ΕΕ: Δάνειο 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία με προτεραιότητα στα ευρωπαϊκά όπλα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να κατευθύνει την Ουκρανία κυρίως στην αγορά ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων, μέσω ενός νέου δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ, εκτός εάν υπάρχει «επείγουσα ανάγκη» και δεν διατίθεται εναλλακτική λύση εντός Ευρώπης. Οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνονται σε πρόταση που παρουσίασε την Τετάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Στόχος του σχεδίου είναι να διασφαλιστεί η χρηματοδοτική βιωσιμότητα της Ουκρανία, καθώς ο πόλεμος πλήρους κλίμακας με τη Ρωσία εισέρχεται στο πέμπτο έτος του. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, το Κίεβο κινδυνεύει να εξαντλήσει τη ρευστότητά του έως την άνοιξη, εάν δεν υπάρξει νέα χρηματοδοτική ένεση.
Η Ευρώπη καλύπτει το κενό των ΗΠΑ
Η ευθύνη χρηματοδότησης περνά πλέον σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει δραστικά τη στήριξή τους μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε το σχέδιο δανεισμού «ένα πολύ ισχυρό μήνυμα που επαναβεβαιώνει την ακλόνητη δέσμευση της Ευρώπης για την ασφάλεια, την άμυνα και τη μελλοντική ευημερία της Ουκρανίας».
Πού θα κατευθυνθούν τα 90 δισ. ευρώ
Το πακέτο των 90 δισ. ευρώ προορίζεται να καλύψει τόσο στρατιωτικές όσο και βασικές κρατικές ανάγκες της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια. Από το συνολικό ποσό, 60 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην άμυνα, ενώ 30 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για τη διατήρηση βασικών κρατικών λειτουργιών.
Η Επιτροπή στοχεύει στην εκταμίευση της πρώτης δόσης τον Απρίλιο, μετά την οριστικοποίηση της πρότασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Προτεραιότητα στα ευρωπαϊκά όπλα – με εξαιρέσεις
Το σχέδιο προβλέπει σαφή προτεραιότητα σε προμήθειες εντός ΕΕ, στο πλαίσιο της προσπάθειας ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι «η Ουκρανία είναι χώρα σε πόλεμο» και ότι η άμυνά της μπορεί να εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα εξοπλισμού σε πολύ σύντομο χρόνο.
Σε περιπτώσεις «επείγουσας ανάγκης» και εφόσον δεν υπάρχει εναλλακτική εντός ΕΕ, το Κίεβο θα μπορεί να προχωρά σε αγορές εκτός Ευρώπης, αλλά μόνο κατόπιν έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Χωρίς χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι το έγγραφο της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής του δανείου. Η ΕΕ φαίνεται διατεθειμένη να διατηρήσει το χρέος στους λογαριασμούς της για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, αναλαμβάνοντας παράλληλα την πληρωμή των τόκων, με ετήσιο κόστος που εκτιμάται στα 3 δισ. ευρώ.
Ο επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει σταθερή διάρκεια για το δάνειο» και ότι αυτό «θα ανακυκλώνεται».
Η απουσία σαφούς ορίζοντα αποπληρωμής συνιστά πρωτοφανές βήμα για την ΕΕ, η οποία παραδοσιακά αποφεύγει τον κοινό δανεισμό, με εξαίρεση έκτακτες περιπτώσεις όπως η πανδημία – τότε, ωστόσο, υπήρχαν σαφή όρια και χρονοδιαγράμματα.
Το ρωσικό χρήμα παραμένει στο τραπέζι
Η Ουκρανία δεν θα υποχρεωθεί να αποπληρώσει το δάνειο εφόσον η Ρωσία αποζημιώσει το Κίεβο για τις ζημιές του πολέμου, όπως είχαν συμφωνήσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες τον Δεκέμβριο. Μέχρι τότε, τα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας παραμένουν δεσμευμένα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να αξιοποιηθούν μελλοντικά για την κάλυψη του δανείου.
Η φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι ένα νέο δάνειο με βάση ρωσικά κεφάλαια «παραμένει στο τραπέζι», αν και πολιτικά μια τέτοια επιλογή θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη στο παρόν στάδιο.
