Ένας μισθός, διπλή δουλειά: Η παγίδα της «θέσης εργασίας δύο ρόλων» εξαντλεί τους εργαζομένους

Της Bilin Lin

Οι εταιρείες συνεχίζουν να περικόπτουν θέσεις εργασίας στο όνομα της αποδοτικότητας. Μια νέα έρευνα υποδεικνύει ότι η ίδια η εργασία δεν εξαφανίζεται.

Η έκθεση ‘Workforce 2026’ της Korn Ferry —η οποία δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο και βασίστηκε σε έρευνα μεταξύ 16.000 και πλέον επαγγελματιών σε 11 παγκόσμιες αγορές— διαπίστωσε ότι το 62% των ερωτηθέντων δήλωσε πως ο φόρτος εργασίας του αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ το 61% ανέφερε ότι εκτελούσε καθήκοντα που αντιστοιχούν σε περισσότερους από έναν ρόλους. Σχεδόν οι μισοί (45%) δήλωσαν ότι ήταν υπερβολικά απασχολημένοι για να παράγουν ουσιαστικά αποτελέσματα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη.

Τα ευρήματα αυτά έρχονται στο φως τη στιγμή που οι εταιρείες συνεχίζουν να απλοποιούν τις οργανωτικές τους δομές (μειώνοντας τα ιεραρχικά επίπεδα). Τον περασμένο μήνα, η Uber ανακοίνωσε ότι θα περικόψει περίπου το 10% του εργατικού της δυναμικού —δηλαδή περίπου 3.300 υπαλλήλους— και θα μειώσει τον αριθμό των στελεχών διοίκησης κατά 20%. Ο CEO Dara Khosrowshahi παρουσίασε την αναδιάρθρωση ως μέσο για τη δημιουργία «σαφέστερης ανάληψης ευθύνης, ταχύτερης λήψης αποφάσεων και περισσότερου χρόνου αφιερωμένου στη δημιουργία αντί για τον συντονισμό», δηλώνοντας παράλληλα ότι τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν θα επανεπενδυθούν στην ανάπτυξη και την καινοτομία. Σε αντίθεση με ορισμένα στελέχη του κλάδου της τεχνολογίας, δεν απέδωσε τις περικοπές στην τεχνητή νοημοσύνη.

Τα στοιχεία της Korn Ferry εγείρουν ένα ερώτημα σχετικά με την άλλη όψη αυτής της προσπάθειας για αποδοτικότητα: Μήπως οι εταιρείες καταργούν θέσεις εργασίας ταχύτερα απ’ ό,τι καταργούν το ίδιο το έργο; Η εταιρεία συμβούλων αποκαλεί το φαινόμενο «εργασία δύο ρόλων» (two-job job) — αναφερόμενη σε εργαζομένους που δηλώνουν ότι καλύπτουν τις αρμοδιότητες περισσότερων του ενός ρόλων, συχνά διαχειριζόμενοι παράλληλα συστήματα ΑΙ πέρα ​​από τα συνήθη καθήκοντά τους.

Τα στελέχη που παραμένουν στις θέσεις τους επιβλέπουν περισσότερο προσωπικό από ποτέ και αισθάνονται την πίεση να εντείνεται. Η Korn Ferry διαπίστωσε ότι το 42% των οργανισμών προχώρησε σε περικοπές διοικητικών θέσεων κατά το προηγούμενο έτος. Περισσότεροι από τους μισούς (55%) από τους εναπομείναντες μάνατζερ δήλωσαν εξαντλημένοι, ενώ το 39% των εργαζομένων ανέφερε ότι η έλλειψη στελεχών διοίκησης τους άφηνε με την αίσθηση της έλλειψης κατεύθυνσης.

Τουλάχιστον μία εταιρεία φαίνεται να επανεξετάζει το πόσο μακριά θα πρέπει να φτάσει σε αυτή την κατεύθυνση. Στις 12 Σεπτεμβρίου, το Fortune ανέφερε —επικαλούμενο το Business Insider— ότι η Meta είχε αρχίσει να ρωτά ορισμένα στελέχη που δεν κατείχαν διοικητικές θέσεις (αλλά εργάζονταν ατομικά) στο τμήμα Εφαρμοσμένης Τεχνητής Νοημοσύνης αν επιθυμούσαν να επιστρέψουν σε διοικητικούς ρόλους. Πρόκειται για μια μερική αναστροφή της πορείας της εταιρείας, η οποία πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του προηγούμενου έτους καταργώντας διοικητικές βαθμίδες.

Κατάργηση θέσεων εργασίας έναντι απολύσεων εργαζομένων

Ο Peter Cappelli, καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων στη σχολή Wharton, αμφισβήτησε το κατά πόσον η περικοπή θέσεων μάνατζερ αποφέρει τα οφέλη παραγωγικότητας που προσδοκούν οι εταιρείες.

«Η περικοπή θέσεων μάνατζερ δεν καθιστά τη λειτουργία πιο αποδοτική όσον αφορά την παραγωγικότητα», δήλωσε ο Cappelli στο Fortune. Οι μάνατζερ, όπως εξήγησε, επιλύουν προβλήματα βοηθώντας τις ομάδες τους να ολοκληρώσουν το έργο τους. «Απλώς μειώνονται τα κόστη και, κυρίως, ο αριθμός των εργαζομένων — κριτήριο με το οποίο αξιολογούν την κατάσταση ειδικά οι οικονομικοί διευθυντές».

Ο Cappelli έκανε επίσης διάκριση μεταξύ της κατάργησης θέσεων εργασίας και της απόλυσης εργαζομένων. «Το ίδιο έργο πρέπει να καλύπτεται από τους εναπομείναντες εργαζόμενους», είπε. «Στην πραγματικότητα, είναι λανθασμένος ο όρος ‘κατάργηση θέσεων εργασίας’. Αυτό που συμβαίνει είναι η απόλυση εργαζομένων».

Για πολλούς εργαζόμενους, το ΑΙ δεν καθιστά την εργασία ευκολότερη. Η εταιρεία Korn Ferry διαπίστωσε ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ των ανώτατων στελεχών (C-suite) και των εργαζομένων στην πρώτη γραμμή: το 79% των CEO ανέφερε βελτιωμένη αποδοτικότητα χάρη στο AI, σε σύγκριση με το 51% των εργαζομένων που δεν κατείχαν διοικητικές θέσεις. Μεταξύ των εργαζομένων που η εταιρεία χαρακτήρισε ως «κουρασμένους από την τεχνητή νοημοσύνη», το 52% δήλωσε ότι η χρήση της τεχνολογίας είχε αυξήσει τον φόρτο εργασίας τους.

Η ακαδημαϊκή έρευνα συγκλίνει προς την ίδια κατεύθυνση. Μια προκαταρκτική μελέτη τον Ιούλιο —από τους Arvind Karunakaran του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, Kate Kellogg του MIT Sloan και Batia Wiesenfeld της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων Stern του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης— βασισμένη σε διετή επιτόπια έρευνα σε ένα ακαδημαϊκό ιατρικό κέντρο και σε μια δικηγορική εταιρεία, διαπίστωσε ότι η ανάπτυξη εργαλείων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης σε επίπεδο οργανισμού δημιούργησε σημαντικό πρόσθετο φόρτο εργασίας, πέρα ​​από τα καθημερινά καθήκοντα των εργαζομένων. Η εργασία αυτή περιελάμβανε πειραματισμούς με τη μέθοδο της δοκιμής και σφάλματος, την αξιολόγηση και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων σε συνεργασία με συναδέλφους από διάφορα τμήματα, καθώς και τη συνεχή προσαρμογή των λύσεων παράλληλα με την εξέλιξη των μοντέλων ΑΙ.

Σύμφωνα με δελτίο τύπου του MIT Sloan σχετικά με την έρευνα, μεγάλο μέρος αυτής της εργασίας παρέμενε αόρατο για τη διοίκηση. Στη δικηγορική εταιρεία, πάνω από το 80% των ειδικών του κλάδου εγκατέλειψε τελικά τις προσπάθειες καινοτομίας με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, καθώς το βάρος των πειραματισμών αυξανόταν και η εταιρεία παρείχε περιορισμένη συνεχή υποστήριξη. Το αποτέλεσμα ήταν να παραμείνουν σε χρήση τρία εργαλεία AI σε επίπεδο οργανισμού. Αντιθέτως, το ιατρικό κέντρο —το οποίο ενσωμάτωσε τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα εργασιακά καθήκοντα, στις αξιολογήσεις απόδοσης και στις διαδικασίες προαγωγής— διαθέτει πλέον 141 τέτοια εργαλεία.

«Οι ηγέτες συχνά θεωρούν ότι ο πειραματισμός με το AI αποτελεί μια επιπλέον πρόκληση που οι ευσυνείδητοι εργαζόμενοι θα αναλάβουν να φέρουν εις πέρας παράλληλα με τα τακτικά τους καθήκοντα», δήλωσε η Kellogg στο σχετικό δελτίο τύπου. Αυτή η προσέγγιση αποδίδει μόνο προσωρινά, προσέθεσε η ίδια: «Χωρίς ουσιαστική υποστήριξη, αναγνώριση και πόρους, οι άνθρωποι σταδιακά χάνουν το ενδιαφέρον και τη δέσμευσή τους», καθιστώντας δυσκολότερο για τις εταιρείες να αξιοποιήσουν την αξία που ανέμεναν από την τεχνητή νοημοσύνη.

Η Korn Ferry υποστηρίζει ότι οι ηγέτες πρέπει να επανεξετάσουν τον καταμερισμό της εργασίας μεταξύ ανθρώπων και τεχνητής νοημοσύνης, ενώ τα στοιχεία της σχετικά με τα κίνητρα των εργαζομένων αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του ζητήματος: το επίπεδο κινήτρου των εργαζομένων υποχώρησε από το 71% το 2024 στο 61% το 2026.

«Η ανάπτυξη δεν επιτυγχάνεται απλώς ζητώντας από τους ανθρώπους να κάνουν περισσότερα», δήλωσε η Lesley Uren, CEO της Korn Ferry Consulting, κατά την παρουσίαση της έκθεσης. Σημείωσε ότι η περικοπή δαπανών και η αναδιάρθρωση μπορούν να αποφέρουν εξοικονόμηση πόρων, χωρίς όμως να καλλιεργούν εκείνο το είδος του ενθουσιασμού των εργαζομένων που τροφοδοτεί την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη.

Για τις εταιρείες, η πρόκληση έγκειται στο να διακρίνουν αν το να είναι ‘lean’ σημαίνει την εξάλειψη περιττών εργασιών ή, απλώς, την ανάθεση μεγαλύτερου όγκου εργασίας σε λιγότερους ανθρώπους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πετρέλαιο θέρμανσης: «Κλειδώνει» η επιδότηση για τιμή κάτω από 1,75 ευρώ
• Κ. Μητσοτάκης: «Τα μνημεία δεν είναι λάφυρα πολέμου» – Το μήνυμα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα
• Το διπλωματικό «θρίλερ» Βρετανίας-ΗΑΕ με φόντο την καταδίκη της Μάντσεστερ Σίτι – Δισεκατομμύρια σε κίνδυνο