Πώς η Ενέργεια ανατρέπει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία 

Η διπλωματία του ντίζελ που ασκεί η Ουάσινγκτον με τη Μόσχα προκαλεί σοβαρές τριβές στις σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με το Κίεβο. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Donald Trump δήλωσε πρόσφατα ότι η Ρωσία και η Ουκρανία συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές εκατέρωθεν. 

Παρά τη δήλωση του Ουκρανού Προέδρου Volodymyr Zelenskyy ότι το Κίεβο ανέστειλε τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια για δύο ημέρες, η Μόσχα συνέχισε τα πλήγματα στις ουκρανικές υποδομές, χωρίς να επιβεβαιώσει καμία συμφωνία εκεχειρίας και απορρίπτοντας ξεχωριστή πρόταση για εκεχειρία εξήντα ημερών.

Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί τις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Μαϊάμι και τη συμφωνία που ανακοίνωσε ο Trump για την αγορά ρωσικού ντίζελ, η οποία περιλαμβάνει προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων. Οι ειδικοί του Atlantic Council αναλύουν τις επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων στις αγορές ενέργειας, τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, τη διμερή συνεργασία Ουάσινγκτον και Κιέβου, καθώς και τις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου.

1. Η σημασία της συμφωνίας ΗΠΑ-Ρωσίας για το ντίζελ και τις τιμές καυσίμων

Ο Reed Blakemore, Διευθυντής Έρευνας και Προγραμμάτων στο Global Energy Center του Atlantic Council, επισημαίνει ότι οι τιμές του ντίζελ αποτελούν πρόβλημα στις ΗΠΑ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, με τη μέση εθνική τιμή να ξεπερνά τα 6 δολάρια ανά γαλόνι. 

Η συμφωνία του Trump με τη Μόσχα αποτελεί περισσότερο πολιτικό στοίχημα παρά ουσιαστική ενεργειακή πολιτική. Οι συμφωνημένοι όγκοι, δηλαδή 300.000 μετρικοί τόνοι άμεσα, 500.000 τον Νοέμβριο και 1.000.000 στη συνέχεια, ισοδυναμούν με περίπου 150.000 βαρέλια την ημέρα αν κατανεμηθούν σε τρεις μήνες, ποσό ελάχιστο σε σύγκριση με τη μέση αμερικανική κατανάλωση 4 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα.

Παράλληλα, η υλοποίηση της συμφωνίας προϋποθέτει ότι η Ουκρανία θα σταματήσει τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια, στερώντας από το Κίεβο έναν από τους λίγους μοχλούς πίεσης που διαθέτει απέναντι στη πολεμική οικονομία της Ρωσίας. Ο Blakemore προσθέτει ότι οι ευρύτερες πιέσεις στην παγκόσμια αγορά θα διατηρηθούν, καθώς η ανάκαμψη των ρωσικών εξαγωγών απαιτεί χρόνο και δεν μπορεί να καλύψει άμεσα το έλλειμμα που προκαλείται από τα προβλήματα στο Στενό του Ορμούζ.

2. Οι επιπτώσεις στις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Κρεμλίνου

Ο Charles Lichfield, Διευθυντής Οικονομικής Πρόβλεψης και Ανάλυσης στο GeoEconomics Center του Atlantic Council, υπογραμμίζει ότι η διευκόλυνση τρίτων χωρών να αγοράζουν ρωσικό ντίζελ εγείρει σοβαρά νομικά και πρακτικά ερωτήματα. 

Παρόλο που το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ήρε προσωρινά τις κυρώσεις στις εισαγωγές ρωσικού ντίζελ έως τον Απρίλιο, ο νόμος του 2022 (Ending Importation of Russian Oil Act) απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο για την πλήρη άρση του απαγορευτικού.

Το GeoEconomics Center υπολόγισε ότι η προτεινόμενη αύξηση των εξαγωγών ντίζελ θα απέφερε στη Ρωσία επιπλέον 4,7 δισεκατομμύρια δολάρια σε εξαγωγικά έσοδα έως το τέλος του έτους, ενισχύοντας το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της, χωρίς όμως να επιλύει το δημοσιονομικό της έλλειμμα των 62 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το κυριότερο όφελος για τη Μόσχα είναι το κλίμα ανοχής απέναντι στις κυρώσεις που καλλιεργεί η στάση της Ουάσινγκτον.

Ο Daniel Fried, Διακεκριμένος Εταίρος στο Atlantic Council και πρώην Βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, σημειώνει ότι η συμφωνία έρχεται σε αντίθεση με την ισχύουσα νομοθεσία περί κυρώσεων και ενθαρρύνει τον Vladimir Putin να συνεχίσει τον πόλεμο, υποδηλώνοντας έλλειψη αφοσίωσης των ΗΠΑ στους στόχους τους. Ωστόσο, εάν η συμφωνία συνδεθεί με μια ενεργειακή εκεχειρία την οποία η Ρωσία θα απορρίψει, ο Trump θα αποκτήσει μια αφορμή να αποσύρει αυτή την αμφιλεγόμενη πρόταση χωρίς πολιτικό κόστος.

3. Η λεκτική αντιπαράθεση Trump–Zelenskyy και οι σχέσεις ΗΠΑ-Ουκρανίας

Ο John Herbst, Ανώτερος Διευθυντής του Eurasia Center του Atlantic Council και πρώην Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ουκρανία, εξηγεί ότι η έντονη κριτική του Zelenskyy προς τον Trump ήταν ουσιαστικά ορθή αλλά τακτικά εσφαλμένη, καθώς ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν ανέχεται την κριτική. Ο Zelenskyy αντιλήφθηκε γρήγορα την κρισιμότητα της κατάστασης και δήλωσε έτοιμος να αποδεχθεί την ενεργειακή εκεχειρία εφόσον τη δεχθεί και η Μόσχα. Ο Putin αποφεύγει να έρθει σε δημόσια αντιπαράθεση με τον Trump, αλλά στην πράξη απορρίπτει τις προτάσεις του, στοχεύοντας στον πλήρη πολιτικό έλεγχο της Ουκρανίας.

Η Shelby Magid, Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Eurasia Center του Atlantic Council, τονίζει ότι διανύουμε μια επικίνδυνη περίοδο στις σχέσεις ΗΠΑ και Ουκρανίας. Στις ΗΠΑ, η διοίκηση Trump εστιάζει στις τιμές των καυσίμων ενόψει των εκλογών, ενώ στην Ουκρανία οι ρωσικές επιθέσεις σε πολίτες και υποδομές έχουν αυξηθεί δραματικά, με τα θύματα μεταξύ των πολιτών να είναι αυξημένα κατά 55% το 2026 σε σύγκριση με το 2025.

Η Magid επισημαίνει ότι υπάρχει ισχυρή διακομματική υποστήριξη προς την Ουκρανία στο αμερικανικό Κογκρέσο. Προειδοποιεί επίσης ότι τυχόν διακοπή της ανταλλαγής πληροφοριών ή των εξοπλιστικών προμηθειών θα εξασθενούσε την Ουκρανία και θα υπονόμευε τον ίδιο τον στόχο του Trump για την επίτευξη μιας βιώσιμης διαπραγματευτικής ειρήνης.

4. Γιατί οι ενεργειακές υποδομές είναι το επίκεντρο του πολέμου και των διαπραγματεύσεων

Σύμφωνα με την Shelby Magid, η ικανότητα της Ουκρανίας να επιβιώσει κατά τη διάρκεια του χειμώνα εξαρτάται άμεσα από τις ενεργειακές της υποδομές, οι οποίες επηρεάζουν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, θέρμανσης και νερού. Η ενέργεια αποτελεί θεμέλιο της εθνικής ασφάλειας και της οικονομικής αντοχής που απαιτείται για τη συνέχιση του πολέμου.

Για τη Ρωσία, ο ενεργειακός τομέας αποτελεί τη βασική πηγή εσόδων για τη χρηματοδότηση των πολεμικών της επιχειρήσεων. Τα στοχευμένα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν αποδείξει ότι μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά στη στρατιωτική μηχανή της Μόσχας. 

Όταν οι αλλαγές στο πολεμικό μέτωπο είναι περιορισμένες, οι εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα κινούνται ταχύτατα και έχουν ευρείες στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές συνέπειες που επηρεάζουν άμεσα τις εσωτερικές εξελίξεις σε όλες τις εμπλεκόμενες χώρες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• 40 UNDER 40 2026: Όλοι οι νέοι επιχειρηματίες που ξεχώρισαν φέτος
• «Δαίδαλος»: Ο νέος ελληνικός υπερυπολογιστής στους ισχυρότερους της Ευρώπης – Πώς λειτουργεί
• Έρχεται νέα κρίση χρέους στην Ευρωζώνη με επίκεντρο τη Γαλλία;
• Από τον παιδικό «κουμπαρά», στα φιλοδωρήματα – Οι 2+1 αλλαγές για την τσέπη των νοικοκυριών