Η Ελλάδα βελτιώνεται, η Γαλλία πιέζεται: Πώς αλλάζουν οι δημοσιονομικές ισορροπίες στην Ευρώπη

Δεκαπέντε περίπου χρόνια μετά την κρίση χρέους, οι δημοσιονομικές ισορροπίες στην Ευρώπη έχουν αλλάξει αισθητά. Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Κύπρος συγκαταλέγονται στις οικονομίες με θετική τάση πιστοληπτικής αξιολόγησης από τη Morningstar DBRS, έχοντας ενισχύσει τη θέση των δημόσιων οικονομικών τους.

Την ίδια στιγμή, η Γαλλία και το Βέλγιο αντιμετωπίζουν αρνητικές προοπτικές, ενώ στην Πολωνία η επιδείνωση της δημοσιονομικής εικόνας οδήγησε ήδη σε υποβάθμιση. Η διαφοροποίηση αποκτά μεγαλύτερη σημασία ενόψει του 2027, όταν οι κυβερνήσεις θα πρέπει να χρηματοδοτήσουν αυξημένες κοινωνικές και αμυντικές ανάγκες, με το κόστος δανεισμού να παραμένει υψηλότερο από εκείνο της περιόδου μετά το 2008.

Η δημοσιονομική προσαρμογή στηρίζει την Ελλάδα

Σύμφωνα με την ανάλυση της DBRS, οι χώρες που δοκιμάστηκαν περισσότερο από την κρίση της Ευρωζώνης έχουν πραγματοποιήσει και ορισμένες από τις σημαντικότερες δημοσιονομικές προσαρμογές. Η πρόοδος αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη βελτίωση της πιστοληπτικής τους εικόνας τα τελευταία χρόνια.

Για την Ελλάδα, ο οίκος είχε επιβεβαιώσει στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 την αξιολόγηση BBB, μεταβάλλοντας την τάση από σταθερή σε θετική. Η απόφαση στηρίχθηκε στην εκτίμηση ότι ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ θα συνεχίσει να μειώνεται σημαντικά, με τη συνδρομή της ανάπτυξης και της διατήρησης πρωτογενών πλεονασμάτων.

Η θετική τάση υποδηλώνει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης της αξιολόγησης, χωρίς να προεξοφλεί αναβάθμιση. Για την ελληνική οικονομία, το ζητούμενο είναι η συνέχιση της προόδου σε ένα περιβάλλον που αυξάνει τις απαιτήσεις από τους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Οι δυσκολίες της Γαλλίας και η υποβάθμιση της Πολωνίας

Στην άλλη πλευρά της ευρωπαϊκής εικόνας βρίσκονται οικονομίες όπου η άνοδος του χρέους συνδυάζεται με περιορισμένες πολιτικές δυνατότητες προσαρμογής.

Η Γαλλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η προσπάθεια περιορισμού των δημοσιονομικών ανισορροπιών συναντά ισχυρές κοινωνικές απαιτήσεις, ενώ τα περιθώρια αύξησης των εσόδων είναι περιορισμένα. Η αρνητική τάση της αξιολόγησής της αντανακλά αυτές τις πιέσεις. Αρνητική παραμένει και η τάση για το Βέλγιο.

Στην Πολωνία, η DBRS προχώρησε στις 6 Νοεμβρίου σε υποβάθμιση από A σε A (low), αλλάζοντας παράλληλα την τάση από αρνητική σε σταθερή. Ο οίκος συνδέει την απόφαση με την αύξηση των κοινωνικών μεταβιβάσεων, των αμυντικών δαπανών και του κόστους τόκων, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των εσόδων.

Εκτιμά ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα κινηθεί περίπου στο 7% του ΑΕΠ το 2026 και το 2027, ενώ δεν αναμένει σημαντική προσαρμογή πριν από τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2027.

Το ακριβότερο χρήμα αυξάνει την πίεση

Η DBRS αναμένει ότι τα θεμελιώδη πιστοληπτικά χαρακτηριστικά των κρατών θα παραμείνουν γενικά ανθεκτικά το 2027. Η συνεχιζόμενη αύξηση του δημόσιου χρέους, ωστόσο, δημιουργεί κινδύνους για τις αξιολογήσεις σε βάθος χρόνου.

Παρότι τα πραγματικά επιτόκια δεν βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα με βάση τη μακροχρόνια ιστορική εμπειρία, απέχουν από το εξαιρετικά χαμηλό κόστος χρήματος στο οποίο είχαν συνηθίσει οι κυβερνήσεις μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση.

Καθώς οι παλαιότερες υποχρεώσεις αναχρηματοδοτούνται, το αυξημένο κόστος μπορεί να απορροφά μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων πόρων. Οι πιέσεις είναι πιο άμεσες για χώρες κάτω από την επενδυτική βαθμίδα, όπου η άνοδος των αποδόσεων μπορεί να δυσκολέψει ουσιαστικά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Περισσότερες ανάγκες, στενότερα περιθώρια

Το δημοσιονομικό πρόβλημα εντείνεται από την απόσταση ανάμεσα στη συνολική οικονομική εικόνα των νοικοκυριών και στην εμπιστοσύνη τους για το μέλλον. Παρά την ανθεκτικότητα των συνολικών ισολογισμών τους, η απαισιοδοξία παραμένει έντονη, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων και των οικονομικά ευάλωτων.

Η στέγαση, η ενέργεια, η απασχόληση, η εκπαίδευση και η υγειονομική περίθαλψη τροφοδοτούν αιτήματα για πρόσθετη στήριξη. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις ανάγκες για συντάξεις και υγεία, περιορίζοντας την προσφορά εργασίας.

Σε αυτές τις υποχρεώσεις προστίθενται οι μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες λόγω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Για τις κυβερνήσεις με υψηλά ελλείμματα, η εξισορρόπηση αυτών των αναγκών γίνεται δυσκολότερη, ιδιαίτερα όταν οι εκλογές και η πολιτική πόλωση περιορίζουν τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων.

Η ελληνική περίπτωση ξεχωρίζει μέσα σε αυτό το περιβάλλον χάρη στη βελτίωση της δημοσιονομικής της πορείας. Η διατήρηση αυτής της κατεύθυνσης θα κρίνει και το περιθώριο για το επόμενο βήμα στην πιστοληπτική της αξιολόγηση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τι θα σήμαινε μια Nvidia χωρίς τον Τζένσεν Χουάνγκ; Η έρευνα που ανησυχεί τους επενδυτές
• Εξαγορές δισεκατομμυρίων υπό πίεση: Το νέο τοπίο στις ΗΠΑ μετά τις εκλογές
• Τράπεζες: Κέρδη 3,8 δισ. ευρώ στο εννεάμηνο και διανομές 690 εκατ. στους μετόχους
• Black Friday: Δύο στους τρεις Έλληνες ετοιμάζονται για αγορές – Πόσα θα ξοδέψουν