Γερμανία: Εκτός τροχιάς οι κλιματικοί στόχοι παρά την «πράσινη» μετάβαση
Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα και η Γερμανία, ως η ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης, έχει αναλάβει ρόλο «σημαιοφόρου» στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα είναι σαφώς πιο δύσκολη από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί.
Σύμφωνα με την Agora Energiewende, το 2025 οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στη Γερμανία μειώθηκαν μόλις κατά 1,5%. Αν και η χώρα παρέμεινε εντός των προβλεπόμενων νομικών ορίων, ο ρυθμός αυτός απέχει σημαντικά από τον στόχο του 2030, που προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 65% σε σχέση με το 1990. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, εάν η τάση αυτή παγιωθεί, η επίτευξη των δεσμεύσεων καθίσταται εξαιρετικά επισφαλής.
Καθοριστικό ρόλο στην περιορισμένη αυτή μείωση δεν έπαιξαν τόσο οι διαρθρωτικές αλλαγές, όσο εξωτερικοί παράγοντες. Η ασθενής οικονομική ανάπτυξη και η υποχώρηση της βιομηχανικής παραγωγής οδήγησαν σε χαμηλότερες εκπομπές, ιδίως στους ενεργοβόρους κλάδους, χωρίς όμως να αντικατοπτρίζουν μια ουσιαστική «πράσινη» μεταστροφή. Πρόκειται περισσότερο για συγκυριακή εξέλιξη παρά για αποτέλεσμα μόνιμων πολιτικών παρεμβάσεων.
Την ίδια στιγμή, οι τομείς των κτιρίων και των μεταφορών εξακολουθούν να αποτελούν βαρίδι για την κλιματική πολιτική της χώρας. Η υψηλή εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα και η αργή πρόοδος στις ενεργειακές αναβαθμίσεις διατηρούν τις εκπομπές σε υψηλά επίπεδα. Παρότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καταγράφουν αυξημένη συμμετοχή στο ενεργειακό μείγμα, δεν επαρκούν από μόνες τους για να καλύψουν το κενό που αφήνουν οι καθυστερήσεις σε άλλους κρίσιμους τομείς.
Η ενεργειακή μετάβαση της Γερμανίας βρίσκεται, έτσι, σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Υπάρχει τεχνολογική πρόοδος και σαφής δυναμική, όμως η απουσία ταχύτερων και πιο αποφασιστικών πολιτικών επιλογών επιβραδύνει τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι κατά πόσο η προστασία του κλίματος θα παραμείνει ψηλά στην πολιτική ατζέντα τα επόμενα χρόνια.
Το πολιτικό περιβάλλον, πάντως, φαίνεται να περιπλέκει περαιτέρω την εικόνα. Μετά τις εκλογές του 2025, οι συντηρητικοί ανέλαβαν τη διακυβέρνηση, ενώ η υπουργός Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι οι επιδοτήσεις για την καθαρή ενέργεια θεωρούνται «υπερβολικά γενναιόδωρες» και ενδέχεται να περιοριστούν. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται η αναθεώρηση τόσο του νόμου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όσο και του πλαισίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Γερμανία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να συνδυάσει την οικονομική ανάπτυξη με τη βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση. Διαφορετικά, ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια φιλόδοξη, αλλά ολοένα και πιο μακρινή υπόσχεση.
