Πώς μία χώρα τίναξε στον αέρα το mega deal για τους φόρους στα καπνικά

Σε σκληρό διπλωματικό αδιέξοδο προσέκρουσε η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εκσυγχρονίσει τη φορολογία των καπνικών προϊόντων και των εναλλακτικών μορφών νικοτίνης. Παρά τις πολύωρες διαβουλεύσεις στο συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών (ECOFIN), η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε χωρίς τελική συμφωνία, καθώς η Μάλτα άσκησε βέτο, παραμένοντας η μοναδική από τις 27 χώρες-μέλη που αρνήθηκε να επικυρώσει τον προτεινόμενο συμβιβασμό, σύμφωνα με την Καθημερινή.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη δυσκαμψία του κανόνα της απόλυτης ομοφωνίας που διέπει τα φορολογικά ζητήματα στην ΕΕ, αφήνοντας στον αέρα μια αναθεώρηση οδηγίας που παραμένει ουσιαστικά καθηλωμένη από το 2011.

Από την πλευρά της, η ιρλανδική προεδρία επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις. Ο υπουργός Οικονομικών της Ιρλανδίας Σάιμον Χάρις χαρακτήρισε τη στήριξη 26 κρατών-μελών ως εξαιρετικό επίτευγμα, ξεκαθαρίζοντας ότι η προεδρία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την προσπάθεια και θα συνεχίσει τις εντατικές παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις τις επόμενες εβδομάδες για να καμφθεί η αντίσταση της Βαλέτας.

Το παρασκήνιο του συμβιβασμού: Πώς πείστηκαν Φινλανδοί και Εσθονοί

Για να επιτευχθεί η σύγκλιση των 26 εταίρων, η ιρλανδική προεδρία κατέθεσε δύο τροποποιητικές προτάσεις της τελευταίας στιγμής, οι οποίες ξεκλείδωσαν τις επιφυλάξεις του Βορρά:

• Σακουλάκια νικοτίνης (pouches): Αποσύρθηκε η άμεση σκληρή φορολόγηση για τα φακελάκια νικοτίνης, με πρόβλεψη επανεξέτασης των συντελεστών μέσω μελλοντικής, αυτόνομης νομοθετικής πρωτοβουλίας, ικανοποιώντας το πάγιο αίτημα του Ελσίνκι.

• Κατάργηση της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής: Απορρίφθηκε η αυτόματη αύξηση των ελάχιστων φόρων βάσει πληθωρισμού, στοιχείο που επέτρεψε στην Εσθονία να προσχωρήσει στο στρατόπεδο της συμφωνίας.

• Το «όχι» της Μάλτας: Παρά τις παραχωρήσεις, η κυβέρνηση της Μάλτας επέμεινε ότι οι νέοι ελάχιστοι συντελεστές παραμένουν υπέρμετρα δυσβάσταχτοι για τη δική της αγορά, μπλοκάροντας την έκδοση απόφασης.

Το κλιμακωτό σχέδιο αυξήσεων και η ελληνική ασπίδα έως το 2036

Η συμβιβαστική πρόταση περιόρισε σημαντικά τις ακραίες αρχικές απαιτήσεις της Κομισιόν, η οποία ζητούσε εκτόξευση του ελάχιστου φόρου στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα (από μόλις 90 ευρώ σήμερα).

Ο οδικός χάρτης που αποδέχθηκαν τα 26 κράτη-μέλη διαμορφώνεται ως εξής:

• Σταδιακή κλιμάκωση: Ο ελάχιστος ειδικός φόρος ορίζεται στα 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα από τον Ιούλιο του 2028, ανεβαίνει στα 170 ευρώ το 2030 και αγγίζει τα 200 ευρώ το 2032.

• Διεύρυνση της φορολογητέας ύλης: Εισάγονται ενιαίοι ευρωπαϊκοί κανόνες για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα υποκατάστατα νικοτίνης.

• Η ειδική μεταχείριση της Ελλάδας: Η ελληνική πλευρά υπερψήφισε τον συμβιβασμό, έχοντας κλειδώσει μεταβατική περίοδο προσαρμογής έως το 2036. Όπως τόνισε ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, η Αθήνα εξασφάλισε ηπιότερους συντελεστές και ευνοϊκότερη ρύθμιση για τον λεπτοκομμένο καπνό, θωρακίζοντας την αγορά απέναντι στο λαθρεμπόριο και προστατεύοντας την εγχώρια παραγωγή.

Προειδοποίηση Κομισιόν για «μαύρη τρύπα» 13 δισ. ευρώ

Στην αντίπερα όχθη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμηνύει ότι τα περιθώρια ελιγμών έχουν εξαντληθεί.

Ο επίτροπος Βόπκε Χούκστρα έστειλε αυστηρό μήνυμα, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει σχεδόν κανένα περιθώριο περαιτέρω υποχωρήσεων και υπενθυμίζοντας πως οι απώλειες εσόδων από τα κενά του ισχύοντος καθεστώτος ανέρχονται σε 13 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Στην ελληνική αγορά, όπου ο ειδικός φόρος ανέρχεται σε 82,50 ευρώ πάγιο ανά 1.000 τσιγάρα συν 26% αναλογικό φόρο —διαμορφώνοντας τη συνολική φορολογική επιβάρυνση στα 3,83 ευρώ σε ένα πακέτο των 4,80 ευρώ— η διατήρηση των μεταβατικών ρητρών θεωρείται ζωτικής σημασίας για να αποτραπεί ένα άμεσο καταναλωτικό και φορολογικό σοκ.