AI και δολάριο: Το στοίχημα της Fed και οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία το 2027
- 22/11/2026, 14:20
- SHARE
Όταν ο Κέβιν Γουόρς ανέλαβε τα ηνία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) τον Μάιο, η λίστα των αναγνωσμάτων του πιθανότατα κυριαρχούνταν από τους Μίλτον Φρίντμαν και Άνταμ Σμιθ. Έξι μήνες αργότερα, στη θέση τους θα μπορούσαν κάλλιστα να βρίσκονται οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας Ισαάκ Ασίμοφ, Άρθουρ Κλαρκ και Φίλιπ Ντικ. Υπό την ηγεσία του Γουόρς, η τεχνητή νοημοσύνη (AI) μετατράπηκε ραγδαία από ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας σε μία από τις καθοριστικές μεταβλητές για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές του 2027, με τις εξελίξεις της τελευταίας εβδομάδας να επιβεβαιώνουν αυτή τη μεταστροφή.
Αντί να εστιάζει αποκλειστικά στον πληθωρισμό ή στον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας, ο επικεφαλής της Fed αφιερώνει πλέον μεγάλο μέρος της προσοχής του σε ένα νέο κρίσιμο ερώτημα: πώς το AI θα αναδιαμορφώσει τόσο την αμερικανική οικονομία όσο και την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου. Η κεντρική τράπεζα χαρτογραφεί ήδη ενεργά σενάρια για τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία αυτή μπορεί να μεταμορφώσει τη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη.
Σε ομιλία του στις 16 Νοεμβρίου, ο Γουόρς επεσήμανε ότι αυτό που ξεχωρίζει την τεχνητή νοημοσύνη ως οικονομικό παράγοντα είναι η ικανότητά της να εκτοξεύσει τη δημιουργία ιδεών, αλλάζοντας τη μέθοδο και την ταχύτητα της καινοτομίας. Όπως τόνισε, εάν διευρυνθεί η παραγωγή ιδεών, η ανάπτυξη θα μπορούσε να διατηρηθεί σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο.
Σε παρόμοια συμπεράσματα καταλήγει ολοένα και περισσότερο και η Wall Street. Σε πρόσφατο σημείωμά της, η Goldman Sachs υποστήριξε ότι μέρος της ανθεκτικότητας του αμερικανικού νομίσματος αντανακλά τον ενθουσιασμό των επενδυτών για τις εταιρείες που αναμένεται να επωφεληθούν περισσότερο από την άνθηση του AI, διαπιστώνοντας ότι η πορεία του δολαρίου συνδέεται άμεσα με την απόδοση των μετοχών τεχνητής νοημοσύνης, τόσο στις καλές όσο και στις κακές περιόδους.
Ακόμη πιο μακριά προχώρησε ο επικεφαλής έρευνας συναλλάγματος της Deutsche Bank, Τζορτζ Σαραβέλος, ο οποίος καθιέρωσε τον όρο «δολάριο AI» (AI dollar). Ο ίδιος εξηγεί ότι η έκρηξη των επενδύσεων γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη είναι ο λόγος που διαψεύστηκαν οι προβλέψεις για αποδυνάμωση του δολαρίου φέτος. Κοιτάζοντας μπροστά, προειδοποίησε ότι μια ουσιαστική υποβάθμιση των προσδοκιών για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες (CapEx) στο AI θα οδηγούσε πιθανότατα σε πτώση των πραγματικών αποδόσεων στις ΗΠΑ, θα περιόριζε τις εισροές ξένων κεφαλαίων στις μετοχές και θα υπονόμευε δύο από τους σημαντικότερους πυλώνες στήριξης του νομίσματος.
Ωστόσο, αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι στην τελευταία του ομιλία ο Γουόρς επέλεξε να εστιάσει στους κινδύνους και όχι στα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης. Ενώ νωρίτερα μέσα στη χρονιά τόνιζε συχνά τη δυναμική του AI να αυξήσει την παραγωγικότητα και το «όριο ταχύτητας» της οικονομίας —δίνοντας στη Fed μεγαλύτερη ευελιξία ακόμη και σε περιόδους ισχυρής ανάπτυξης— πλέον ο τόνος του είναι σαφώς πιο επιφυλακτικός. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι κανένας τεχνολογικός μετασχηματισμός δεν είναι ακίνδυνος και ότι, αν αγνοηθούν οι κίνδυνοι σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να αποδειχθούν εξαιρετικά αποσταθεροποιητικοί και οικονομικά δαπανηροί.
Μία από τις βασικές ανησυχίες είναι ότι η υπέρμετρη αισιοδοξία γύρω από το AI μπορεί τελικά να συγκρουστεί με την οικονομική πραγματικότητα. Έπειτα από χρόνια τεράστιων επενδύσεων και εκτόξευσης των χρηματιστηριακών αποτιμήσεων, οι αναμενόμενες αποδόσεις ενδέχεται να απογοητεύσουν, πυροδοτώντας μια απότομη ανατιμολόγηση των περιουσιακών στοιχείων που σχετίζονται με το AI, ευρύτερη οικονομική επιβράδυνση και αύξηση της ανεργίας. Αυτοί ακριβώς οι φόβοι εξηγούν γιατί η Fed υποβάλλει πλέον σε προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων (stress-tests) ένα ευρύ φάσμα σεναρίων για την τεχνητή νοημοσύνη.
Τις προειδοποιήσεις αυτές ενίσχυσε την ίδια εβδομάδα και ο διοικητής της Fed, Μάικλ Μπαρ, εστιάζοντας στην αυξανόμενη έκθεση του χρηματοπιστωτικού συστήματος στον κλάδο. Πέρα από το ζήτημα των αποτιμήσεων, η ανάπτυξη υποδομών AI χρηματοδοτείται ολοένα και περισσότερο μέσω δανεισμού. Σύμφωνα με τον Μπαρ, η κεντρική τράπεζα μελετά τρία κανάλια μέσω των οποίων το λεγόμενο «χρέος προηγμένης υπολογιστικής» θα μπορούσε να απειλήσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα: την ταχεία διόγκωση του δανεισμού των εταιρειών AI, τα ολοένα και πιο κυκλικά δίκτυα χρηματοδότησης και ένα πλέγμα πολύπλοκων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων που συνδέονται με τον τομέα. Σε περίπτωση σημαντικής διόρθωσης στις επενδύσεις AI, οι πιέσεις από αυτούς τους τρεις παράγοντες θα μπορούσαν να πολλαπλασιάσουν το σοκ.
Ο Μπαρ αποκάλυψε ότι το εντός ισολογισμού χρέος των επτά μεγαλύτερων εταιρειών AI αυξήθηκε κατακόρυφα φέτος και αναμένεται να ξεπεράσει τα 800 δισεκατομμύρια δολάρια πριν από το τέλος του έτους, παρομοιάζοντας αυτή την έκρηξη δανεισμού με τον επενδυτικό κύκλο των τηλεπικοινωνιών στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 2000.
Την ίδια στιγμή που οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εστιάζουν στους χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, οι επενδυτές ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για το ενδεχόμενο μια κάμψη στο AI να εξελιχθεί σε κρίση για το δολάριο. Η αναλύτρια της Nordea, Κίρστι Σούντε Μίντουν, σημείωσε ότι οι αμερικανικές μετοχές τεχνολογίας έχουν προσφέρει ισχυρές αποδόσεις τα τελευταία χρόνια, ενισχύοντας το δολάριο, όμως η πορεία προς την κερδοφορία παραμένει αβέβαιη και μια απότομη πτώση στη Wall Street θα οδηγούσε σε σημαντική αποδυνάμωση του νομίσματος.
Τα χρηματιστηριακά κέρδη του κλάδου προσέλκυσαν τεράστιους όγκους ξένων κεφαλαίων στις ΗΠΑ, στηρίζοντας το δολάριο καθώς οι ξένοι επενδυτές μετέτρεπαν τα τοπικά τους νομίσματα για να αγοράσουν μετοχές εταιρειών AI. Αυτή η δυναμική αφήνει τόσο τη Wall Street όσο και το αμερικανικό νόμισμα σε υψηλή εξάρτηση από την εμπορική επιτυχία της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως εξηγεί η Μίντουν, μεγάλο μέρος των εσόδων του κλάδου προέρχεται από εταιρείες ανάπτυξης μοντέλων, όπως η OpenAI και η Anthropic, και τη διαρκώς αυξανόμενη ανάγκη τους για χωρητικότητα σε κέντρα δεδομένων (data centers). Παρόλα αυτά, πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις συνεχίζουν να καταγράφουν σημαντικές ζημίες. Εάν περιοριστεί η πρόσβαση σε κεφάλαια πριν προκύψουν κέρδη, η ζήτηση σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα του AI θα μπορούσε να καταρρεύσει, συμπαρασύροντας τα εταιρικά κέρδη, τις αποτιμήσεις και τελικά το ίδιο το δολάριο.
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η οικονομική συμβολή της τεχνολογίας ίσως είναι ακόμη μεγαλύτερη από ό,τι δείχνουν τα επίσημα στατιστικά στοιχεία. Η Μέρι Κέιτ Γκόντφρεϊ από το Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (CFR) εκτιμά ότι οι συμβατικές μετρήσεις υποεκτιμούν τη συμβολή του AI στην ανάπτυξη των ΗΠΑ, επειδή μεγάλο μέρος του εξοπλισμού που τροφοδοτεί αυτή την επανάσταση εισάγεται και κατά συνέπεια αφαιρείται από τους υπολογισμούς του ΑΕΠ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Bloomberg που επικαλείται η ίδια, η ανάπτυξη των ΗΠΑ το 2025 θα είχε φτάσει το 3,1% αντί του επίσημου 2,3%, εάν αφαιρούνταν αυτές οι στρεβλώσεις. Επιπλέον, οι επενδύσεις στο AI πυροδότησαν έκρηξη στην κατασκευή data centers και δημιούργησαν περίπου ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, τα οφέλη δεν έχουν κατανεμηθεί ομοιόμορφα, καθώς πολλά νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος δεν επωφελήθηκαν από το χρηματιστηριακό ράλι και συνεχίζουν να πιέζονται από τον υψηλό πληθωρισμό, το ενεργειακό κόστος και τη βραδεία αύξηση των μισθών. Παράλληλα, τα πολυαναμενόμενα κέρδη παραγωγικότητας δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί στην πράξη. Ο ανώτερος ερευνητής του CFR, Βινχ Νγκουιέν, εκτιμά ότι η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη θα προέλθει από τη διάχυση των τεχνολογιών, αλλά θα χρειαστούν τα επόμενα πέντε έως οκτώ χρόνια για να αποδώσει. Την ίδια ώρα, πρόσφατη μελέτη της McKinsey υπολογίζει ότι μεταξύ 6 και 16 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ ενδέχεται να εκτοπιστούν την επόμενη δεκαετία, γεγονός που σημαίνει ότι η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να έρθει εις βάρος της απασχόλησης, ιδίως για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας.
Προς το παρόν, οι αγορές παραμένουν εστιασμένες στη θετική πλευρά. Ο στρατηγικός αναλυτής της Barclays, Θεμιστοκλής Φιωτάκης, υποστηρίζει ότι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για το AI θα παραμείνουν ισχυρός ούριος άνεμος ανάπτυξης έως το 2027, στηρίζοντας τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και το δολάριο. Αντίστοιχα, ο Στίβεν Ένγκλαντερ της Standard Chartered θεωρεί τη λογική απλή: εάν η καινοτομία οδηγήσει σε ισχυρότερη παραγωγικότητα, υψηλότερα κέρδη και υψηλότερο επιτόκιο ισορροπίας, τα παγκόσμια κεφάλαια θα συνεχίσουν να ρέουν προς τις ΗΠΑ.
Ορισμένοι αναλυτές βλέπουν ακόμη βαθύτερες γεωοικονομικές προεκτάσεις. Η Μαλίκα Σακντέβα της Deutsche Bank υποστηρίζει ότι τα «δολάρια μικροτσίπ» (chip dollars) αντικαθιστούν το σύστημα του πετροδολαρίου που διαμόρφωσε τη μεταπολεμική εποχή, επισημαίνοντας ότι η άνοδος των ημιαγωγών ως μοχλού κυριαρχίας του δολαρίου αντανακλά τη μετάβαση της αμερικανικής ισχύος από τη γεωπολιτική στην τεχνολογική ηγεσία.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: τι θα συμβεί εάν ο επενδυτικός κύκλος του AI σκοντάψει, εάν η ζήτηση απογοητεύσει, εάν τα κέρδη δεν έρθουν ποτέ ή εάν επιβεβαιωθεί η καθηγήτρια του Wharton, Τζέσικα Γουόχτερ, η οποία προειδοποιεί ότι η σημερινή επέκταση του AI μπορεί να εξελιχθεί στη «μεγαλύτερη κακή κατανομή κεφαλαίων στην ιστορία».
Οι κίνδυνοι αυτοί ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της Silicon Valley, καθώς το ράλι του δολαρίου αποτελεί ήδη πηγή έντονης πίεσης για τον υπόλοιπο κόσμο. Ο Μάικλ Χάρτνετ της BofA Global Research προειδοποιεί ότι εάν το δολάριο συνεχίσει την ανοδική του πορεία, μπορεί να μετατραπεί σε «σφαίρα κατεδάφισης» (wrecking ball) για τις παγκόσμιες αγορές, ενώ η Έμιλι Ρόλαντ της Manulife John Hancock Investments σημειώνει ότι η ισχύς του δολαρίου σφίγγει τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες παγκοσμίως και δημιουργεί αντίθετους ανέμους για τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου.
Αυτή η πίεση είναι ιδιαίτερα εμφανής στην Ασία. Η πιο επιθετική στάση της Fed υπό τον Γουόρς —ο οποίος από τον Μάιο που διαδέχθηκε τον Τζερόμ Πάουελ αποδείχθηκε πολύ πιο προσηλωμένος στην καταπολέμηση του πληθωρισμού από ό,τι αναμενόταν— έχει αλλάξει δραματικά το τοπίο. Με τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ να παραμένει στο 3,7% και την ανθεκτική αγορά εργασίας να διατηρεί την οικονομία σε σταθερή τροχιά, τα περιθώρια της Fed για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής παραμένουν περιορισμένα.
Για τις ασιατικές οικονομίες, οι συνέπειες είναι πλέον αδύνατο να αγνοηθούν. Νομίσματα από το ιαπωνικό γεν και την ινδική ρουπία έως τη ρουπία Ινδονησίας, το πέσο Φιλιππίνων και το μπατ Ταϊλάνδης δέχονται ισχυρές πιέσεις, αναγκάζοντας τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής από το Τόκιο έως την Τζακάρτα να βρίσκονται σε διαρκή επιφυλακή. Αν σε όλα αυτά προστεθεί και η αβεβαιότητα γύρω από τη σύγκρουση στο Ιράν, η βαρυτική έλξη του δολαρίου γίνεται ακόμη ισχυρότερη. Ενώ ο κόσμος εξακολουθεί να συζητά για το αν η τεχνητή νοημοσύνη θα μεταμορφώσει την παγκόσμια οικονομία, οι αγορές έχουν ήδη πάρει την απόφασή τους: το δολάριο διαπραγματεύεται πλέον ως νόμισμα AI, και ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το 2027 ίσως είναι το τι θα συμβεί αν αυτό το στοίχημα χαθεί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Μετά τις χειραψίες, οι δεσμεύσεις: Τι συμφώνησαν Τραμπ, Σι και Πούτιν – Τι αναφέρεται στη «Διακήρυξη Ειρήνης»
- «Η νέα γενιά ρωτά. Ο Πρωθυπουργός απαντά»: Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο CEO Initiative Forum 2026
- Fortune Greece Exclusive: Το μήνυμα του Mark Cuban στους Έλληνες επιχειρηματίες
- Γεωργιάδης στο Fortune Greece: Τι λέει για τους φόρους σε καπνικά, αλκοόλ και προϊόντα με ζάχαρη ή αλάτι
Πηγή: Asia Times