ΕΕ: Χαλαρώνει τους κανόνες για τις εκπομπές ρύπων της βιομηχανίας

• Η Κομισιόν προτείνει χαλάρωση των κανόνων για τις εκπομπές ρύπων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
• Παρατείνονται έως το 2038 τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών και εισάγονται νέοι μηχανισμοί αντιστάθμισης.
• Η πρόταση ανοίγει νέο κύκλο διαπραγματεύσεων για την ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικότητας και κλιματικών στόχων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στους κανόνες που διέπουν τις εκπομπές ρύπων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, επιχειρώντας να μειώσει την πίεση που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις από το αυξανόμενο κόστος της πράσινης μετάβασης.

Η πρόταση αφορά την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), του βασικού μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, και αναμένεται να ανοίξει έναν νέο κύκλο πολιτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών-μελών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Όπως γράφει το Politico, η τελική πρόταση διαμορφώθηκε ύστερα από έντονες εσωτερικές διαβουλεύσεις και αντικατοπτρίζει μια πιο φιλική προς τη βιομηχανία προσέγγιση σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Στόχος της Κομισιόν είναι να διατηρήσει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, χωρίς όμως –όπως υποστηρίζει– να τεθεί σε κίνδυνο η επίτευξη των μακροπρόθεσμων κλιματικών στόχων της Ένωσης.

Τι αλλάζει

Στην καρδιά της πρότασης βρίσκεται η επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών. Η Επιτροπή εισηγείται τη μείωση του λεγόμενου Linear Reduction Factor (LRF), δηλαδή του ετήσιου ποσοστού με το οποίο περιορίζεται το συνολικό ανώτατο όριο εκπομπών. Για την περίοδο 2031-2035 ο συντελεστής προτείνεται να μειωθεί από 4,4% σε 3,7%, ενώ από το 2036 θα περιοριστεί περαιτέρω στο 1,7%.

Η αλλαγή αυτή σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα έχουν στη διάθεσή τους περισσότερα δικαιώματα εκπομπών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε σχέση με ό,τι προέβλεπε ο προηγούμενος σχεδιασμός. Στην πράξη, η πλήρης αυστηροποίηση του συστήματος μετατίθεται χρονικά, δίνοντας περισσότερο περιθώριο προσαρμογής στις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων

Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει την παράταση της χορήγησης δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών έως το 2038 για κλάδους που επηρεάζονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), όπως η χαλυβουργία, το τσιμέντο και άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Η διατήρηση των δωρεάν δικαιωμάτων θεωρείται κρίσιμη από τη βιομηχανία, η οποία υποστηρίζει ότι η απότομη κατάργησή τους θα επιβάρυνε σημαντικά το κόστος παραγωγής και θα μείωνε την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έναντι ανταγωνιστών εκτός ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκτιμούν ότι η παράταση αποδυναμώνει τα κίνητρα για ταχύτερη μείωση των εκπομπών.

Νέα εργαλεία συμμόρφωσης

Για πρώτη φορά, η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί στις επιχειρήσεις, από το 2036, να χρησιμοποιούν πιστώσεις άνθρακα από έργα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης για να αντισταθμίζουν μέρος των εκπομπών τους. Επιπλέον, στο ETS θα ενταχθούν 250 εκατ. τόνοι πιστώσεων απορρόφησης άνθρακα, οι οποίες θα διατεθούν μέσω δημοπρασιών κατά την περίοδο 2031-2040.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα μέτρα αυτά θα προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις και θα συμβάλουν στη συγκράτηση του κόστους συμμόρφωσης, χωρίς να μεταβάλλεται ο συνολικός προσανατολισμός της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.

Επενδύσεις και νέες υποχρεώσεις

Η πρόταση προβλέπει ακόμη ότι τουλάχιστον το 50% των εσόδων που προκύπτουν από το ETS θα πρέπει να επιστρέφει στις επιχειρήσεις υπό μορφή επενδύσεων για έργα απανθρακοποίησης. Παράλληλα, αλλάζει και ο τρόπος χορήγησης των δωρεάν δικαιωμάτων: το μεγαλύτερο μέρος τους θα συνδέεται πλέον με συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια και με την υλοποίηση μέτρων που μειώνουν τις εκπομπές.

Την ίδια στιγμή, το σύστημα επεκτείνεται και σε νέους τομείς, καθώς από το 2031 θα ενταχθούν σταδιακά και οι μονάδες αποτέφρωσης αποβλήτων, ενώ στον τομέα των αερομεταφορών προβλέπεται ειδικό καθεστώς για ορισμένες διεθνείς πτήσεις.

Οι αντιδράσεις

Οι προτάσεις αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο έντονων διαπραγματεύσεων τους επόμενους μήνες. Η βιομηχανία υποστηρίζει ότι οι αλλαγές κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς μειώνουν το κόστος της πράσινης μετάβασης σε μια περίοδο αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού.

Αντίθετα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και αρκετοί υποστηρικτές πιο φιλόδοξων κλιματικών πολιτικών εκτιμούν ότι η επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των εκπομπών αποδυναμώνει το σημαντικότερο εργαλείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ο επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, υπερασπίστηκε την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι παραμένει πλήρως ευθυγραμμισμένη με τον στόχο της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις στην καθαρή βιομηχανία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• UBS: Γιατί γίνονται ξανά «ελκυστικές» οι ευρωπαϊκές μετοχές – Το μεγάλο στοίχημα στις τράπεζες
• Κράτος Δικαίου: Πρόοδος της Ελλάδας σε Δικαιοσύνη και ΜΜΕ – Οι τέσσερις συστάσεις της Κομισιόν
• Eurostat: Στο 3,9% ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Ιούνιο – Στο 2,8% στην Ευρωζώνη