Γιατί η Κίνα δεν θέλει να ενταχθεί στο «κλαμπ» των πλούσιων χωρών – Τα οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη

• Η Κίνα βρίσκεται κοντά στην ένταξή της στην κατηγορία υψηλού εισοδήματος της Παγκόσμιας Τράπεζας, με κατά κεφαλήν εθνικό εισόδημα 14.230 δολάρια το 2025, έναντι ορίου 14.375 δολαρίων.
• Το Πεκίνο επιμένει στον χαρακτηρισμό της αναπτυσσόμενης χώρας, επιδιώκοντας να διατηρήσει τη γεωπολιτική του επιρροή στον Παγκόσμιο Νότο και την ευελιξία που προσφέρει η συγκεκριμένη ιδιότητα.
• Παρά το γεγονός ότι αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, η Κίνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές εισοδηματικές ανισότητες.

Η Κίνα βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ στο να ενταχθεί επισήμως στην κατηγορία των χωρών υψηλού εισοδήματος, σύμφωνα με τα κριτήρια της Παγκόσμιας Τράπεζας. Ωστόσο, το Πεκίνο δεν φαίνεται διατεθειμένο να εγκαταλείψει την ιδιότητα της αναπτυσσόμενης οικονομίας, την οποία θεωρεί σημαντικό στοιχείο της διεθνούς στρατηγικής του.

Όπως αναφέρει η Wall Street Journal, η στάση αυτή συνδέεται τόσο με τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες της Κίνας όσο και με τα πλεονεκτήματα που μπορεί να προσφέρει ο χαρακτηρισμός μιας χώρας ως αναπτυσσόμενης σε διεθνείς οργανισμούς και συμφωνίες.

Σε μια περίοδο έντονου ανταγωνισμού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Πεκίνο επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο του ως εκπρόσωπος των οικονομιών του Παγκόσμιου Νότου, ιδιαίτερα στην Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Ασία.

Μια ανάσα από το όριο των πλούσιων χωρών

Η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει τις οικονομίες με βάση το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (ΑΕΕ), το οποίο αποτυπώνει τα εισοδήματα που αποκτούν οι κάτοικοι μιας χώρας τόσο στο εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό.

Για το 2025, το κατά κεφαλήν ΑΕΕ της Κίνας υπολογίστηκε στα 14.230 δολάρια, μόλις 145 δολάρια κάτω από το όριο των 14.375 δολαρίων που απαιτείται για την ένταξη στην κατηγορία υψηλού εισοδήματος.

Το σχετικό όριο εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 14.554 δολάρια για το 2026. Αυτό σημαίνει ότι η Κίνα θα πρέπει να καταγράψει αύξηση περίπου 2,3% στο κατά κεφαλήν εισόδημά της για να περάσει στην επόμενη κατηγορία.

Σύμφωνα με ανάλυση του Φίλιπ Σέλεκενς (Philip Schellekens), επικεφαλής οικονομολόγου για την Ασία και τον Ειρηνικό στο Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (UNDP), πρόκειται για ρυθμό σημαντικά χαμηλότερο από τις ιστορικές επιδόσεις της κινεζικής οικονομίας.

Εάν η Κίνα ξεπεράσει το όριο μέσα στο 2026, η νέα κατάταξη αναμένεται να αποτυπωθεί στην ετήσια επικαιροποίηση της Παγκόσμιας Τράπεζας τον Ιούλιο του 2027.

Γιατί το Πεκίνο επιμένει ότι παραμένει αναπτυσσόμενη χώρα

Παρότι η οικονομική ισχύς της Κίνας έχει αυξηθεί εντυπωσιακά τις τελευταίες δεκαετίες, η χώρα εξακολουθεί να αυτοπροσδιορίζεται ως μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ είχε δηλώσει το 2024, σε μήνυμά του προς τα Ηνωμένα Έθνη, ότι η Κίνα θα παραμείνει μέλος του Παγκόσμιου Νότου και του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς επιτρέπει στο Πεκίνο να παρουσιάζεται ως εταίρος χωρών που επιδιώκουν μεγαλύτερη εκπροσώπηση στη διεθνή οικονομική και πολιτική σκηνή.

Ταυτόχρονα, η ιδιότητα της αναπτυσσόμενης χώρας συνδέεται σε ορισμένα διεθνή πλαίσια με διαφορετικές υποχρεώσεις, μεταξύ άλλων ως προς τη χρηματοδότηση της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.

Σύμφωνα με την οικονομολόγο της Natixis, Αλίσια Γκαρθία-Ερέρο (Alicia García-Herrero), το Πεκίνο αναμένεται να επιδιώξει τη διατήρηση του χαρακτηρισμού της αναπτυσσόμενης οικονομίας, ακόμη και εάν πληροί τα εισοδηματικά κριτήρια μιας πλουσιότερης χώρας.

Τα διαφορετικά κριτήρια των διεθνών οργανισμών

Η ένταξη μιας χώρας στην κατηγορία υψηλού εισοδήματος της Παγκόσμιας Τράπεζας δεν συνεπάγεται αυτόματη αναγνώρισή της ως ανεπτυγμένης οικονομίας από όλους τους διεθνείς οργανισμούς.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εξακολουθεί να κατατάσσει την Κίνα στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, ενώ αντίστοιχη είναι η προσέγγιση που χρησιμοποιείται σε ορισμένες ταξινομήσεις των Ηνωμένων Εθνών.

Στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ), οι χώρες έχουν τη δυνατότητα να αυτοπροσδιορίζονται ως αναπτυσσόμενες.

Ωστόσο, η Κίνα ανακοίνωσε το 2025 ότι δεν θα επιδιώκει πλέον ειδική και διαφοροποιημένη μεταχείριση στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά το αυξημένο οικονομικό της βάρος.

Η διαφοροποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας εμπορευμάτων παγκοσμίως, με ετήσιο εμπορικό πλεόνασμα που ξεπερνά το 1 τρισ. δολάρια.

Η αντίφαση της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας

Η Κίνα πέρασε στην κατηγορία των οικονομιών ανώτερου μεσαίου εισοδήματος το 2010, την ίδια χρονιά που ξεπέρασε την Ιαπωνία και αναδείχθηκε στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου με βάση το ΑΕΠ.

Έκτοτε, η χώρα έχει ενισχύσει σημαντικά την παρουσία της στη διεθνή βιομηχανία, στην τεχνολογία και στο παγκόσμιο εμπόριο.

Ωστόσο, η οικονομική ισχύς μιας χώρας δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε αντίστοιχα υψηλό βιοτικό επίπεδο για το σύνολο των πολιτών της.

Για παράδειγμα, το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα στις Ηνωμένες Πολιτείες ανερχόταν το 2025 σε 88.810 δολάρια, δηλαδή σε επίπεδο περισσότερο από εξαπλάσιο εκείνου της Κίνας.

Παράλληλα, οι εισοδηματικές ανισότητες στο εσωτερικό της κινεζικής οικονομίας παραμένουν σημαντικές.

Ενώ μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Σανγκάη και η Σενζέν, εμφανίζουν οικονομικές επιδόσεις αντίστοιχες με εκείνες πλούσιων περιοχών του ανεπτυγμένου κόσμου, μεγάλο μέρος του πληθυσμού εξακολουθεί να ζει με πολύ χαμηλότερα εισοδήματα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Wall Street Journal, το φτωχότερο 20% του κινεζικού πληθυσμού ζούσε το 2025 με λιγότερα από 120 δολάρια τον μήνα.

Ο στόχος για το 2035 και το δίλημμα του Πεκίνου

Η κινεζική ηγεσία έχει θέσει ως στόχο να φτάσει έως το 2035 σε επίπεδο κατά κεφαλήν ΑΕΠ αντίστοιχο με εκείνο μιας μεσαίου επιπέδου ανεπτυγμένης χώρας.

Σύμφωνα με κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ο στόχος αυτός συνδέεται με εισόδημα που θα ξεπερνά τα 20.000 δολάρια ανά κάτοικο.

Η διαφαινόμενη μετάβαση στην κατηγορία υψηλού εισοδήματος αποτελεί σημαντικό ορόσημο για μια οικονομία που πριν από λίγες δεκαετίες βρισκόταν πολύ χαμηλότερα στην παγκόσμια εισοδηματική κατάταξη.

Ωστόσο, για το Πεκίνο η οικονομική πρόοδος συνοδεύεται από ένα ευρύτερο στρατηγικό δίλημμα: πώς θα αναγνωριστεί ως μία από τις ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου, χωρίς να απολέσει την πολιτική και διπλωματική ταυτότητα της αναπτυσσόμενης χώρας.

Η απάντηση δεν εξαρτάται μόνο από τους αριθμούς της Παγκόσμιας Τράπεζας, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο η Κίνα επιδιώκει να διαμορφώσει τη θέση της στη διεθνή οικονομική τάξη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τεχνητή νοημοσύνη: Το επενδυτικό κύμα που στηρίζει την παγκόσμια οικονομία
• Ελληνικά ομόλογα και χρηματιστήριο: Γιατί η Ελλάδα επιδεικνύει αντοχές απέναντι στη διεθνή «καταιγίδα»
• Επενδύσεις στην Ελλάδα: Άνοδος 75,7% από το 2019 – Ποιοι κλάδοι πρωταγωνιστούν
• Παρέμβαση Μιχάλη Σάλλα: Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας, μεγάλης ευρωπαϊκής κρίσης