ΕΕ: Σχέδιο για διεύρυνση «δύο ταχυτήτων» – Ένταξη νέων μελών χωρίς δικαίωμα ψήφου

Έντονες συζητήσεις και διαφορετικές προσεγγίσεις προκαλεί στους κόλπους των υποψήφιων προς ένταξη χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα σχέδιο που επεξεργάζονται στις Βρυξέλλες και προβλέπει την είσοδό τους στο ευρωπαϊκό κλαμπ χωρίς, τουλάχιστον αρχικά, πλήρη δικαιώματα ψήφου.

Χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων, που εδώ και χρόνια βρίσκονται σε αναμονή για ένταξη, εμφανίζονται διχασμένες: άλλες θεωρούν αδιαπραγμάτευτο να απολαμβάνουν εξ αρχής όλα τα δικαιώματα των κρατών-μελών, ενώ άλλες δηλώνουν διατεθειμένες να αποδεχθούν μια μεταβατική περίοδο «μερικής συμμετοχής», αρκεί να καθίσουν στο τραπέζι των ευρωπαϊκών αποφάσεων.

Ο φόβος των βέτο και η αναζήτηση λύσης

Σύμφωνα με το Politico, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να παραχωρεί πλήρη δικαιώματα ψήφου στους νέους εταίρους μόνο αφού προηγουμένως η ΕΕ προχωρήσει σε θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Στόχος είναι να αποφευχθεί η περαιτέρω παράλυση της Ένωσης από τα αλλεπάλληλα βέτο, σε μια περίοδο που ήδη η λήψη ομόφωνων αποφάσεων αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη.

Ενδεικτικό είναι ότι ζητήματα όπως οι κυρώσεις απαιτούν σήμερα τη σύμφωνη γνώμη όλων των κρατών-μελών, με τις κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας να έχουν επανειλημμένα μπλοκάρει ή καθυστερήσει κρίσιμες αποφάσεις.

Ποιοι λένε «ναι» και ποιοι αντιδρούν

Ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα, εμφανίζεται θετικός στο ενδεχόμενο. Δηλώνει μάλιστα ότι η χώρα του θα αποδεχόταν ακόμη και την προσωρινή απουσία Αλβανού επιτρόπου στις Βρυξέλλες, προκειμένου να μην έρθει σε σύγκρουση με ισχυρά κράτη-μέλη όπως η Γαλλία και η Γερμανία. «Στο τέλος της ημέρας, αυτοί είναι οι ενήλικες της οικογένειας», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Παρόμοια στάση υιοθετεί και η πρώην πρόεδρος της Γεωργίας, Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία θεωρεί λογικό οι μικρότερες και νεότερες χώρες να μη διαθέτουν εξ αρχής ίσο λόγο με τα ιδρυτικά και ισχυρότερα μέλη, εφόσον αυτό διευκολύνει τη λήψη αποφάσεων.

Αντίθετα, η Ουκρανία εμφανίζεται κατηγορηματικά αντίθετη. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ξεκαθαρίσει ότι η ένταξη στην ΕΕ «δεν μπορεί παρά να είναι πλήρης», ιδίως μετά τις εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις που υλοποιεί η χώρα εν μέσω πολέμου.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το Μαυροβούνιο, το πιο προχωρημένο υποψήφιο κράτος, το οποίο εκτιμά ότι δεν υπάρχει λόγος αλλαγής των όρων ένταξης, τονίζοντας ότι η ΕΕ έχει ήδη λειτουργήσει στο παρελθόν με 28 κράτη-μέλη.

Τι έρχεται τους επόμενους μήνες

Η συζήτηση για «ένταξη χωρίς πλήρη δικαιώματα» επανήλθε στο προσκήνιο στα τέλη του 2024, ως μια προσπάθεια να ξεμπλοκάρει η διεύρυνση, η οποία συναντά αντιστάσεις από ορισμένες πρωτεύουσες – με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Βουδαπέστη και τις απειλές βέτο στην ουκρανική υποψηφιότητα.

Η επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, προανήγγειλε ότι συγκεκριμένες προτάσεις θα παρουσιαστούν τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με «εξωτερικές αποσταθεροποιητικές δυνάμεις» που επιδιώκουν την αποτυχία της.

Πριν οριστικοποιηθεί οποιοδήποτε σχέδιο, θα απαιτηθεί λεπτομερής νομικός έλεγχος και πολιτική διαβούλευση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Όπως σημειώνει η Κος, πέρα από τις τεχνικές διαπραγματεύσεις, το κρίσιμο στοίχημα παραμένει η πολιτική συναίνεση των υφιστάμενων κρατών-μελών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ιράν: Η κόκκινη γραμμή του Τραμπ και το ρίσκο γενικευμένης σύγκρουσης – Πάνω από 2.500 οι νεκροί
• Τραμπ: Δασμοί 25% σε όποια χώρα συναλλάσσεται με το Ιράν – Ποιοι επηρεάζονται
• ΗΠΑ: «Πάγωμα» βίζας για 75 χώρες – Ποιους αφορά και τι αλλάζει στο πλαίσιο