Η ενεργειακή κρίση ξαναφουντώνει τον πληθωρισμό – Νέες αυξήσεις επιτοκίων στον ορίζοντα

• Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε στο 4% τον Οκτώβριο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
• Η ενεργειακή κρίση και οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα εντείνουν τις πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των Ευρωπαίων.
• Η ΕΚΤ εξετάζει νέα αύξηση επιτοκίων τον Δεκέμβριο, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει πάνω από το 4% για μεγάλο μέρος του πρώτου εξαμήνου του 2027.

Σε υψηλό τριετίας διαμορφώθηκε ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη τον Οκτώβριο, φτάνοντας στο διπλάσιο του στόχου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Η νέα επιτάχυνση των τιμών, με βασικούς μοχλούς την ενέργεια και τα τρόφιμα, εντείνει τις ανησυχίες για την πορεία του πληθωρισμού, ενώ οι εκτιμήσεις συγκλίνουν σε περαιτέρω άνοδο το επόμενο διάστημα. Το περιβάλλον αυτό ενισχύει τις φωνές υπέρ μιας νέας αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Δεκέμβριο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός στις 21 χώρες της Ευρωζώνης ανήλθε στο 4% τον Οκτώβριο, έναντι 3,8% τον Σεπτέμβριο, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις των οικονομολόγων. Η σημαντικότερη πίεση προήλθε από την ενεργειακή συνιστώσα του δείκτη, καθώς ο πληθωρισμός στην ενέργεια εκτινάχθηκε σχεδόν στο 20%.

Αντίθετα, ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων και αποτελεί βασικό δείκτη για την αξιολόγηση των υποκείμενων πληθωριστικών πιέσεων, παρέμεινε αμετάβλητος στο 2,5%. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος δεν έχουν ακόμη μεταφερθεί με ευρύ τρόπο στην υπόλοιπη οικονομία, περιορίζοντας προς το παρόν τις ενδείξεις για δευτερογενείς επιπτώσεις.

Ωστόσο, η διατήρηση του δομικού πληθωρισμού σε αυτά τα επίπεδα δεν αρκεί για να απομακρύνει τις ανησυχίες των κεντρικών τραπεζιτών.

«Παρά την απουσία ενδείξεων δευτερογενών επιπτώσεων, τα στοιχεία για τον πληθωρισμό ενισχύουν τα ήδη ισχυρά επιχειρήματα υπέρ μιας αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Δεκέμβριο, καθώς η κεντρική τράπεζα ανησυχεί ότι όσο περισσότερο διαρκεί η ενεργειακή κρίση, τόσο μεγαλύτεροι είναι οι κίνδυνοι να εδραιωθούν ευρύτερες πληθωριστικές πιέσεις», δήλωσε ο Nicola Nobile της Oxford Economics.

Η φετινή άνοδος του πληθωρισμού συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του ενεργειακού κόστους. Η εξέλιξη αυτή επιβαρύνει ιδιαίτερα την Ευρώπη, καθώς πρόκειται για μια περιοχή που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας. Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταφέρονται σταδιακά στη λιανική αγορά, επιβαρύνοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η ΕΚΤ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκιά της την προηγούμενη εβδομάδα, ωστόσο το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης τον Δεκέμβριο κερδίζει έδαφος. Αρκετοί αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας έχουν ήδη εκφράσει την εκτίμηση ότι μια νέα αύξηση επιτοκίων είναι πλέον πιθανή.

Οι αγορές, από την πλευρά τους, ενσωματώνουν στις εκτιμήσεις τους δύο έως τρεις αυξήσεις του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ μέσα στο επόμενο έτος, από το σημερινό επίπεδο του 2,5%. Οι προσδοκίες, ωστόσο, παραμένουν ευμετάβλητες, καθώς επηρεάζονται άμεσα από τις διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου.

Την ίδια ώρα, η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας κινήθηκε προς την ίδια κατεύθυνση με άλλες νομισματικές αρχές, προχωρώντας την Τετάρτη σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική και προαναγγέλλοντας νέες αυξήσεις επιτοκίων. Βασική αιτία είναι ο φόβος ότι οι πληθωριστικές πιέσεις που ξεκινούν από την ενέργεια θα μπορούσαν να επεκταθούν σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Τράπεζα της Αγγλίας συνεδριάζει σήμερα, Πέμπτη, με τις αγορές να αναμένουν αύξηση του βασικού της επιτοκίου στο 4,00%. Η βρετανική κεντρική τράπεζα εκτιμά επίσης ότι ο πληθωρισμός θα ξεπεράσει το 4% στις αρχές του επόμενου έτους.

Οι τιμές των τροφίμων εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις

Πέρα από την ενέργεια, πρόσθετη πηγή ανησυχίας αποτελεί η επιτάχυνση των τιμών των τροφίμων. Ειδικότερα, οι τιμές των μη μεταποιημένων τροφίμων αυξήθηκαν κατά 4,6% σε ετήσια βάση.

Παρότι η συγκεκριμένη κατηγορία αντιπροσωπεύει σχετικά μικρό μερίδιο στο καλάθι του δείκτη τιμών καταναλωτή, περιλαμβάνει προϊόντα που αγοράζονται συχνά από τα νοικοκυριά. Ως εκ τούτου, οι έντονες μεταβολές στις τιμές τους ενδέχεται να επηρεάσουν δυσανάλογα τις προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό, όπως επισημαίνουν οικονομολόγοι.

Ανοδική πορεία ακολούθησαν και άλλες βασικές συνιστώσες του δείκτη. Ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες, που αποτελούν τη μεγαλύτερη επιμέρους κατηγορία στο καλάθι των τιμών καταναλωτή, επιταχύνθηκε στο 3,3% από 3,2% τον προηγούμενο μήνα. Παράλληλα, οι τιμές των βιομηχανικών προϊόντων αυξήθηκαν κατά 1,2%, έναντι 1,1% τον Σεπτέμβριο.

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας δεν έχουν προκαλέσει μέχρι στιγμής ευρείας έκτασης δευτερογενείς επιπτώσεις. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το ενδεχόμενο μετακύλισης του αυξημένου κόστους του ντίζελ και του φυσικού αερίου στις τιμές άλλων αγαθών και υπηρεσιών παραμένει υπαρκτό.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει έμμεσες πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες θα διατηρηθούν ακόμη και αν υποχωρήσουν οι αρχικές αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η κατάσταση των αποθεμάτων φυσικού αερίου. Τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης ενισχύουν τον κίνδυνο περαιτέρω αύξησης του κόστους θέρμανσης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οικονομολόγων. Οι επιπτώσεις αναμένεται να γίνουν περισσότερο αισθητές τους επόμενους μήνες, με τον Ιανουάριο να αποτελεί περίοδο αυξημένης πίεσης, καθώς τότε πραγματοποιούνται παραδοσιακά αναπροσαρμογές στις τιμές ορισμένων αγαθών.

Με βάση τις νεότερες εκτιμήσεις της, η ΕΚΤ αναμένει ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από το 4% για μεγάλο μέρος του πρώτου εξαμήνου του 2027. Στη συνέχεια, προβλέπεται να αποκλιμακωθεί σχετικά γρήγορα, προσεγγίζοντας τα χαμηλά επίπεδα του 2%.

Η εξέλιξη αυτή καθιστά την πορεία των ενεργειακών τιμών καθοριστικό παράγοντα για τις επόμενες αποφάσεις της ΕΚΤ, καθώς η διάρκεια της κρίσης θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό εάν οι σημερινές ανατιμήσεις θα παραμείνουν περιορισμένες ή θα αποκτήσουν ευρύτερο και πιο επίμονο χαρακτήρα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΕΕ: 525 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού σχεδιασμού μικροτσίπ
• Άγκυρα κατά ΕΕ: Κατηγορεί την Κομισιόν ότι υιοθετεί τις θέσεις Ελλάδας και Κύπρου
• Κυβερνοεπιθέσεις στα ψυγεία: Ποια απειλή αντιμετωπίζουν τα ελληνικά σούπερ μάρκετ