ΕΕ – ΗΠΑ ενώνουν δυνάμεις στα κρίσιμα ορυκτά για να σπάσουν το κινεζικό μονοπώλιο
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτείνει επίσημη στρατηγική συνεργασία με τις ΗΠΑ για τη μείωση της εξάρτησης από τα κινεζικά κρίσιμα ορυκτά.
- Το σχέδιο περιλαμβάνει κοινά έργα, μηχανισμούς τιμολόγησης, αποθέματα ασφαλείας και συντονισμό σε περιορισμούς εξαγωγών.
- Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη γεωπολιτική και βιομηχανική αντιπαράθεση Δύσης-Κίνας για τον έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού τεχνολογιών αιχμής.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται να προτείνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μια φιλόδοξη στρατηγική συνεργασία για τα κρίσιμα ορυκτά, με στόχο τον περιορισμό της επιρροής της Κίνας στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για τις σύγχρονες τεχνολογίες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Βρυξέλλες είναι έτοιμες να υπογράψουν μνημόνιο κατανόησης (MoU) με την Ουάσινγκτον, το οποίο προβλέπει την κατάρτιση ενός «Οδικού Χάρτη Στρατηγικής Συνεργασίας» εντός τριών μηνών. Η κίνηση αυτή έρχεται καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει την ταχεία σύναψη διεθνών συμφωνιών για τη διαφοροποίηση των πηγών κρίσιμων πρώτων υλών.
Τα κρίσιμα ορυκτά – όπως το λίθιο, το κοβάλτιο και οι σπάνιες γαίες – αποτελούν βασικό συστατικό για την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, μπαταριών, ημιαγωγών, αμυντικών συστημάτων και τεχνολογιών καθαρής ενέργειας. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την κινεζική παραγωγή και επεξεργασία, γεγονός που δίνει στο Πεκίνο σημαντική γεωοικονομική ισχύ.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση
Το ευρωπαϊκό σχέδιο περιλαμβάνει:
- Κοινά έργα εξόρυξης και επεξεργασίας κρίσιμων ορυκτών
- Μηχανισμούς στήριξης τιμών, ώστε να προστατευθούν οι δυτικοί παραγωγοί από φθηνές κινεζικές εξαγωγές
- Ασφαλείς και ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ
- Αμοιβαίες εξαιρέσεις από περιορισμούς εξαγωγών
- Συνεργασία σε έρευνα και καινοτομία σε όλη την αλυσίδα αξίας
- Ανταλλαγή πληροφοριών και διαφάνεια στην αγορά
- Δημιουργία αποθεμάτων στρατηγικών ορυκτών και ενδεχόμενης κοινής ομάδας αντιμετώπισης κρίσεων
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του μνημονίου στον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας, σε μια περίοδο που οι σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ δοκιμάστηκαν από δηλώσεις του προέδρου Τραμπ σχετικά με πιθανή αγορά της Γροιλανδίας, η οποία ανήκει στη Δανία.
Γεωπολιτική πίεση και χρονικοί περιορισμοί
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η Κίνα έχει επιβάλει στο παρελθόν περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, προκαλώντας ανησυχία στη Δύση. Παράλληλα, οι ΗΠΑ προωθούν τη δημιουργία μηχανισμού τιμολόγησης και στρατηγικών αποθεμάτων – με τον πρόεδρο Τραμπ να ανακοινώνει πρόσφατα πρόγραμμα 12 δισ. δολαρίων για εθνικό απόθεμα κρίσιμων ορυκτών.
Ωστόσο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο μια ουσιαστική συμφωνία μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα, δεδομένου ότι η ανάπτυξη νέων μεταλλευτικών έργων απαιτεί χρόνο και σημαντικές επενδύσεις.
Το διακύβευμα
Η πρόταση της ΕΕ καταδεικνύει ότι η μάχη για τον έλεγχο των κρίσιμων ορυκτών αποτελεί πλέον κεντρικό άξονα της παγκόσμιας οικονομικής και γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, το στοίχημα είναι σαφές: λιγότερη εξάρτηση από την Κίνα και μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία σε έναν κόσμο αυξανόμενων ανταγωνισμών.
