Γουόρεν Μπάφετ: Όσα έχει πει για τη θρησκεία και για το αν πιστεύει στον Χριστό
-
Ο Γουόρεν Μπάφετ δηλώνει αγνωστικιστής, αλλά η σκέψη του αντλεί στοιχεία από Ζεν, Στωικισμό και χριστιανική ηθική.
-
Η φιλοσοφία του βασίζεται στην αυτάρκεια, την αποσύνδεση από την απληστία και τη γενναιοδωρία.
-
Η μεγαλύτερη «επένδυσή» του, όπως ο ίδιος λέει, είναι η αγάπη και η καλοσύνη.
Κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας ερωτήσεων και απαντήσεων με τους μετόχους της εταιρείας του το 2008, ένας νεαρός άνδρας απηύθυνε στον Γουόρεν Μπάφετ μια τολμηρή ερώτηση: «Γνωρίζετε και πιστεύετε στον Ιησού Χριστό και έχετε προσωπική σχέση μαζί του;»
«Όχι. Είμαι αγνωστικιστής», απάντησε ο δισεκατομμυριούχος. «Μεγάλωσα σε θρησκευόμενο σπίτι και αν κάνατε την ίδια ερώτηση στους γονείς μου, θα παίρνατε διαφορετική απάντηση. Είμαι πραγματικά αγνωστικιστής. Δεν είμαι πιο κοντά ούτε στον θεϊσμό ούτε στον αθεϊσμό. Απλώς δεν ξέρω — και ίσως κάποια μέρα να μάθω, ίσως και όχι. Αυτή είναι η φύση του αγνωστικισμού».
Ο Μπάφετ μπορεί να μην είναι θρησκευόμενος, όμως στη ζωή του έχει «επενδύσει» άφθονα σε πνευματικό κεφάλαιο, καθώς ο κόσμος αποθεώνει τη χρηματοοικονομική του ιδιοφυΐα. Θεωρείται ένας από τους πιο επιτυχημένους επενδυτές όλων των εποχών, με περιουσία που εκτιμάται στα 150 δισ. δολάρια.
Όμως ο Μπάφετ αφήνει πίσω του και κάτι λιγότερο μετρήσιμο αλλά εξίσου ισχυρό: ένα σώμα πνευματικής σοφίας που δεν αφορά μόνο τα χρήματα, αλλά τον τρόπο ζωής. Στις δημόσιες παρεμβάσεις του αντλεί ιδέες από τον Ζεν Βουδισμό, τον Κομφούκιο, τους Στωικούς φιλοσόφους και ακόμη και την Καινή Διαθήκη — όχι για να εξηγήσει τις αγορές, αλλά για να διδάξει πώς να αντέχει κανείς τις αναπόφευκτες πτώσεις της ζωής.
Για μελετητές θρησκευτικών και φιλοσοφικών παραδόσεων, ο Μπάφετ δεν είναι απλώς επιχειρηματικό είδωλο. Είναι κάτι σαν Zen master της οικονομίας.
Η σχεδόν πνευματική αύρα που τον περιβάλλει εδώ και δεκαετίες δεν είναι τυχαία. Για τους πιστούς του, είναι ο «Oracle of Omaha». Δεν κλείνουν ραντεβού μαζί του — κάνουν προσκυνήματα. Ταξιδεύουν από την Κίνα και την Αυστραλία στο λιτό του σπίτι στη Νεμπράσκα ή στις ετήσιες συνελεύσεις της Berkshire, για να συναντήσουν αυτό που ένας διαχειριστής κεφαλαίων αποκάλεσε «τον Θεό των επενδύσεων».
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά επιχειρηματικά βιβλία για τον Μπάφετ μετατρέπονται σε μικρά κηρύγματα, με τίτλους όπως The New Tao of Warren Buffett ή Investment Mantras of Warren Buffett.
Ωστόσο, η πιο αυθεντική πηγή της «πνευματικής» του σκέψης είναι ο ίδιος. Τα αποφθέγματά του λειτουργούν σαν σύγχρονες παραβολές: «Κάποιος κάθεται σήμερα στη σκιά επειδή κάποιος άλλος φύτεψε ένα δέντρο πριν από πολύ καιρό». Ή: «Ο πλούτος σε φέρνει σε πιο ενδιαφέροντα περιβάλλοντα, αλλά δεν μπορεί να αλλάξει πόσοι άνθρωποι σε αγαπούν ή πόσο υγιής είσαι».
Αυτές οι φράσεις ήταν αρκετές για να πείσουν τον Leo Babauta, συγγραφέα και ασκούμενο στον Ζεν Βουδισμό, ότι ο Μπάφετ διαθέτει βαθιά ζεν νοοτροπία.
«Είναι ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο και όμως δεν νιώθεις ότι αυτό είναι ο πυρήνας της ταυτότητάς του», λέει στο CNN. «Βλέπει από κοντά πώς οι άνθρωποι παραπλανώνται από το χρήμα. Και αυτό είναι κεντρική ιδέα του Ζεν: ζούμε μέσα σε αυταπάτες για το τι θα μας κάνει ευτυχισμένους».
Για τον Μπάφετ, το να είσαι καλός επενδυτής και καλός άνθρωπος είναι αλληλένδετα. Και αν θυμάται κανείς τρεις βασικές πνευματικές αρχές, μπορεί —όπως λέει ο ίδιος— να ζει σε διαρκή bull market.
«Η ζήλια και η απληστία πάνε μαζί»
«Ουκ επιθυμήσεις» λέει η Παλαιά Διαθήκη. Η ζήλια είναι ένα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα. Κι όμως, μεγάλο μέρος του καπιταλισμού —και των social media— βασίζεται ακριβώς σε αυτή.
Παρά τον πλούτο του, ο Μπάφετ δεν κυνηγά πολυτέλειες. Ζει στο ίδιο σπίτι που αγόρασε το 1958, τρώει McDonald’s και κάποτε οδηγούσε αυτοκίνητο 20 ετών με πινακίδα «THRIFTY». Έχει μάλιστα ιστορία όπου πλήρωσε γεύμα στον Μπιλ Γκέιτς με κουπόνια.
«Η ζήλια είναι το μόνο από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα που δεν έχει καθόλου πλάκα», έχει πει. «Δεν υπάρχει κανένα όφελος στο να ζηλεύεις. Αν είναι να διαλέξεις αμαρτία, διάλεξε κάτι πιο διασκεδαστικό».
Για τον Babauta, αυτό είναι καθαρός Ζεν: η δύναμη της αυτάρκειας. Και είναι ακριβώς αυτή που κρατά τον Μπάφετ μακριά από φούσκες, crypto και “next big thing”.
«Αν ανήκεις στο πιο τυχερό 1% της ανθρωπότητας, χρωστάς στο υπόλοιπο 99%»
Το 2006, ο Μπάφετ ανακοίνωσε ότι θα δωρίσει το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του. Πρόσφατα επιβεβαίωσε ότι επιταχύνει τη φιλανθρωπία του, διαθέτοντας δισεκατομμύρια μέσω οικογενειακών ιδρυμάτων.
Για πολλούς, η γενναιοδωρία του αντικατοπτρίζει τόσο τη χριστιανική ηθική όσο και τον Στωικισμό: την ιδέα ότι η ευτυχία προκύπτει από την αρετή και όχι από την προσκόλληση στα υλικά.
«Η αμερικανική μαγεία πάντα επικρατεί»
Παρά τις κρίσεις, τις ανισότητες και την πολιτική πόλωση, ο Μπάφετ διατηρεί ακλόνητη πίστη στις ΗΠΑ.
«Για 240 χρόνια, ήταν λάθος να ποντάρεις εναντίον της Αμερικής», επαναλαμβάνει.
Αυτή η πίστη —αν και όχι θρησκευτική— είναι θεμέλιο της κοσμοθεωρίας του. Και ίσως εξηγεί τη σταθερή του αισιοδοξία, τη ευγένεια προς τους αντιπάλους και τη φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία του: «Η καλοσύνη δεν κοστίζει τίποτα — αλλά αξίζει τα πάντα».
Ίσως τελικά, η μεγαλύτερη επένδυση του Γουόρεν Μπάφετ να μην ήταν η Coca-Cola ή η Apple. Ίσως να ήταν η αγάπη.
