Ετοιμαστείτε για το δικό σας tokenized χαρτοφυλάκιο
Από τον Jim Edwards
Στις αρχές του 2021, ένας στρατός μικρομετόχων τοποθέτησε τεράστια χρηματικά ποσά σε μετοχές meme, προκαλώντας πανικό στην αγορά. Ο όγκος συναλλαγών αυξήθηκε σε τόσο μεγάλο βαθμό, που η δημοφιλής πλατφόρμα χρηματιστηριακών συναλλαγών Robinhood αναγκάστηκε να «παγώσει» τις εντολές αγοράς για μετοχές όπως η GameStop για λίγες ημέρες, προκειμένου να αποφύγει μια κρίση ρευστότητας. Εκείνη την εποχή, η κατάσταση οδήγησε σε ισχυρισμούς για συνωμοσία, αλλά ο λόγος της αποδιοργάνωσης ήταν πιο κοινός: οι προβληματικές υποδομές της Wall Street δεν μπορούσαν να διευθετήσουν τις συναλλαγές αρκετά γρήγορα.
Ο CEO της Robinhood, Vlad Tenev, και άλλοι ζήτησαν αναθεώρηση και έκτοτε έχει ήδη σημειωθεί πρόοδος, καθώς οι συναλλαγές μετοχών διευθετούνται πλέον μια μέρα νωρίτερα από ό,τι το 2021. Αλλά ο χρηματοπιστωτικός κλάδος προωθεί επίσης μια πιο ριζοσπαστική λύση: τη μετατροπή των μετοχών σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία που μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο συναλλαγών και να διευθετούνται άμεσα μέσω blockchain.
Δεν είναι μόνον οι εταιρείες κρυπτονομισμάτων και οι παίκτες του fintech που ηγούνται αυτής της τάσης για «tokenization». Μεγάλες τράπεζες όπως η J.P. Morgan χρησιμοποιούν επίσης blockchains για να διευκολύνουν τις συναλλαγές σε ορισμένα στοιχεία ενεργητικού και, με αυτόν τον τρόπο, να μεταμορφώνουν το χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα.
Τα πλεονεκτήματα του tokenization είναι τεράστια, αλλά εκκρεμούν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του. Εν τω μεταξύ, ορισμένοι φοβούνται ότι το επερχόμενο… τρένο θα μπορούσε να υπονομεύσει ορισμένες δικλίδες ασφαλείας για μεμονωμένους μικρομετόχους και να αποσταθεροποιήσει την αγορά μετοχών των ΗΠΑ, της οποίας η αξιοπιστία αποτελεί εδώ και δεκαετίες μια σταθερά.
Το κύμα του tokenization δεν είναι η πρώτη προσπάθεια για την αναμόρφωση κάποιων λειτουργιών της Wall Street. Τη δεκαετία του 1970, οι traders αντιμετώπισαν αυτό που έγινε γνωστό ως «κρίση γραφειοκρατίας», κατά τη διάρκεια της οποίας οι χρηματιστηριακές αγορές, πνιγμένες σε παραγγελίες, έκλειναν στα μέσα της εβδομάδας. Οι επανειλημμένες παύσεις λειτουργίας οδήγησαν τελικά σε μια λύση που βασίζεται σε υπολογιστές.
«Κάποτε υπήρχαν δερματόδετα τετράδια που “έλεγαν” ποιος κατέχει όλες τις μετοχές» εξηγεί ο Robert Leshner, οικονομολόγος που διευθύνει την εταιρεία tokenization Superstate. «Τότε, κάποιοι άνθρωποι είπαν, “αυτό είναι πολύ δύσκολο, ας μην κάνουμε άλλες ενημερώσεις“, οπότε αποφάσισαν να εκχωρήσουν την κυριότητα όλων των μετοχών στο Depository Trust & Clearing Corporation» ή DTCC.
Το καθεστώς DTCC, το οποίο ισχύει εδώ και δεκαετίες, σημαίνει ότι δεν είναι πλέον απαραίτητο να καταγράφεται κάθε μεταβίβαση μετοχών. Αντ’ αυτού, το γραφείο εκκαθάρισης παρακολουθεί τις μετοχές που κατέχουν διαφορετικές χρηματιστηριακές εταιρείες για λογαριασμό των πελατών τους και διευθετεί τις συναλλαγές μεταξύ αυτών των χρηματιστηριακών εταιρειών την επόμενη εργάσιμη.
Σύμφωνα με αυτό το σύστημα, οι χρηματιστηριακές κατέχουν ονομαστικά τις μετοχές, αλλά όλα τα δικαιώματα που συνδέονται με αυτές (μερίσματα, δικαιώματα ψήφου κ.λπ.) παραμένουν στους πελάτες. Το σύστημα έχει λειτουργήσει αρκετά καλά μέσα στα χρόνια, ενώ για όσους επιμένουν να κάνουν τα πράγματα με τον παλιομοδίτικο τρόπο το DTCC σημαίνει ότι μπορούν ακόμα να απαιτήσουν φυσικά αντίγραφα των μετοχών τους. Τώρα, όμως, το τρέχον σύστημα DTCC του «T+1», στο οποίο το γραφείο εκκαθάρισης κλείνει τις συναλλαγές την επόμενη εργάσιμη ημέρα «συμφιλιώνοντας» λογαριασμούς μεταξύ χρηματιστηριακών εταιρειών, έχει αρχίσει να θεωρείται ξεπερασμένο. Αυτό έχει ωθήσει επιχειρήσεις όπως η Superstate του Leshner να προσφέρουν μια ταχύτερη εναλλακτική λύση. Η Superstate συνεργάζεται με εταιρείες για εκδόσεις των μετοχών τους που τυγχάνουν διαπραγμάτευσης σε ένα blockchain, μια ρύθμιση βάσει της οποίας οι εταιρείες δεν χρειάζεται να βασίζονται σε μεσάζοντες για να διακρατούν ή να παρακολουθούν τις μετοχές τους. Σημαίνει επίσης ότι οι συναλλαγές μετοχών μπορούν να διευθετούνται άμεσα.
Άλλες εταιρείες προσεγγίζουν το tokenization με διαφορετικό τρόπο. Η Robinhood, για παράδειγμα, δεν βοηθά τις εταιρείες να μετατρέπουν τις μετοχές τους μέσω tokenization, αλλά αντίθετα παίρνει μετοχές που είναι διαθέσιμες στην ανοιχτή αγορά και τις προσφέρει με ένα «περιτύλιγμα» blockchain ως ένα είδος παραγώγου. Αυτές οι προσφορές είναι προς το παρόν διαθέσιμες μόνο στην Ευρώπη, όπου οι κάτοχοι μετοχών μπορούν να αγοράσουν και να πουλήσουν τα «μετοχικά tokens» μαζί με στοιχεία ενεργητικού όπως το Bitcoin.
Οι ιδιώτες επενδυτές που δεν είναι εξοικειωμένοι με το tokenization μπορεί να εκπλαγούν, και πιθανώς να ανησυχήσουν όταν ανακαλύψουν ότι μια εταιρεία που κατέχουν κάνει συναλλαγές στο crypto-σύμπαν. Προς το παρόν, τουλάχιστον, δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ανησυχείτε. Ακόμη και οι υποστηρικτές του tokenization λένε ότι το νέο σύστημα θα υπάρξει παράλληλα με το παλιό, αντί να το αντικαταστήσει. Ποιος ο λόγος, λοιπόν, να γίνουν όλα αυτά εξαρχής;
Για τον μέσο επενδυτή που κάνει συναλλαγές μόνο περιοδικά, η άφιξη των tokenized περιουσιακών στοιχείων δεν θα σημαίνει πολλά. Οι ενεργοί traders, ωστόσο, θα εκτιμήσουν τη μετάβαση στο blockchain, καθώς ανοίγει την πόρτα για περισσότερες συναλλαγές εκτός ωραρίου και τα Σαββατοκύριακα. Το νέο καθεστώς θα είναι επίσης ελκυστικό για τους θεσμικούς επενδυτές, αφού θα απελευθερώσει εγγυήσεις που διαφορετικά θα μπορούσαν να είναι δεσμευμένες εν αναμονή της εξόφλησης.
«Φανταστείτε ότι είστε ένα hedge fund και θέλετε να αγοράσετε μετοχές της Tesla αξίας 1 εκατ. δολαρίων» λέει ο Johann Kerbrat, ανώτερος αντιπρόεδρος της Robinhood Crypto. «Τις αγοράζετε την Παρασκευή, οπότε δεν έχετε πλέον τα χρήματα, αλλά δεν λαμβάνετε τις μετοχές στον λογαριασμό σας μέχρι τη Δευτέρα. Έτσι, για τρεις ημέρες, δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Δεν πρόκειται μόνο για μετοχές που μετατρέπονται σε tokens. Το fund BUIDL της BlackRock, σε συνεργασία με τη Securitize, προσφέρουν πρόσβαση σε money market funds και αμερικανικά ομόλογα μέσω blockchain και η αξία των υπό διαχείριση στοιχείων ενεργητικού του έχει ήδη αυξηθεί στα 2 δισ. δολάρια. Η J.P. Morgan προσφέρει tokenized εκδόσεις περιουσιακών στοιχείων private equity στο δικό της blockchain Kinexys, εν μέρει επειδή η διαδικασία διευκολύνει την παρακολούθηση και τη διαχείριση των σχετικών συναλλαγών.
Εκτός των ΗΠΑ, τα tokenized στοιχεία ενεργητικού βοηθούν ήδη τους επενδυτές να αποφεύγουν τις μεγάλες προμήθειες και να επενδύουν σε μη εισηγμένες εταιρείες, όπως η OpenAI και η SpaceX.
Αυτό είναι πιθανώς μόνον η αρχή. Ο Rob Hadick, συνεργάτης στην εταιρεία επιχειρηματικών κεφαλαίων Dragonfly Capital, σημειώνει ότι άλλα χρηματοοικονομικά πεδία, όπως η πίστωση και τα ομόλογα, εξακολουθούν να διεξάγονται κυρίως με προψηφιακό τρόπο, με ορισμένες συναλλαγές να εξακολουθούν να επισημοποιούνται μέσω φαξ. Η μετάβαση στο tokenization θα μπορούσε να επιτρέψει την ταχύτερη και πιο αξιόπιστη διευθέτηση τέτοιων συναλλαγών. Ο Hadick λέει ότι θα επιφέρει επίσης εξοικονόμηση για τις τράπεζες και τις χρηματιστηριακές εταιρείες, καθώς θα μειώσει το προσωπικό υποστήριξης και θα αποδιοργανώσει τους εξειδικευμένους μεσάζοντες που επιτελούν εργασίες όπως η έκδοση δανείων και τα τέλη εξυπηρέτησης. Εν τω μεταξύ, για τους traders κάθε είδους, τα tokenized περιουσιακά στοιχεία θα είναι ευκολότερο να μετακινηθούν μεταξύ χρηματιστηριακών εταιρειών ή να αναρτηθούν ως εγγύηση.
Όλα αυτά είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο, ειδικά στις ΗΠΑ, όπου η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δεν έχει δώσει ακόμη το «πράσινο φως» για tokenized μετοχές. Μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου, η συνολική αξία τέτοιων περιουσιακών στοιχείων παγκοσμίως ήταν περίπου 660 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με τον ερευνητικό ιστότοπο RWA.xyz. Τα πιο δημοφιλή περιλαμβάνουν tokenized εκδόσεις ETFs παρακολούθησης δεικτών και εταιρειών του Big Tech όπως η Tesla, η Nvidia και η Alphabet.
Αλλά αυτή η νέα κατάσταση δεν έχει εμποδίσει τις χρηματιστηριακές εταιρείες από το να προχωρήσουν, συμπεριλαμβανομένου του ανταλλακτηρίου κρυπτονομισμάτων Kraken, του οποίου οι tokenized εκδόσεις επιλεγμένων αμερικανικών μετοχών προσφέρονται για δυναμικές συναλλαγές σε αγορές όπως η Βραζιλία και η Νότια Αφρική. Η Robinhood, εν τω μεταξύ, απέκτησε μετοχές των μη εισηγμένων OpenAI και SpaceX και έχει δώσει tokenized εκδόσεις τους σε Ευρωπαίους πελάτες.
Όσο για το DTCC, θα ήταν εύκολο να υποθέσουμε ότι το γραφείο εκκαθάρισης αντιτίθεται στο κύμα του tokenization. Το αντίθετο, όμως, συμβαίνει: Σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των εξελίξεων, η εταιρεία είναι πρόθυμη να προχωρήσει στο blockchain. Όταν ρωτήθηκε για σχόλια, το DTCC δεν παρείχε λεπτομέρειες, αλλά υπαινίχθηκε ότι υιοθετεί την τεχνολογία. «Το DTCC πιστεύει στη δύναμη και τις δυνατότητες του tokenization για να εξελίξει και να εκσυγχρονίσει την υποδομή της αγοράς. Εργαζόμαστε ενεργά για να επιτρέψουμε δυνατότητες που θα προωθήσουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας» δήλωσε ο Brian Steele, πρόεδρος του DTCC για τις υπηρεσίες εκκαθάρισης κινητών αξιών.
Δεν είναι όλοι πεπεισμένοι ότι η βιασύνη με το tokenization είναι κάτι καλό. Σε αυτούς που προτρέπουν μια πιο συνετή προσέγγιση περιλαμβάνεται η Citadel Securities, η οποία ζήτησε από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) να υιοθετήσει μια πιο αργή προσέγγιση. Σύμφωνα με μια πηγή κοντά στην εταιρεία, ο γίγαντας των συναλλαγών φοβάται ότι ορισμένες εταιρείες που είναι ευθυγραμμισμένες με τα κρυπτονομίσματα θέλουν να χρησιμοποιήσουν τη διαδικασία θέσπισης κανόνων σχετικά με το tokenization για να εξασφαλίσουν εξαιρέσεις από μακροχρόνιες υποχρεώσεις προστασίας των καταναλωτών. Η πηγή εξέφρασε επίσης την ανησυχία ότι μια ταχεία μετατόπιση θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην αγορά μετοχών των ΗΠΑ. Αυτή η ανησυχία μπορεί να μην είναι αβάσιμη. Ήδη, έχουν υπάρξει αξιοσημείωτες αποκλίσεις μεταξύ των τιμών των παραδοσιακών μετοχών μιας εταιρείας και των τιμών των tokenized εκδόσεων που προσφέρονται από εταιρείες όπως η Kraken. Εν τω μεταξύ, δεν είναι σαφές εάν κάθε εταιρεία που προσφέρει tokenized μετοχές έχει θεσπίσει επαρκή «προστατευτικά κιγκλιδώματα» όσον αφορά τις υποχρεώσεις φύλαξης και εμπιστευτικότητας προς τον πελάτη. Τι συμβαίνει, για παράδειγμα, σε περίπτωση που μια εταιρεία κρυπτονομισμάτων χρεοκοπήσει ενώ κατέχει tokenized μετοχές ενός πελάτη;
Και ενώ κάθε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα φαίνεται να βλέπει το blockchain ως την τεχνολογία του μέλλοντος, μπορεί να μη συμφωνούν ως προς το ποιο ακριβώς blockchain πρέπει να επιλεγεί. Η Robinhood, μεταξύ άλλων, βασίζεται στο ανοιχτού κώδικα blockchain Ethereum για να αναπτύξει την δραστηριότητά της στο tokenization, ενώ η J.P. Morgan φαίνεται προσκολλημένη στο δικό της ιδιόκτητο blockchain. Σύμφωνα με τον Hadick, αυτή η κατάσταση θα μπορούσε να επιβραδύνει την υιοθέτηση, καθώς άλλες μεγάλες εταιρείες όπως η Goldman Sachs θα διστάσουν να βασιστούν σε ένα blockchain που ελέγχεται από αντίπαλο.
Ο Hadick προσθέτει, ωστόσο, ότι οποιοδήποτε αδιέξοδο είναι απίθανο να διαρκέσει πολύ, αφού «ένα πράγμα που κάνουν καλά τα blockchains είναι να συντονίζουν την εμπιστοσύνη».
*Το κείμενο δημοσιεύεται στο νέο τεύχος του Fortune Greece κυκλοφορεί από τη Δευτέρα 29/12 στα περίπτερα.
**Εικονογράφηση: Alvaro Bernis
