Γιατί η σύνοδος Σι, Πούτιν και Τραμπ στη Σενζέν δεν είναι «Νέα Γιάλτα» 

Γιατί η σύνοδος Σι, Πούτιν και Τραμπ στη Σενζέν δεν είναι «Νέα Γιάλτα» 
(FILES) British Prime Minister Winston Churchill (L), US President Franklin Delano Roosevelt (C) and USSR Secretary General of the Soviet Communist Party (PCUS), Joseph Stalin (R) pose at the start of the Conference of the Allied powers in Yalta, Crimea, on February 4, 1945, near the end of World War II. A possible China-US-Russia summit at the APEC meeting on November 18-19, 2026, has prompted alarm of a modern-day Yalta Conference, with three powerful men carving up the world -- with little regard for Ukraine, Europe and Taiwan or anyone else. (Photo by AFP)
Αναλυτές στην Κίνα απορρίπτουν τα σενάρια περί αναδιανομής σφαιρών επιρροής ενόψει της ιστορικής τριμερούς συνάντησης κορυφής, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές επιδιώξεις Πεκίνου, Μόσχας και Ουάσινγκτον
  • Η πρωτοφανής τριμερής συνάντηση κορυφής μεταξύ Σι Τζινπίνγκ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη στη Σενζέν της νότιας Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου της APEC.
  • Κινέζοι αναλυτές απορρίπτουν τις συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, τονίζοντας ότι το Πεκίνο επιδιώκει έναν πολυπολικό κόσμο και όχι τον διαχωρισμό σφαιρών επιρροής.
  • Η Ουάσινγκτον εστιάζει στον έλεγχο των πυρηνικών όπλων και στον πόλεμο στο Ιράν, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο δέσμευσης για τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης στα πυρηνικά οπλοστάσια.
  • Πέρα από τις γεωπολιτικές εντάσεις σε Ουκρανία και Στενά της Ταϊβάν, κάθε ηγέτης προσέρχεται με τη δική του ατζέντα, αναζητώντας διπλωματικά οφέλη εν μέσω εσωτερικών και διεθνών πιέσεων.

Η πρωτοφανής συνάντηση των ηγετών της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ που έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη έχει προκαλέσει συγκρίσεις με τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, όπου οι συμμαχικές δυνάμεις της Βρετανίας, της Σοβιετικής Ένωσης και των ΗΠΑ χάραξαν τη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη. 

Ωστόσο, Κινέζοι παρατηρητές επισημαίνουν ότι η σύγκριση αυτή αστοχεί, καθώς οι τριμερείς συνομιλίες αποτελούν λιγότερο μια «Γιάλτα 2.0» που αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο χάρτη και περισσότερο μια ευκαιρία για κάθε ηγέτη να προωθήσει τη δική του ατζέντα.

Το Πεκίνο επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι οι πρόεδροι Σι Τζινπίνγκ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ θα συναντηθούν την Πέμπτη στη νότια κινεζική πόλη Σενζέν, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC). 

Η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, δήλωσε ότι οι τρεις ηγέτες θα ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με τη «διαφύλαξη της παγκόσμιας ειρήνης και την προώθηση της στρατηγικής σταθερότητας στις σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων», χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «ρηξικέλευθης σημασίας». 

Όπως τόνισε η ίδια, η ενίσχυση της επικοινωνίας, η διαχείριση των διαφορών και η σταθεροποίηση των σχέσεων μεταξύ Κίνας, Ρωσίας και ΗΠΑ εξυπηρετούν τα συμφέροντα και των τριών χωρών και ευθυγραμμίζονται με τις προσδοκίες της διεθνούς κοινότητας.

Ορισμένοι παρατηρητές, συμπεριλαμβανομένου ενός υψηλόβαθμου Ρώσου βουλευτή, παρομοίασαν τη συνάντηση της Πέμπτης με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, όπου οι Φραγκλίνος Ρούζβελτ, Ουίνστον Τσόρτσιλ και Ιωσήφ Στάλιν κατέληξαν σε μια συμφωνία που ουσιαστικά χώρισε τη μεταπολεμική Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής. 

Η σύγκριση αυτή έχει προκαλέσει ανησυχία στις κυβερνήσεις της Ευρώπης και της Ασίας, οι οποίες φοβούνται ότι οι τρεις δυνάμεις θα μπορούσαν να κλείσουν μια συμφωνία χωρίς τη δική τους παρουσία στο τραπέζι, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ασφάλεια στα Στενά της Ταϊβάν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Τσούι Χονγκτζιάν, επικεφαλής των ευρωπαϊκών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Ξένων Σπουδών του Πεκίνου, ανέφερε ότι το Πεκίνο δεν έχει κανέναν λόγο να βλέπει τη συνάντηση ως μια «νέα Γιάλτα», επειδή προωθεί σταθερά έναν πολυπολικό κόσμο. 

Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά την άποψη της Κίνας, η ουσία της παγκόσμιας πολυπολικότητας θα πρέπει να είναι ο εκδημοκρατισμός των διεθνών σχέσεων και, εάν το Πεκίνο επιδίωκε αυτή τη στιγμή μια νέα Γιάλτα και έναν νέο διαχωρισμό σφαιρών επιρροής, αυτό σαφώς δεν θα συνιστούσε εκδημοκρατισμό. 

Ο Τσούι υπογράμμισε ότι το Πεκίνο θα αντιταχθεί κατηγορηματικά σε οποιαδήποτε προσπάθεια να παρουσιαστεί η συνάντηση ως μια νέα Γιάλτα, δεδομένης της μακροχρόνιας αντίθεσής του στη δημιουργία σφαιρών επιρροής. Αντίθετα, η Κίνα επιθυμεί να αξιοποιήσει τις συνομιλίες για να παγιώσει τη σταθεροποίηση των σχέσεων μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, εκτιμώντας ότι ένα τριμερές σχήμα θα μπορούσε επίσης να αμβλύνει την καχυποψία που προκύπτει στις διμερείς επαφές. 

Όπως εξήγησε, είτε πρόκειται για τη διαμόρφωση μιας πολυπολικής παγκόσμιας τάξης είτε για την επίλυση ορισμένων από τα τρέχοντα μείζονα ζητήματα, βασική προϋπόθεση είναι οι μεγάλες δυνάμεις να μην διολισθήσουν σε έναν ατέρμονο ανταγωνισμό, καθιστώντας αναγκαία μια κάποια σταθερότητα μεταξύ τους.

Από την πλευρά του, ο Ζάο Λονγκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Στρατηγικών Σπουδών και Σπουδών Ασφαλείας στα Ινστιτούτα Διεθνών Σπουδών της Σαγκάης, σημείωσε ότι η παρομοίωση της επικείμενης τριμερούς συνάντησης με μια νέα διάσκεψη της Γιάλτας παραβλέπει το σημερινό διεθνές τοπίο, το οποίο είναι «θεμελιωδώς διαφορετικό» από εκείνο πριν από 80 χρόνια. 

Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, η διεθνής κοινότητα δεν είναι πλέον ένας χώρος όπου λίγες μεγάλες δυνάμεις μοιράζουν σφαίρες επιρροής και αποφασίζουν για την τύχη άλλων χωρών, καθώς αυτή η εποχή έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Ο Ζάο υπενθύμισε ότι η Κίνα υπήρξε κάποτε θύμα του συστήματος της Γιάλτας, με τα συμφέροντά της να κατακερματίζονται από μεγάλες δυνάμεις, καθιστώντας αδύνατο για το Πεκίνο να επαναλάβει μια τόσο εσφαλμένη διευθέτηση που στερούνταν νομιμοποίησης. Εξέφρασε δε την εκτίμηση ότι η Κίνα θα απορρίψει σθεναρά μια αποκλειστική ομάδα των τριών χωρών, τύπου «G3», και αντ’ αυτού θα προσπαθήσει να διερευνήσει αυτό που αποκάλεσε μοντέλο «υπεύθυνων τριών» («R3»), στο οποίο ο συντονισμός των μεγάλων δυνάμεων θα υπηρετεί τη διεθνή ειρήνη και σταθερότητα.

Η συνάντηση αποτελεί αντικείμενο παγκόσμιας συζήτησης από τον Μάιο, μετά τις διαδοχικές επισκέψεις των Τραμπ και Πούτιν στο Πεκίνο, ωστόσο οι ειδικοί αναφέρουν ότι η πρόοδος έχει καθυστερήσει εν μέρει λόγω της δυσκολίας καθορισμού της ατζέντας. Ενώ το Πεκίνο δεν έχει περιγράψει τι θα συζητηθεί, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι επιθυμεί να επικεντρωθεί στον έλεγχο των πυρηνικών όπλων και στον πόλεμο στο Ιράν όταν καθίσει στο τραπέζι με τους δύο ομολόγους του αυτή την εβδομάδα. Το Πεκίνο αντιστέκεται εδώ και καιρό στις πιέσεις να συμμετάσχει σε τριμερείς συνομιλίες ελέγχου των εξοπλισμών με την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα, επισημαίνοντας ότι οι άλλες δύο δυνάμεις διαθέτουν πολύ μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια.

Την περασμένη εβδομάδα, η εφημερίδα South China Morning Post ανέφερε ότι η τριμερής συνάντηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε δέσμευση για τον έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης στα πυρηνικά οπλοστάσια, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης ατζέντας για την παγκόσμια διακυβέρνηση. 

Ο Γουάνγκ Γιγουέι, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο Ρενμίν της Κίνας στο Πεκίνο, δήλωσε ότι η Κίνα «απλώς δεν αποτελεί μέρος» των συνομιλιών αποπυρηνικοποίησης, πρόσθεσε όμως ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να συζητήσει ζητήματα όπως η στρατιωτική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι τρεις ηγέτες θα μπορούσαν να εξετάσουν παγκόσμιες προκλήσεις, όπως οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν, σημειώνοντας ότι και οι τρεις χώρες είναι μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Κατά τον Γουάνγκ, η θέση της Κίνας είναι πιθανότατα ότι, ως τρεις από τις σημαντικότερες δυνάμεις του κόσμου, η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα πρέπει να συζητήσουν τη μελλοντική κατεύθυνση της διεθνούς τάξης και τη διατήρηση του κύρους του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Γουάνγκ, οι συνομιλίες φαίνεται να ωφελούν περισσότερο τη Μόσχα και την Ουάσινγκτον. Καθώς η Ρωσία έχει αποδυναμωθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Μόσχα επιθυμεί να αναβιώσει μια αίσθηση ιστορίας που παραπέμπει στην κληρονομιά της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης, σχολίασε ο ίδιος αναφερόμενος στις συνομιλίες της Γιάλτας, προσθέτοντας ότι ο πόλεμος δημιούργησε μια κατάσταση που επιβάλλει πλέον μια πιο επιθετική διπλωματική και στρατηγική στάση για τη ρωσική πλευρά. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αναζητά μια διπλωματική νίκη μετά τις βαριές απώλειες στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ.

Ωστόσο, ο Τσούι υποστήριξε ότι και το Πεκίνο έχει να κερδίσει, καθώς η Κίνα ελπίζει σαφώς να μετατρέψει τη συνάντηση σε μια πολύ σημαντική και επιτυχημένη κίνηση διπλωματίας εντός έδρας, προκειμένου να αναδείξει περαιτέρω την εικόνα της ως μιας σταθερής και εποικοδομητικής δύναμης. Εάν η συνάντηση καταφέρει με τη σειρά της να οικοδομήσει μια εποικοδομητική τριμερή σχέση, θα βοηθήσει το Πεκίνο να επιδιώξει τους στόχους του που εξαρτώνται από τον συντονισμό μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Όπως εξήγησε βάσει της λογικής της κινεζικής διπλωματίας, το πιο σημαντικό είναι πρώτα να τεθούν τα θεμέλια, στη συνέχεια να οικοδομηθεί μια πλατφόρμα και κατόπιν να υπάρξει μακροπρόθεσμη, βιώσιμη ανάπτυξη.

Κλείνοντας, ο Ζάο επεσήμανε ότι σε μια εποχή κλιμακούμενων γεωπολιτικών συγκρούσεων και φθίνουσας στρατηγικής εμπιστοσύνης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, η ίδια η τριμερής σύνοδος στέλνει ένα «πολύ θετικό» μήνυμα ότι οι τρεις πλευρές εργάζονται για τη διαχείριση των διαφορών τους και επιδιώκουν τον συντονισμό μέσω του διαλόγου.

Για την Κίνα, η μεγαλύτερη αξία της συνάντησης έγκειται στην παροχή μεγαλύτερης σταθερότητας και βεβαιότητας στη διεθνή κοινότητα ως δημόσιων αγαθών, δημιουργώντας παράλληλα συνθήκες για έναν ισότιμο και εύτακτο πολυπολικό κόσμο. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος προειδοποίησε ότι οι προσδοκίες για το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι «προσεκτικές και λογικές», καθώς υπάρχουν σαφείς διαφορές μεταξύ των τριών πλευρών στις βασικές τους θέσεις και στις πολιτικές τους προτεραιότητες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

Πηγή: www.scmp.com