ΕΕ: Μείωση εισαγωγών ορυκτών καυσίμων μετά την κρίση στο Ιράν – Πού παρατηρούνται αυξήσεις

• Οι εισαγωγές LNG στην ΕΕ μειώθηκαν οριακά, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφηκε πτώση 20%.
• Γερμανία, Ιταλία και Βέλγιο αύξησαν τις εισαγωγές, με τη Γερμανία να καταγράφει άνοδο 72%.
• Η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη από ΗΠΑ και Ρωσία, ενώ οι ΑΠΕ και η ηλεκτροκίνηση ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα.

Εκατό ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, η Ευρώπη επιχειρεί να περιορίσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, σε ένα περιβάλλον έντονης αστάθειας στις αγορές ενέργειας. Σύμφωνα με ανάλυση του Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA), οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην ΕΕ έχουν μειωθεί κατά 1,2% από τον Μάρτιο, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο η πτώση φτάνει το 20%.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά την προσπάθεια των ευρωπαϊκών οικονομιών να περιορίσουν την ενεργειακή τους έκθεση, ιδιαίτερα μετά τις αναταράξεις που προκάλεσε η αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

Οι «εξαιρέσεις» που αυξάνουν την εξάρτηση

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Τρεις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης – η Γερμανία, η Ιταλία και το Βέλγιο – κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση, αυξάνοντας τις εισαγωγές LNG.

Ιδιαίτερα η Γερμανία κατέγραψε άνοδο 72% στις εισαγωγές LNG σε ετήσια βάση για το διάστημα Μαρτίου–Μαΐου 2026, τη μεγαλύτερη μεταξύ των κρατών-μελών. Η Ιταλία, η οποία ήδη αντιμετωπίζει προκλήσεις στην επίτευξη των στόχων εκπομπών για το 2030, και το Βέλγιο ακολουθούν την ίδια τάση, ενισχύοντας την εξάρτησή τους από εισαγόμενη ενέργεια.

Αυξημένη εξάρτηση από ΗΠΑ και Ρωσία

Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από βασικούς προμηθευτές παραμένει ισχυρή. Οι εισαγωγές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκαν κατά 5%, από την Αλγερία κατά 11%, από τη Ρωσία κατά 25% και από τη Νορβηγία κατά 84% στο ίδιο διάστημα.

Οι ΗΠΑ καλύπτουν πλέον περίπου το 60% των εισαγωγών LNG της ΕΕ, ενισχύοντας τον ρόλο τους ως βασικού ενεργειακού εταίρου. Παράλληλα, η μείωση των εισαγωγών από το Κατάρ συνδέεται άμεσα με τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Το κόστος της κρίσης και ο ρόλος των ΑΠΕ

Η ενεργειακή κρίση έχει ήδη σημαντικό δημοσιονομικό αντίκτυπο, με το συνολικό κόστος για την ΕΕ να εκτιμάται στα 60 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, μόλις το 5% κατευθύνθηκε σε επενδύσεις ηλεκτροποίησης, παρά το γεγονός ότι θεωρούνται κρίσιμες για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα.

Αντίθετα, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός απορρόφησης των πιέσεων. Η ηλιακή ενέργεια μόνο εξοικονόμησε περίπου 12,8 δισ. ευρώ στην Ευρώπη μέχρι τις αρχές Ιουνίου, ενώ συνολικά οι καθαρές μορφές ενέργειας μείωσαν τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 51 δισ. ευρώ το 2025.

Η στροφή σε ηλεκτροκίνηση και ενεργειακή αποδοτικότητα

Παράλληλα, νοικοκυριά και επιχειρήσεις επιταχύνουν τη μετάβαση σε πιο αποδοτικές ενεργειακές λύσεις. Οι πωλήσεις αντλιών θερμότητας αυξήθηκαν κατά 25% σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Πολωνία, ενώ η ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα παρουσιάζει σημαντική άνοδο.

Η ανάπτυξη της ηλεκτροπαραγωγής από χαμηλές εκπομπές άνθρακα αρχίζει επίσης να επηρεάζει τις τιμές ενέργειας, περιορίζοντας τη σύνδεσή τους με τις διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων. Χώρες με υψηλή διείσδυση ΑΠΕ, όπως η Ισπανία, εμφανίζουν πιο σταθερές και χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε σύγκριση με οικονομίες που εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο.

Το ζητούμενο: ενεργειακή ανθεκτικότητα

Η ευρωπαϊκή εμπειρία των τελευταίων μηνών αναδεικνύει ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στη διαφοροποίηση προμηθευτών. Η επιτάχυνση της ηλεκτροποίησης, η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών και οι επενδύσεις σε δίκτυα και υποδομές αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.