Η μάχη για τα Στενά του Ορμούζ και το νέο γεωπολιτικό στοίχημα ΗΠΑ – Ιράν
- Γιατί τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κομβικά για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και το διεθνές εμπόριο.
- Πώς οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν επηρεάζουν τις αγορές ενέργειας, τις μετοχές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
- Τα βασικά «αγκάθια» στις διαπραγματεύσεις: πυρηνικό πρόγραμμα, Χεζμπολάχ και περιφερειακή ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται πιο κοντά σε μια προσωρινή συμφωνία για τον τερματισμό των συγκρούσεων, σύμφωνα με πηγές και αξιωματούχους που επικαλείται το Reuters, σε μια εξέλιξη που ήδη επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας και κεφαλαίου.
Το υπό διαμόρφωση σχέδιο δεν συνιστά συνολική ειρηνευτική συμφωνία, αλλά ένα βραχυπρόθεσμο μνημόνιο κατανόησης που στοχεύει κυρίως στην αποτροπή επανέναρξης των εχθροπραξιών και στη σταθεροποίηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η προτεινόμενη συμφωνία θα εξελιχθεί σε τρία στάδια: τον επίσημο τερματισμό του πολέμου, την επίλυση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ και την έναρξη 30ήμερων διαπραγματεύσεων για μια ευρύτερη συμφωνία.
Ωστόσο, βασικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και η διάρκεια ενδεχόμενης αναστολής των πυρηνικών δραστηριοτήτων της Τεχεράνης.
Οι αγορές ποντάρουν σε αποκλιμάκωση
Οι προσδοκίες για μια έστω και προσωρινή συμφωνία οδήγησαν σε νέα πτώση των τιμών του πετρελαίου, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι θα περιοριστεί ο κίνδυνος διακοπής της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας.
Το Brent υποχώρησε κατά περίπου 3%, στα 98 δολάρια ανά βαρέλι, έχοντας ήδη καταγράψει πτώση σχεδόν 8% την προηγούμενη ημέρα. Παράλληλα, οι διεθνείς μετοχικές αγορές κινήθηκαν ανοδικά, ενώ οι αποδόσεις των ομολόγων υποχώρησαν.
Αναλυτές σημειώνουν ότι, παρά το γεγονός πως οι λεπτομέρειες της πρότασης παραμένουν περιορισμένες, οι αγορές προεξοφλούν πως δεν επίκειται άμεση στρατιωτική κλιμάκωση.
Αισιοδοξία από Τραμπ, επιφυλακτικότητα από την Τεχεράνη
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών, δηλώνοντας ότι «είναι πολύ πιθανό να υπάρξει συμφωνία» και ότι η κρίση «θα τελειώσει γρήγορα».
Από την άλλη πλευρά, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται πιο επιφυλακτική. Εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη καταλήξει σε απόφαση για την αμερικανική πρόταση, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι το σχέδιο μοιάζει περισσότερο με «αμερικανική wish list» παρά με ρεαλιστική βάση συμφωνίας.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμαντ Μπαγκερ Γκαλιμπαφ, σχολίασε ειρωνικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η επιχείρηση «Trust Me Bro» απέτυχε, αφήνοντας αιχμές για επικοινωνιακή διαχείριση από την πλευρά της Ουάσιγκτον.
Πακιστανική διαμεσολάβηση και γεωπολιτικές πιέσεις
Καθοριστικό ρόλο στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες φαίνεται να διαδραματίζει το Πακιστάν. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πακιστανό ομόλογό του, Ισάκ Νταρ, ενώ εκπρόσωπος του πακιστανικού ΥΠΕΞ δήλωσε ότι αναμένει συμφωνία «σύντομα».
Παράλληλα, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να ασκούν πίεση στην Τεχεράνη. Η Ουάσιγκτον επέβαλε νέες κυρώσεις στον αναπληρωτή υπουργό Πετρελαίου του Ιράκ και σε τρεις ηγέτες πολιτοφυλακών, κατηγορώντας τους για στήριξη προς το Ιράν.
Την ίδια ώρα, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι εξόντωσε διοικητή της Χεζμπολάχ σε αεροπορική επιδρομή στη Βηρυτό, στην πρώτη ισραηλινή επίθεση στην πρωτεύουσα του Λιβάνου μετά την πρόσφατη εκεχειρία.
Τα «αγκάθια» της διαπραγμάτευσης
Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, το προσχέδιο της συμφωνίας αφήνει εκτός κρίσιμα ζητήματα που οι ΗΠΑ θεωρούν κομβικά: περιορισμούς στο ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα, τερματισμό της στήριξης προς φιλοϊρανικές οργανώσεις στη Μέση Ανατολή και τη διαχείριση των αποθεμάτων σχεδόν στρατιωτικού επιπέδου εμπλουτισμένου ουρανίου.
Σύμφωνα με πηγές που συμμετέχουν στις επαφές, οι διαπραγματεύσεις από αμερικανικής πλευράς συντονίζονται από τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούζνερ.
Αν επιτευχθεί η προσωρινή συμφωνία, θα ανοίξει παράθυρο 30 ημερών για εντατικές διαπραγματεύσεις με στόχο μια ευρύτερη και πιο μόνιμη διευθέτηση της κρίσης.
