FT: Πώς τέσσερις Ρώσοι τραπεζίτες έβγαλαν εκατομμύρια από το χάος των κυρώσεων

• Τέσσερα στελέχη αγόρασαν υποτιμημένα ευρωπαϊκά ομόλογα της Gazprom και τα αντάλλαξαν με ρωσικούς τίτλους πλήρους ονομαστικής αξίας.
• Οι συναλλαγές χρηματοδοτήθηκαν με προσωπικά δάνεια από την Gazprombank και ενδέχεται να απέφεραν περισσότερα από 9 εκατ. ευρώ.
• Η τράπεζα και ο πρώην διευθυντής της αρνούνται οποιαδήποτε παράβαση των ευρωπαϊκών κυρώσεων ή κατάχρηση εμπιστευτικών πληροφοριών.

Τέσσερα ανώτατα στελέχη της Gazprombank στο Λουξεμβούργο εκμεταλλεύθηκαν την κατάρρευση των τιμών των ρωσικών ομολόγων μετά την εισβολή στην Ουκρανία, πραγματοποιώντας συναλλαγές που θα μπορούσαν να τους αποφέρουν συνολικά περισσότερα από 9 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με έρευνα των Financial Times.

Τα στελέχη έλαβαν προσωπικά δάνεια εκατομμυρίων ευρώ από την Gazprombank και αγόρασαν σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές ομόλογα της Gazprom σε ξένο νόμισμα, τα οποία είχαν ουσιαστικά εγκλωβιστεί στην Ευρώπη λόγω των δυτικών κυρώσεων.

Στη συνέχεια αξιοποίησαν πρόγραμμα που είχε θεσπίσει το Κρεμλίνο για να ανταλλάξουν τους συγκεκριμένους τίτλους με νέα ομόλογα σε ρούβλια, τα οποία αναγνωρίζονταν στη Ρωσία στην πλήρη ονομαστική αξία τους.

Σύμφωνα με τα έγγραφα που εξέτασαν οι FT, οι τέσσερις τραπεζίτες πραγματοποίησαν περισσότερες από 50 συναλλαγές. Μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου του 2022 έλαβαν μεταφορές συνολικού ύψους άνω των 17 εκατ. ευρώ, μετά τη μετατροπή τους από ρούβλια, τις οποίες χρησιμοποίησαν για την αγορά των τίτλων.

Πώς στήθηκε η ευκαιρία

Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, οι κυρώσεις σε κρίσιμα τμήματα του ρωσικού χρηματοπιστωτικού συστήματος δυσκόλεψαν την Gazprom να καταβάλει τόκους στους κατόχους ομολόγων της στο εξωτερικό.

Παρότι η ίδια η ενεργειακή εταιρεία δεν βρέθηκε στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών κυρώσεων, οι τίτλοι της κατέρρευσαν σε αξία. Ορισμένοι διαπραγματεύονταν στην Ευρώπη ακόμη και κάτω από το μισό της ονομαστικής τιμής τους.

Η λύση του Κρεμλίνου ήταν ένα πρόγραμμα αντικατάστασης: οι εγκλωβισμένοι ευρωπαϊκοί τίτλοι μπορούσαν να ανταλλαγούν με νέα ομόλογα στη Ρωσία, εκφρασμένα σε ρούβλια και αναγνωρισμένα στην πλήρη αξία τους.

Ένας επενδυτής μπορούσε, επομένως, να αγοράσει έναν τίτλο στην Ευρώπη με μεγάλη έκπτωση και να τον αντικαταστήσει στη Ρωσία με ομόλογο πολύ υψηλότερης αξίας. Η διαφορά δημιουργούσε μια εξαιρετικά επικερδή ευκαιρία arbitrage.

Η συναλλαγή των 65.000 ευρώ

Ο Ντμίτρι Ντερκάτς, τότε διευθυντής της Gazprombank Luxembourg, φέρεται να ξεκίνησε τις συναλλαγές μετά από ταξίδι στη Μόσχα τον Ιούνιο του 2022.

Μετά την επιστροφή του άνοιξε προσωπικό λογαριασμό στην τράπεζα —παρότι η εσωτερική πολιτική της δεν προέβλεπε λογαριασμούς εργαζομένων— και έλαβε προσωπικό δάνειο από το γραφείο της Gazprombank στη Μόσχα.

Στις 14 Ιουλίου, εννέα ημέρες μετά το διάταγμα του Βλαντίμιρ Πούτιν για τις ανταλλαγές, άρχισε να αγοράζει ομόλογα της Gazprom.

Σε μία από τις πρώτες συναλλαγές κατέβαλε περίπου 65.000 ευρώ για τίτλο ονομαστικής αξίας 150.000 ευρώ. Το ομόλογο αντικαταστάθηκε τον Δεκέμβριο, δημιουργώντας δυνητικό κέρδος περίπου 85.000 ευρώ, εφόσον ο νέος τίτλος πωλούνταν στην πλήρη αξία του στη ρωσική αγορά.

Όταν πραγματοποιήθηκε η αγορά, η Gazprom δεν είχε ακόμη ανακοινώσει ότι ο συγκεκριμένος τίτλος θα ήταν επιλέξιμος για αντικατάσταση. Η σχετική ανακοίνωση δημοσιεύθηκε μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο.

Ερωτήματα για εμπιστευτικές πληροφορίες

Τα έγγραφα δείχνουν ότι οι τέσσερις διευθυντές συντόνιζαν συχνά τις κινήσεις τους, αγοράζοντας την ίδια ημέρα την ίδια ποσότητα από το ίδιο ομόλογο.

Ορισμένες αγορές πραγματοποιήθηκαν λίγο πριν η Gazprom ανακοινώσει ποιοι τίτλοι θα γίνονταν δεκτοί για ανταλλαγή. Οι πληροφορίες αυτές δεν ήταν ευρέως γνωστές, ενώ τα χρονικά περιθώρια συμμετοχής στο πρόγραμμα ήταν συχνά περίπου δύο εβδομάδες.

Το γεγονός αυτό εγείρει ερωτήματα για ενδεχόμενη χρήση εμπιστευτικών πληροφοριών, χωρίς να έχει αποδειχθεί ότι τα στελέχη γνώριζαν εκ των προτέρων τις σχετικές ανακοινώσεις.

Οι ανταλλαγές περνούσαν επίσης από το National Settlement Depository, ρωσική οντότητα που είχε ενταχθεί στις κυρώσεις της ΕΕ. Νομικοί και αξιωματούχοι που συμβουλεύτηκαν οι FT έθεσαν το ερώτημα κατά πόσο οι συναλλαγές ενδέχεται να συνιστούσαν καταστρατήγηση των περιορισμών.

Ο έλεγχος και οι διαψεύσεις

Οι εποπτικές αρχές του Λουξεμβούργου εξέτασαν τις συναλλαγές έπειτα από καταγγελία. Σύμφωνα με έκθεση ελέγχου που επικαλούνται οι FT, η βασική απαίτηση προς την τράπεζα ήταν να επικαιροποιήσει το εγχειρίδιο και τους εσωτερικούς κανόνες για τους εργαζομένους της.

Η Gazprombank Luxembourg αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία, δηλώνοντας ότι συμμορφώνεται αυστηρά με τη νομοθεσία της ΕΕ και του Λουξεμβούργου. Υποστήριξε επίσης ότι δεν συμμετείχε σε παράκαμψη κυρώσεων ή κατάχρηση της αγοράς και ότι οι επίμαχες συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν από τα συγκεκριμένα πρόσωπα υπό την προσωπική τους ιδιότητα.

Ο Ντερκάτς απέρριψε επίσης κατηγορηματικά τις αιτιάσεις, επισημαίνοντας ότι η εποπτική αρχή δεν εντόπισε ουσιώδεις παρατυπίες.

Και οι τέσσερις διευθυντές έχουν πλέον αποχωρήσει από την Gazprombank.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• «Όπλο της Αποκάλυψης»: Στη θάλασσα το νέο «μυστικό» ρωσικό υποβρύχιο των πυρηνικών Poseidon
• Πώς η Ρωσία χτίζει ένα δίκτυο drones ικανό να «κορέσει» την άμυνα του NATO