφιακή ρύθμιση, την κλιματική αλλαγή, τη μετανάστευση και τη λεγόμενη κουλτούρα woke, εκχωρώντας παράλληλα υπερβολική κυριαρχία στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών.

Ωστόσο, η Ευρώπη έχει διδαχθεί πολύτιμα μαθήματα από την καταστροφή δύο παγκοσμίων πολέμων σχετικά με την ανεξέλεγκτη προβολή της εθνικής ισχύος. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν κατανοήσει ότι η πραγματική δύναμη σε έναν αναρχικό και ασύμμετρο κόσμο βρίσκεται στην ενότητα και τη συλλογική δράση.

Ο σύγχρονος κόσμος δεν επιστρέφει σε μια διπολική τάξη πραγμάτων ανάλογη με εκείνη του Ψυχρού Πολέμου, καθώς τα σημάδια του πολυπολικού κόσμου είναι πλέον εμφανή παντού. Μια ιδεολογικά φορτισμένη ομιλία, ακόμη και όταν εκφωνείται στον ιστορικό τόπο όπου γεννήθηκε ο δυτικός πολιτισμός, δεν μπορεί να μεταβάλει αυτή τη νέα παγκόσμια πραγματικότητα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• 40 UNDER 40 2026: Όλοι οι νέοι επιχειρηματίες που ξεχώρισαν φέτος
• «Δαίδαλος»: Ο νέος ελληνικός υπερυπολογιστής στους ισχυρότερους της Ευρώπης – Πώς λειτουργεί
• Έρχεται νέα κρίση χρέους στην Ευρωζώνη με επίκεντρο τη Γαλλία;
• Από τον παιδικό «κουμπαρά», στα φιλοδωρήματα – Οι 2+1 αλλαγές για την τσέπη των νοικοκυριών