Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης: Πού θα κατευθυνθούν τα 23 δισ. ευρώ έως το 2030

• Το ΕΠΑ 2026-2030 κινητοποιεί συνολικά δημόσιους πόρους περίπου 23 δισ. ευρώ.
• Τα 5,8 δισ. ευρώ προορίζονται για την ολοκλήρωση έργων της περιόδου 2021-2025.
• Η υλοποίηση θα γίνει μέσω 20 τομεακών, 13 περιφερειακών και τεσσάρων ειδικών προγραμμάτων.
• Οι εθνικοί πόροι για δημόσιες επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν από 3,3 δισ. ευρώ το 2026 σε 4,2 δισ. το 2030.

Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 παρουσίασε η κυβέρνηση στο Ωδείο Αθηνών, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη και του αναπληρωτή υπουργού Νίκου Παπαθανάση.

Το πρόγραμμα προβλέπει δημόσιες επενδύσεις συνολικού ύψους 23 δισ. ευρώ και αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης της οικονομίας μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η λήξη του Ταμείου αποτελεί κρίσιμη πρόκληση για την Ελλάδα, καθώς τα ευρωπαϊκά κεφάλαια χρηματοδότησαν μεγάλο αριθμό έργων, μεταρρυθμίσεων και επιχειρηματικών επενδύσεων. Το ΕΠΑ επιχειρεί να περιορίσει τον κίνδυνο απότομης υποχώρησης των δημόσιων επενδύσεων κατά τα επόμενα χρόνια.

Σε αντίθεση με το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης χρηματοδοτείται κυρίως από εθνικούς πόρους. Αυτό προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον καθορισμό των προτεραιοτήτων, αλλά συνδέει την υλοποίησή του άμεσα με τη δημοσιονομική δυνατότητα του κρατικού προϋπολογισμού.

Νέα έργα 17,2 δισ. ευρώ

Το συνολικό ποσό των 23 δισ. ευρώ δεν αφορά αποκλειστικά καινούργιες επενδύσεις.

Σύμφωνα με την παρουσίαση του οικονομικού επιτελείου, τα 5,8 δισ. ευρώ θα χρησιμοποιηθούν για την ολοκλήρωση έργων που ξεκίνησαν ή εντάχθηκαν στην προηγούμενη προγραμματική περίοδο. Οι υπόλοιποι πόροι, περίπου 17,2 δισ. ευρώ, θα διατεθούν σε νέες παρεμβάσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Η πρόβλεψη για τα συνεχιζόμενα έργα περιορίζει τον κίνδυνο να μείνουν ημιτελείς υποδομές ή να απαιτηθεί έκτακτη χρηματοδότηση από άλλες πηγές. Παράλληλα, όμως, σημαίνει ότι σχεδόν το ένα τέταρτο του προγράμματος είναι ήδη δεσμευμένο.

Το πραγματικό εύρος των νέων επενδυτικών επιλογών θα εξαρτηθεί από την ωρίμανση των έργων, την ταχύτητα των διαγωνισμών και τη δυνατότητα των δημόσιων φορέων να απορροφήσουν τους διαθέσιμους πόρους μέσα στην πενταετία.

Πού θα κατευθυνθούν οι χρηματοδοτήσεις

Το ΕΠΑ θα καλύψει έργα υποδομών και μεταφορών, αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, πολιτική προστασία και δράσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται επίσης οι ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, η τεχνητή νοημοσύνη, η πράσινη ανάπτυξη, η έρευνα και η καινοτομία.

Μέρος των πόρων θα κατευθυνθεί στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητας, καθώς και σε παρεμβάσεις για τη στέγαση, την εκπαίδευση και τις κοινωνικές υποδομές.

Η τελική κατανομή ανά τομέα και γεωγραφική περιοχή θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το πραγματικό αναπτυξιακό αποτύπωμα. Η ανακοίνωση του συνολικού προϋπολογισμού αποτελεί το πρώτο στάδιο, ενώ θα ακολουθήσουν η εξειδίκευση, η ένταξη και η δημοπράτηση των επιμέρους έργων.

Τα 37 προγράμματα υλοποίησης

Η χρηματοδότηση θα διοχετευθεί μέσω 37 επιμέρους προγραμμάτων. Τα 20 τομεακά προγράμματα θα βρίσκονται υπό την ευθύνη των υπουργείων και θα καλύπτουν εθνικές πολιτικές, όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, η Υγεία, η Παιδεία και ο ψηφιακός μετασχηματισμός.

Τα 13 περιφερειακά προγράμματα θα αντιστοιχούν στις ισάριθμες διοικητικές περιφέρειες της χώρας. Στόχος είναι να χρηματοδοτηθούν έργα που ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες κάθε περιοχής, από τις υποδομές και την πολιτική προστασία έως την τοπική επιχειρηματικότητα.

Θα λειτουργήσουν επίσης τέσσερα ειδικά προγράμματα για παρεμβάσεις που δεν εντάσσονται πλήρως σε έναν συγκεκριμένο τομέα ή περιφέρεια.

Η αποκεντρωμένη δομή του ΕΠΑ μπορεί να επιτρέψει καλύτερη προσαρμογή στις τοπικές ανάγκες. Προϋποθέτει, όμως, επαρκή τεχνική και διοικητική ικανότητα από περιφέρειες, δήμους και υπουργεία, ώστε να μην προκύψουν μεγάλες καθυστερήσεις.

Από τα 3,3 στα 4,2 δισ. ευρώ ετησίως

Βασικός στόχος του προγράμματος είναι η σταδιακή ενίσχυση των αμιγώς εθνικών πόρων του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Σύμφωνα με τον Κυριάκο Πιερρακάκη, οι σχετικοί πόροι ανέρχονταν σε 1,8 δισ. ευρώ το 2019 και έχουν αυξηθεί σε 3,3 δισ. ευρώ το 2026. Έως το 2030 προβλέπεται να φτάσουν τα 4,2 δισ. ευρώ.

Εφόσον η πρόβλεψη υλοποιηθεί, οι εθνικοί πόροι θα έχουν υπερδιπλασιαστεί σε διάστημα 11 ετών. Η αύξηση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή παρέχει στην κυβέρνηση μεγαλύτερη δυνατότητα χρηματοδότησης έργων που δεν καλύπτονται από τα ευρωπαϊκά προγράμματα.

Η διατήρηση αυτής της πορείας εξαρτάται από την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, την εξέλιξη των εσόδων και τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς για τον ρυθμό αύξησης των καθαρών κρατικών δαπανών.

Το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη

Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη δυνατότητα διάθεσης των 23 δισ. ευρώ με τη δημοσιονομική διαχείριση και τη μείωση του δημόσιου χρέους.

Όπως ανέφερε, η πραγματική σύγκλιση της Ελλάδας με την Ευρώπη κατά την επόμενη πενταετία θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το ύψος και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.

Έθεσε επίσης ως στόχο τη γεωγραφική διάχυση της ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι οι πόροι πρέπει να φτάσουν σε κάθε περιοχή της χώρας μέσα από στενή συνεργασία μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και περιφερειακής διοίκησης.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση της συνολικής επενδυτικής δαπάνης, αλλά και η κατεύθυνσή της σε έργα που μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα, να δημιουργήσουν σταθερές θέσεις εργασίας και να περιορίσουν τις περιφερειακές ανισότητες.

Τα οικονομικά στοιχεία της κυβέρνησης

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανέφερε ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και ότι οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 12,1% το πρώτο τρίμηνο, υπερβαίνοντας την αρχική εκτίμηση του 7%.

Σημείωσε ακόμη ότι η ανεργία έχει υποχωρήσει κοντά στο 8% και ότι το μερίδιο των εξαγωγών στο ΑΕΠ έχει υπερδιπλασιαστεί σε σύγκριση με το 2010.

Σύμφωνα με τις κυβερνητικές προβλέψεις που παρουσίασε, το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί στο 119% του ΑΕΠ έως το τέλος της δεκαετίας.

Τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιούνται από το οικονομικό επιτελείο ως βάση για την αύξηση των εθνικών επενδυτικών δαπανών. Η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής θα κριθεί, ωστόσο, όχι μόνο από το ύψος των διαθέσιμων πόρων αλλά και από την ποιότητα και την έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων.

Συμπληρωματικά με ΕΣΠΑ και ιδιωτικά κεφάλαια

Το ΕΠΑ δεν προορίζεται να λειτουργήσει ως μοναδική πηγή επενδυτικής χρηματοδότησης μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.

Θα συνδυαστεί με το ΕΣΠΑ, τα νέα εργαλεία του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, τις Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα και άλλες μορφές κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων.

Η δυνατότητα συνδυασμού διαφορετικών χρηματοδοτικών πηγών μπορεί να αυξήσει το συνολικό μέγεθος των επενδύσεων πέρα από τα 23 δισ. ευρώ. Παράλληλα, απαιτεί συντονισμό ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις, καθυστερήσεις ή διπλή χρηματοδότηση των ίδιων δαπανών.

Ο Νίκος Παπαθανάσης τόνισε ότι το πρόγραμμα σχεδιάστηκε για να καλύψει πραγματικές ανάγκες και να μεταφράσει τους πόρους σε δρόμους, σχολεία, υποδομές, επενδύσεις, στέγαση και στήριξη των επιχειρήσεων.

Η επιτυχία του νέου ΕΠΑ θα κριθεί τελικά από το εάν τα 23 δισ. ευρώ μετατραπούν σε ολοκληρωμένα έργα με μετρήσιμο οικονομικό και κοινωνικό αποτέλεσμα – και όχι μόνο από το ποσοστό της λογιστικής απορρόφησής τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής: Η δημοσιονομική πειθαρχία «κλειδί» για χαμηλό κόστος δανεισμού της Ελλάδας
• Ελληνικές τράπεζες: Οι νέες τιμές-στόχοι της Goldman Sachs και οι τρεις επιλογές για αγορά
• Νίκος Χαρδαλιάς: «Ξεκινάει το AENAON το φθινόπωρο – Δημιουργούμε το μεγαλύτερο μέτωπο πρασίνου στη Μεσόγειο»
• Οι αριθμοί μετρούν, όμως οι άνθρωποι τους δημιουργούν
• Μost Admired Companies in Greece: Οι εταιρείες που ξεχώρισαν το 2026