Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Η ψηφοφορία που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στην Ουάσιγκτον

• Οι ενδιάμεσες εκλογές κρίνουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας στις ΗΠΑ.
• Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τριών εδρών στη Βουλή και τεσσάρων στη Γερουσία.
• Το αποτέλεσμα μπορεί να περιορίσει την πολιτική ισχύ του Ντόναλντ Τραμπ και να επηρεάσει την προεδρική κούρσα του 2028.

Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ορόσημα της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διεκδικεί την επανεκλογή του, η αναμέτρηση αφορά άμεσα την πολιτική του ατζέντα και τα περιθώρια εξουσίας του Λευκού Οίκου για το υπόλοιπο της θητείας του.

Το διακύβευμα είναι σαφές: οι Ρεπουμπλικανοί καλούνται να διατηρήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, ενώ οι Δημοκρατικοί επιχειρούν να ανακτήσουν τουλάχιστον ένα από τα δύο σώματα. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό αν ο Τραμπ θα συνεχίσει να προωθεί την ατζέντα του με την υποστήριξη του Κογκρέσου ή αν θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα ισχυρότερο θεσμικό αντίβαρο.

Τι είναι οι ενδιάμεσες εκλογές και γιατί έχουν σημασία

Οι ενδιάμεσες εκλογές – γνωστές ως midtermes- διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια, στο μέσο της προεδρικής θητείας. Πρόκειται για εκλογές που ανανεώνουν τη σύνθεση του Κογκρέσου, του νομοθετικού σώματος των ΗΠΑ, το οποίο αποτελείται από δύο διαφορετικά σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.

Στις εκλογές του 2026 τίθενται προς διεκδίκηση και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Παράλληλα, σε 36 πολιτείες οι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν κυβερνήτη.

Η σύνθεση του Κογκρέσου έχει άμεση επίδραση στη λειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Το Κογκρέσο εγκρίνει νόμους, αποφασίζει για τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης και ασκεί έλεγχο στην εκτελεστική εξουσία. Με άλλα λόγια, ακόμη και ένας πρόεδρος που έχει εκλεγεί με σαφή εντολή δεν μπορεί να υλοποιήσει απρόσκοπτα το πρόγραμμά του αν δεν διαθέτει την απαραίτητη κοινοβουλευτική υποστήριξη.

Οι ενδιάμεσες εκλογές λειτουργούν, παράλληλα, ως μια πρώτη αποτίμηση της προεδρίας. Οι ψηφοφόροι αξιολογούν την πορεία της κυβέρνησης, την οικονομία, την καθημερινότητά τους και τις πολιτικές επιλογές του προέδρου. Ιστορικά, το κόμμα που βρίσκεται στον Λευκό Οίκο τείνει να χάνει έδρες στις ενδιάμεσες εκλογές, καθώς η δυσαρέσκεια απέναντι στην εκάστοτε κυβέρνηση συχνά μεταφράζεται σε ενίσχυση της αντιπολίτευσης.

Πόσες έδρες χρειάζονται οι Δημοκρατικοί

Η μάχη για τη Βουλή των Αντιπροσώπων θεωρείται ιδιαίτερα αμφίρροπη. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τριών εδρών για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία. Αν και το σύνολο των 435 εδρών βρίσκεται σε εκλογική αναμέτρηση, σχετικά μικρός αριθμός περιφερειών θεωρείται πραγματικά ανταγωνιστικός. Αυτό σημαίνει ότι η έκβαση μπορεί να κριθεί από περιορισμένο αριθμό αναμετρήσεων.

Η Γερουσία αποτελεί διαφορετική και δυσκολότερη εξίσωση για τους Δημοκρατικούς. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν 53 έδρες, ενώ οι Δημοκρατικοί και οι ανεξάρτητοι που συνεργάζονται μαζί τους έχουν συνολικά 47. Για να αποκτήσουν τον έλεγχο του σώματος, οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών και να φτάσουν τις 51.

Οι Ρεπουμπλικανοί, από την άλλη πλευρά, μπορούν να διατηρήσουν την πλειοψηφία ακόμη και με 50 έδρες. Σε περίπτωση ισοψηφίας, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έχει τη δυνατότητα να δώσει την καθοριστική ψήφο. Η αριθμητική αυτή διαφορά εξηγεί γιατί η μάχη για τη Γερουσία είναι πιο σύνθετη, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται ανταγωνιστικοί σε αρκετές πολιτείες.

Τι θα σήμαινε μια νίκη των Δημοκρατικών

Η ανάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων θα περιόριζε αισθητά την ευχέρεια του Τραμπ να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα. Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να μπλοκάρουν ή να καθυστερήσουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και να ανοίξουν νέους κύκλους ερευνών για την κυβέρνηση.

Η Βουλή διαθέτει σημαντικές εξουσίες σε ό,τι αφορά τη διερεύνηση της εκτελεστικής εξουσίας. Μια αλλαγή πλειοψηφίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες ακροάσεις, κλήσεις αξιωματούχων, αιτήματα για έγγραφα και κλητεύσεις. Θα μπορούσε, επίσης, να αναζωπυρώσει τη συζήτηση για μια νέα διαδικασία παραπομπής του προέδρου, αν και μια τέτοια εξέλιξη δεν θα σήμαινε αυτομάτως την απομάκρυνσή του από το αξίωμα.

Η Γερουσία έχει διαφορετικό ρόλο, μεταξύ άλλων στην επικύρωση διορισμών και στην έγκριση διεθνών συμφωνιών. Αν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχό της, θα μπορούν να επηρεάζουν περισσότερο τη διαδικασία στελέχωσης της κυβέρνησης και των ομοσπονδιακών δικαστηρίων, αλλά και να δυσκολεύουν την προώθηση επιλογών του Λευκού Οίκου.

Αντίθετα, μια διατήρηση της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών και στα δύο σώματα θα προσφέρει στον Τραμπ μεγαλύτερη δυνατότητα να συνεχίσει την εφαρμογή του προγράμματός του. Δεν θα εξαλείψει, ωστόσο, τις πολιτικές και θεσμικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυβέρνησή του.

Το πολιτικό στοίχημα του Ντόναλντ Τραμπ

Παρότι ο πρόεδρος δεν είναι υποψήφιος στις ενδιάμεσες εκλογές, η αναμέτρηση έχει μετατραπεί σε δημοψήφισμα για την πολιτική του. Ο ίδιος έχει καλέσει επανειλημμένα τους υποστηρικτές του να αντιμετωπίσουν τις εκλογές σαν να βρίσκεται το όνομά του στο ψηφοδέλτιο, ενώ έχει συμμετάσχει ενεργά στην προεκλογική εκστρατεία των Ρεπουμπλικανών.

Για τους Δημοκρατικούς, η παρουσία του Τραμπ αποτελεί κεντρικό άξονα της στρατηγικής τους. Επιχειρούν να συνδέσουν τις εκλογές με την αξιολόγηση της κυβέρνησης, εστιάζοντας μεταξύ άλλων στο κόστος ζωής, στις τιμές της ενέργειας και στις επιπτώσεις των πολιτικών επιλογών του Λευκού Οίκου.

Η οικονομία αναδεικνύεται σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης. Η ακρίβεια και η καθημερινή οικονομική πίεση αποτελούν ζητήματα που απασχολούν μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων, ενώ η κυβέρνηση καλείται να υπερασπιστεί την πορεία της οικονομίας και τις αποφάσεις της σε ένα περιβάλλον αυξημένης πολιτικής πόλωσης.

Παράλληλα, οι εκλογές διεξάγονται σε ένα περιβάλλον έντονης αντιπαράθεσης γύρω από τους εκλογικούς κανόνες και την εκλογική διαδικασία. Οι αλλαγές στις εκλογικές περιφέρειες, γνωστές ως redistricting, έχουν επηρεάσει τον χάρτη σε αρκετές πολιτείες. Η αναδιαμόρφωση των περιφερειών, που συνήθως πραγματοποιείται ανά δεκαετία μετά την απογραφή, έχει εξελιχθεί σε πεδίο πολιτικής σύγκρουσης, καθώς μπορεί να επηρεάσει τις πιθανότητες εκλογής υποψηφίων των δύο κομμάτων.

Το βλέμμα και στο 2028

Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών δεν θα καθορίσει μόνο τους συσχετισμούς στο Κογκρέσο για τα επόμενα δύο χρόνια. Θα διαμορφώσει και το πολιτικό περιβάλλον ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.

Μια ισχυρή επίδοση των Δημοκρατικών θα μπορούσε να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του κόμματος, να προσφέρει μεγαλύτερη προβολή σε πιθανούς υποψηφίους και να δημιουργήσει δυναμική για την επόμενη προεδρική αναμέτρηση. Αντίστοιχα, η διατήρηση του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς θα ενίσχυε την εικόνα του Τραμπ ως πολιτικού ηγέτη που εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο του κόμματός του.

Σημαντικό ρόλο θα έχουν και οι εκλογές για τις θέσεις των κυβερνητών, καθώς μπορούν να αναδείξουν πολιτικά πρόσωπα με ευρύτερη απήχηση και να αποτελέσουν εφαλτήριο για μελλοντικές διεκδικήσεις σε ομοσπονδιακό επίπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν κάτι περισσότερο από μια ενδιάμεση εκλογική διαδικασία. Είναι η στιγμή κατά την οποία οι ψηφοφόροι μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την ισορροπία ανάμεσα στον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο. Το αποτέλεσμα θα δείξει αν ο Τραμπ θα διαθέτει την πολιτική στήριξη για να συνεχίσει την ατζέντα του ή αν θα χρειαστεί να κυβερνήσει με ένα Κογκρέσο που θα λειτουργεί ως ισχυρότερο αντίβαρο στην εξουσία του.

*Με πληροφορίες από Reuters, Time, ABC, The Guardian

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΕΚΤ: Προς νέα αύξηση επιτοκίων τον Δεκέμβριο – Τι προειδοποιεί ο πρόεδρος της Bundesbank
• Γαλλία: Προς τα κάτω αναθεωρούνται οι προβλέψεις για την ανάπτυξη του 2026
• Γροιλανδία: Επικυρώθηκε η συμφωνία ασφαλείας με ΗΠΑ και Δανία – Νέες αμερικανικές βάσεις στο αρκτικό νησί